Logo of Phú Thọ Logo of Phú Thọ

Tết Doi Giấc mơ ấm no của người Mường

Thứ năm, 15/02/2018, 15:31:55
Print + | - Font Size: A
Tết Doi Giấc mơ ấm no của người Mường

Tết Doi Giấc mơ ấm no của người Mường

A Font Size: - | +

img6822-1518423356

Nghi thức rước “vía lúa” truyền thống của người Mường xã Thu Cúc, huyện Tân Sơn.

PTĐT-Trên hành trình du xuân theo cung đường lên Tây Bắc, ngoài những sắc hồng thắm hoa đào, sắc trắng tinh khôi của hoa mơ, hoa mận… còn có những nụ cười hồn nhiên trong xúng xính váy áo ngày xuân của đồng bào các dân tộc. Cùng hòa vào những âm thanh chiêng, trống, giã đuống rộn ràng của bà con dân tộc Mường trong lễ hội Tết Doi.

Ngày xuân ở vùng cao, trong cái se lạnh của tiết trời, cây cối thay lá cho mùa nảy lộc mới, đã thấy thấp thoáng sắc hoa nở trên những sườn núi. Hòa cùng cảnh sắc ấy là không khí háo hức của nhân dân xã Thu Cúc nô nức chuẩn bị cho lễ hội Tết Doi, với mong muốn cầu cho một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, bội thu, thóc đầy bồ, lợn, gà đầy chuồng, con người được bình an, mạnh khỏe.  Từ những dãy núi đá sừng sững ôm ấp bản làng đơn sơ, dòng sông Bứa hiền hòa, xanh mát đã làm nên những truyền thuyết dân gian làm say đắm lòng người, bồi đắp tâm hồn con người Tân Sơn nhân hậu, thủy chung. Người Mường Thu Cúc vẫn sống dựa chủ yếu vào nghề trồng lúa. Cũng như nhiều dân tộc anh em khác, họ tin vạn vật đều có linh hồn, có cuộc sống riêng như con người. Cây lúa là cây lương thực chính nuôi sống người Mường, nên được bà con đặc biệt coi trọng, tôn sùng và “vía” hóa. Đây chính là cơ sở để hình thành nên tín ngưỡng thờ vía lúa cũng như hệ thống những nghi lễ trong hoạt động sản xuất nông nghiệp của địa phương. Trước đây, vào các năm mất mùa, người Mường ở Thu Cúc coi là điềm báo dân làng không tốt nên vía lúa bỏ đi Mường khác. Muốn mùa màng tươi tốt, cuộc sống no đủ, dân bản phải tổ chức rước vía lúa.

Theo truyền thuyết, xưa ở nhà họ lang xã Thu Cúc có người con gái xinh đẹp nức tiếng cả vùng, thông minh, nhanh nhẹn, giỏi nghề nông nghiệp. Vào một năm hạn hán kéo dài, đồng ruộng khô cạn, cây lúa héo rũ trên ruộng đồng nứt nẻ. Dân bản chìm trong thiếu đói, đã phải dùng đến cum lúa cuối cùng để sống qua ngày. Thương dân bản, cô gái đã nguyện lên đường tìm giống lúa, vía lúa. Vượt qua bao khó khăn, nguy hiểm, cô đã tìm được giống lúa, gọi mời được vía lúa từ Mường Cang Ó, Cun U Lang Theng về đến cửa Mường thì bị hãm hại chỉ còn lại đôi dép và bó lúa quý hiếm. Bà con dân bản đã mang bó lúa quý hiếm đem nhân trồng. Từ đó ruộng đồng của người Mường Thu Cúc lại xanh tươi, sai bông trĩu hạt. Ghi nhớ công ơn của cô gái, dân làng đã lập miếu thờ và gọi cô là Nàng Cúc.

Trong lễ rước vía lúa, dân bản và thầy mo đến miếu Nàng Cúc xin vía lúa về chia cho các chòm xóm lấy khước cầu may, mong muốn một vụ mùa tươi tốt. Rước vía lúa là nét văn hóa truyền thống thể hiện khát vọng của người Mường Thu Cúc về một vụ mùa bội thu, cuộc sống thanh bình sung túc. Từ sáng sớm ngày mùng 8 tháng Giêng nghi lễ rước vía lúa được bắt đầu, đoàn rước khởi hành từ trung tâm xã đến Miếu thờ vía lúa ở cửa Mường làm lễ tế thần linh, sau đó rước vía lúa về làm lễ cúng rồi phân phát lúa cho các khu, bản, các Mường, mở đầu cho mùa sản xuất trong năm.

10439394101527482919921173140569971943270434n-1518423349

Đâm đuống được đồng bào Mường diễn tấu để tỏ lòng biết ơn thần linh đã ban cho con người mùa màng bội thu.

Đi đầu đoàn rước là “thầy mo”, người am hiểu những luật tục, thuộc lòng các bài khấn được người dân giao trách nhiệm là sứ giả để giao tiếp với thần linh và thực hiện nghi lễ cúng tế rước vía lúa. Đi sau là đội chiêng trống, kiệu rước và đội đâm đuống, chạm ống. Những cụm lúa to, hạt chắc mẩy cùng lễ vật được rước trên kiệu về địa điểm hành lễ. Thầy mo ra hiệu cho đội nhạc lễ tấu ba hồi chiêng trống vang vọng núi rừng, trời đất, rồi thực hiện nghi lễ cúng. Thầy khấn mời vía lúa, chia lúa giống cho dân bản rồi rước vía lúa về đền thờ vía lúa để thờ. Trong suốt thời gian tổ chức lễ rước và lễ cúng vía lúa, dân làng nổi chiêng trống và khua đuống rộn ràng mời gọi vía lúa.

Những năm trước đây, cúng vía lúa chỉ diễn ra trong các gia đình mà không diễn ra ở cộng đồng. Sau hơn 2 năm nghiên cứu, phục dựng với sự vào cuộc tích cực của Viện Văn hóa nghệ thuật Việt Nam, năm 2014 sau gần nửa thế kỷ bị gián đoạn. Tết Doi của người Mường và tục rước vía lúa được tổ chức đúng nguyên bản cổ xưa với ý nghĩa là một nghi lễ cộng đồng, trong đó việc thực hành nghi lễ là do người dân trong xã và các thầy mo Mường thực hiện.

Ông Hà Văn Phương, Phó Chủ tịch UBND xã cho biết: Tết Doi của xã hiện nay được tổ chức gắn với Ngày hội văn hóa các dân tộc huyện Tân Sơn cùng nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao mừng Đảng, mừng xuân. Lễ hội được mọi người dân địa phương nô nức tham gia, là truyền thống văn hóa đã ăn sâu vào tiềm thức, trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu mỗi dịp xuân về. Sau lễ hội người dân sẽ bước vào một mùa gieo hạt mới với niềm tin cây trồng sẽ tốt tươi, đời sống nhân dân sẽ ngày càng được bình an, no ấm.

Cùng với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước lễ hội Tết Doi của người Mường Thu Cúc diễn ra ngày càng sôi nổi phong phú, thu hút nhiều người dân, du khách tham gia, khám phá. Nhiều tiết mục văn nghệ quần chúng, trình diễn các tiết mục diễn xướng dân gian được tổ chức như: Chạm ống, đâm đuống, múa mỡi, múa sạp của người Mường; múa chuông, múa lập tĩnh của người Dao; múa khèn của người Mông… giao lưu thể thao và các tiết mục văn hóa, thắp lửa trại… cùng những gian hàng bày bán những sản vật, nông sản địa phương như mật ong, khoai, sắn, rau… Đây là một hình thái sinh hoạt đặc biệt với tổng hòa văn hóa và nhiều loại hình nghệ thuật độc đáo, có vai trò quan trọng trong tích lũy kế thừa và củng cố các giá trị về tính cố kết cộng đồng. Trong những ngày xuân đầu năm mới, với những người được dự hội, khi trở về đều mang theo nỗi nhớ khó quên về những kỷ niệm miền rừng núi. Để tự hẹn lòng mùa xuân năm sau lại tìm về dự hội…

 Bên cạnh niềm tin vào vía lúa, nhân dân nơi đây vẫn luôn đặc biệt coi trọng tính chuyên cần, kỹ thuật, thời vụ trong sản xuất nông nghiệp để có được một mùa vụ thắng lợi. Việc kết hợp lễ hội truyền thống gắn bó với hoạt động sản xuất nông nghiệp ở địa phương đã trở thành nét văn hóa giàu bản sắc và thổi nguồn sinh lực mới cho bà con nông dân địa phương hăng hái thi đua lao động sản suất. Là sợi dây đoàn kết của chính quyền và nhân dân đồng lòng xây dựng nông thôn mới, động lực tinh thần để đồng bào dân tộc Mường xã Thu Cúc nói riêng, nhân dân các dân tộc trên địa bàn huyện Tân Sơn nói chung phấn khởi bước vào một năm mới nhiều hứa hẹn.

Thu Giang

Ý kiến bạn đọc ( 0 )
Bình luận bài viết
CAPTCHA Image security
TIN LIÊN QUAN
rss - Trở về đầu trang