Logo of Phú Thọ Logo of Phú Thọ

“Nắm đấm thép” vũ trang giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám trên Đất Tổ

Thứ sáu, 17/08/2018, 07:36:26
Print + | - Font Size: A
“Nắm đấm thép” vũ trang giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám trên Đất Tổ

“Nắm đấm thép” vũ trang giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám trên Đất Tổ

A Font Size: - | +

img5836-1534466240Các chiến sĩ dân quân, đoàn viên thanh niên xã Minh Hòa (huyện Yên Lập) tìm hiểu truyền trống Đội Du kích Phục Cổ tại Di tích lịch sử Chiến khu Phục Cổ. Ảnh: Phương Thanh

PTĐT-Hơn bảy thập niên đã qua nhưng âm hưởng của cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 vẫn sống động trong con tim và khối óc bao người dân đất Việt bởi khí thế hào hùng và tinh thần cách mạng triệt để. Trên quê hương Đất Tổ, mặc dù lệnh khởi nghĩa về chậm hơn các nơi khác nhưng chỉ trong thời gian ngắn (từ ngày 15 đến 25-8), khởi nghĩa đã diễn ra thắng lợi tại tất cả các địa phương, chính quyền hoàn toàn thuộc về nhân dân. Cùng với khí thế đấu tranh cách mạng của đông đảo đồng bào các dân tộc trên địa bàn, lực lượng vũ trang mà cụ thể là các đội tự vệ tại 3 chiến khu đã đóng vai trò quan trọng, là “nắm đấm thép” góp phần quyết định thắng lợi giành chính quyền về tay người dân…

Trước yêu cầu nhiệm vụ của cách mạng, giữa năm 1943, đồng chí Hoàng Quốc Việt - Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Đảng đã trực tiếp về nghiên cứu nắm tình hình ở hai tỉnh Phú Thọ và Yên Bái. Nhận định địa thế ở khu vực Hiền Lương (Hạ Hòa) có thể xây dựng thành căn cứ cách mạng, đồng chí đã thay mặt Trung ương Đảng quyết định thành lập Ban cán sự Đảng liên tỉnh Phú Yên (Phú Thọ - Yên Bái). Ngày 14-5-1945 tại chùa Hiền Lương, đội du kích của chiến khu chính thức được thành lập mang tên “Đội du kích Âu Cơ”. Ngay sau đó, ngày 10- 6-1945, tại Đình làng Phục Cổ (xã Minh Hòa, huyện Yên Lập), Chiến khu cách mạng cùng đội du kích Phục Cổ chính thức được thành lập. Đến ngày 23-6-1945, tại làng Vạn Thắng (xã Đồng Lương, huyện Cẩm Khê) đội tự vệ có trên 80 người đã long trọng làm lễ tế cờ Việt Minh (cờ đỏ sao vàng), tuyên bố thành lập chiến khu cách mạng với mục đích tôn chỉ là quyết chiến đấu giành độc lập tự do cho dân tộc. Do địa thế thuận lợi “thuận đường tiến, tiện đường thoái”, được đông đảo nhân dân đồng lòng hưởng ứng, giúp đỡ, các chiến khu cách mạng ngày càng lớn mạnh. Lực lượng du kích, tự vệ phát triển nhanh chóng về số lượng, vũ khí trang bị, khả năng tác chiến, trở thành lực lượng nòng cốt, động lực cho sự phát triển của phong trào cách mạng ở địa phương. Ngay sau khi thành lập, từ 33 đội viên, đội du kích Âu Cơ đã quy tập được hơn 100 người và được biên chế thành 4 trung đội. Hưởng ứng chủ trương của Đảng phá kho thóc Nhật cứu đói cho dân, đội du kích Âu Cơ bí mật phá kho thóc Nhật ở Vân Hội vào ngày 13-6-1945 thu được hàng trăm tấn thóc, giải quyết kịp thời nạn đói cho nhân dân. Chiến khu Âu Cơ đã trở thành trung tâm của lực lượng vũ trang cách mạng trong tỉnh và là căn cứ cách mạng vững chắc cho khởi nghĩa vũ trang ở Nghĩa Lộ và Yên Bái. Ngày 30- 8- 1945 đội du kích Âu Cơ và các tổ chức vũ trang khác trong tỉnh được thống nhất thành chi đội giải phóng quân Trần Quốc Toản - đây là đơn vị chủ lực đầu tiên của lực lượng vũ trang tỉnh. Ngay sau khi tham gia khởi nghĩa ở Nghĩa Lộ, lực lượng vũ trang đã vạch kế hoạch giành chính quyền ở Hạ Hòa, lực lượng vũ trang thu súng của địch và đột phá nghi binh, chốt giữ ga Ấm Thượng không để cho địch liên lạc với nhau; đồng thời treo cờ, dán khẩu hiệu tuyên truyền, vận động nhân dân ủng hộ cách mạng. Chỉ hơn 1 tiếng đồng hồ, lực lượng vũ trang và quần chúng nhân dân đã hoàn toàn làm chủ huyện lỵ Hạ Hòa. Huyện Hạ Hòa là huyện giành được chính quyền sớm nhất trong toàn tỉnh.

Tập trung phát triển lực lượng chờ thời cơ hành động theo chỉ thị của cấp  trên, ngày 11-8-1945, lực lượng du kích và tự vệ Vạn Thắng tiến đánh địch ở Đồn Vàng, giành chính quyền huyện Thanh Sơn, tiến phá kho thóc của Nhật ở Tề Lễ (Tam Nông) chia cho dân nghèo. Ngày 17-8-1945, du kích Vạn Thắng, du kích Phục Cổ (Yên Lập) bao vây huyện đường Yên Lập, buộc bọn nha lại phải đầu hàng sau đó tiến ra giải tán chính quyền tay sai Nhật ở huyện Cẩm Khê. Thanh thế, sức mạnh của lực lượng vũ trang làm cho địch hoảng sợ, sớm đầu hàng. Khởi nghĩa diễn ra nhanh gọn, không có đổ máu. 

Sau khi hai huyện Hạ Hòa và Thanh Sơn khởi nghĩa thắng lợi trong những ngày đầu tháng 8, từ ngày 15 đến 22- 8-1945 lực lượng vũ trang cùng nhân dân các huyện còn lại lần lượt khởi nghĩa thắng lợi giành chính quyền về tay nhân dân.

95 tuổi đời, 69 tuổi Đảng, ông Điêu Sinh Lịch - thành viên duy nhất còn lại của Đội du kích Vạn Thắng năm xưa hiện đang sinh sống tại xã Đồng Lương, huyện Cẩm Khê nhớ lại: “Khí thế cách mạng như chẻ tre, giành chính quyền tại huyện Thanh Sơn xong, ngày 15-8-1945 chúng tôi được lệnh vượt sông tiến về xã Thanh Minh chờ lệnh chiến đấu, giành chính quyền tại tỉnh lỵ Phú Thọ. Nhưng cấp trên nhận định tương quan lực lượng chưa có lợi cho quân ta nổ súng nên anh em lại nhận lệnh tạm rút về căn cứ tiếp tục chuẩn bị lực lượng… Sáng 21-8-1945 hội nghị tỉnh bộ Việt Minh đã quyết định khởi nghĩa giành chính quyền toàn tỉnh trong thời gian sớm nhất. Hội nghị chủ trương là phải nhanh chóng liên hệ với các lực lượng du kích toàn tỉnh phối hợp tiến hành khởi nghĩa vũ trang. Ngay chiều hôm đó, các lực lượng vũ trang Cẩm Khê, mà nòng cốt là Đội du kích Vạn Thắng chúng tôi với trên 150 người, làm lễ xuất quân tiến về thị xã Phú Thọ…”. Trên các ngả đường vào thị xã, các cánh quân vũ trang và nhân dân rầm rộ kéo về ngày một đông. Trong giờ phút “hấp hối”, lính Nhật vẫn ngoan cố phô trương thanh thế ra lệnh thiết quân luật, đặt nhiều ổ súng máy trên các ngả đường vào trung tâm thị xã và huy động nhiều xe thiết giáp nối đuôi nhau hành quân trên đường. Song trước sức mạnh ngày càng lớn của lực lượng cách mạng và với thái độ kiên quyết của cán bộ ta trong đàm phán, quân Nhật buộc phải thừa nhận chính quyền Việt Minh ở thị xã Phú Thọ, hứa sẽ nhanh chóng rút hết quân lính dưới các phố về doanh trại, trao trả quyền trị an cho Việt Minh và chấp nhận tất cả các điều khoản về vấn đề vũ khí, tránh đụng độ quân sự. Sáng sớm ngày 24-8-1945, Ủy ban khởi nghĩa tỉnh đã tổ chức cuộc tuần hành lớn với sự tham gia của hàng ngàn người trên khắp các phố của thị xã, hô vang khẩu hiệu ủng hộ Việt Minh, đả đảo phát xít Nhật và bọn tay sai. Sáng 25-8-1945, Ủy ban cách mạng lâm thời tỉnh tổ chức lễ ra mắt trước sự chứng kiến đầy hân hoan của đông đảo quần chúng nhân dân trong tỉnh kết thúc thắng lợi cuộc khởi nghĩa trong cách mạng tháng Tám ở tỉnh Phú Thọ.

Thắng lợi của cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám đã chứng tỏ rằng, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chuẩn bị chu đáo về lực lượng, chọn đúng thời cơ, chủ động tổ chức và phát huy sức mạnh đại đoàn kết của toàn dân, phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng vũ trang và chính trị cả ở thành thị và nông thôn, đồng bằng, trung du và miền núi suốt từ Bắc chí Nam, trong đó lực lượng vũ trang cách mạng làm nòng cốt xung kích, hỗ trợ tích cực cho lực lượng chính trị, tạo ưu thế áp đảo khiến kẻ thù không kịp đối phó, nhanh chóng giành chính quyền trên phạm vi toàn quốc. Bài học kinh nghiệm quý giá đó đã và đang được Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc trong tỉnh kế thừa, vận dụng sáng tạo trong việc xây dựng, phát triển lực lượng vũ trang chính quy, tinh nhuệ gắn với thế trận lòng dân, nhân lên sức mạnh tổng hợp đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, gìn giữ cuộc sống thanh bình trên quê hương Đất Tổ.

P.T.K

Ý kiến bạn đọc ( 0 )
Bình luận bài viết
CAPTCHA Image security
TIN LIÊN QUAN
rss - Trở về đầu trang