Logo of Phú Thọ Logo of Phú Thọ

Những cột mốc sống giữ biên cương

Thứ bảy, 12/05/2018, 08:18:10
Print + | - Font Size: A
Những cột mốc sống giữ biên cương

Những cột mốc sống giữ biên cương

A Font Size: - | +

Kỳ I: Giữ từng giờ Nậm Cúm 

k11-1526026963Mốc 66 (2) đặt tại Khu Kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng (Phong Thổ, Lai Châu), bên kia là Khu kinh tế Kim Thủy Hà (Trung Quốc)

PTĐT- Suối Nậm Cúm là phụ lưu của sông Nậm Na, chạy dọc biên giới Việt - Trung từ xã Sì Lờ Lầu qua Ma Ly Chải, Phù Sang rồi đến của khẩu Ma Lù Thàng của xã Ma Ly Pho (Phong Thổ, Lai Châu) mới đổ vào dòng Nậm Na. Mỗi hòn đá bên con suối - là đường biên giới tự nhiên này, đều in dấu chân và cả mồ hôi, máu của những người giữ đất.

Ông Lý Chào Xuân, năm nay 70 tuổi có đến 3 khóa là Bí thư Đảng ủy xã Ma Ly Pho (Phong Thổ, Lai Châu) nên rất rành rọt mọi câu chuyện về đất đai, mốc giới: Biên giới Việt - Trung ở khu vực Ma Lù Thàng đã được xác định từ thời Pháp là đoạn suối Nậm Cúm dài khoảng 1.500m. Khoảng cách từ chân điểm cao 556 (ngay phía sau đồn  biên phòng Ma Lù Thàng) chiếu đường vuông góc tới giữa dòng suối khoảng 1.200m. Chạy dọc theo suối là khu vực ruộng bậc thang của người dân bản Pa Nậm Cúm. Những năm 60-70, Trung Quốc giúp Việt Nam làm đường Hữu Nghị 12  nối Pa Nậm Cúm với thị trấn Phong Thổ.

Thời điểm này chưa có cầu Hữu Nghị nối 2 nước, suối lại sâu nên phía Trung Quốc làm 1 con đường ngầm cho xe tải qua suối. Sau khi hoàn thành con đường, mưa lũ bồi đắp đất đá làm ngầm to cao dần khiến dòng chảy bị tắc. Nước suối ứ đọng dâng cao và chảy theo dòng mới sâu vào lãnh thổ ta từ 50-300m. Phía Trung Quốc ngang nhiên khẳng định biên giới là dòng suối mới, sau đó xây dựng 1 công trình bê tông sát mép nước về phía họ. “Khi ta phản kháng, họ nói là xây bể ngầm đựng nước. Kỳ thực đó là vật cản để họ nắn dòng chảy làm xói lở phía ta” - Ông Lý Chào Xuân nói vậy.

k16-1526027033
Ông Lý Dân Quẩy kể lại chuyện giữ đất với bộ đội biên phòng đồn Ma Lù Thàng

Xây kè sông biên giới cũng là câu chuyện khá dài và buồn của dân bản Pa Nậm Cúm. Ông Đồng Văn Pơn, dân tộc Thái, năm nay 90 tuổi là một trong những người như vậy. Sinh năm 1928, quê ở Mường So (Phong Thổ), ông Pơn đã trải qua 2 cuộc chiến tranh chống Pháp và Mỹ. Xuất ngũ về quê, theo lời kêu gọi di dân ra biên giới, gia đình ông Pơn và 34 hộ người Thái đầu tiên di cư từ Mường So đến Pa Nậm Cúm.

Ngồi nhẩn nha, ông Pơn nhớ lại: Trước thời điểm phân giới cắm mốc Việt Nam - Trung Quốc (2009), do chưa rõ ràng trong phân định đường biên giới đất liền, nên đã tạo ra nhiều điểm tranh chấp nóng trên tuyến biên giới giữa 2 nước, trong đó có Ma Lù Thàng. Tại khu vực này, phía Trung Quốc thường xuyên cho máy xúc thi công đắp kè trên sông, xây dựng các công trình cầu đường trên phần đất của họ. Ở những đoạn dòng chảy hẹp, cạn của con sông, trong khi thi công, Trung Quốc đã xâm phạm vào gần đường biên nằm ở tim dòng chảy giữa sông, đồng thời, làm thay đổi dòng chảy, làm rộng lòng sông, dẫn tới làm dịch chuyển đường biên giới, gây xói mòn bờ sông phía Việt Nam.  

“Chúng tôi cùng BĐBP cắt cử người theo dõi mấy cái máy xúc, cứ khi nào chúng hoạt động là gọi nhau chạy xuống lòng sông yêu cầu người lái máy xúc dừng lại” - Ông Lý Dân Quẩy (61 tuổi, dân bản Pa Nậm Cúm) kể vậy và lắc đầu: “Họ tập trung làm cuối năm, cữ ấy Tây Bắc rét cắt da mà chúng tôi thì phong phanh áo mỏng. Bà con dân bản thấy vậy bỏ hết việc nhà cửa ra tiếp ứng, đứng san sát bên nhau như bức tường”.  

Liên tục trong nhiều ngày, cả 60 hộ dân của bản Pa Nậm Cúm ngày nào cũng đứng trong rét buốt, thay phiên nhau giữ nguyên hiện trạng lòng sông, ngăn cản việc tự ý xây dựng khi chưa có sự đàm phán, bàn bạc của cơ quan chức năng 2 bên. Tức tối, những chiếc máy xúc rồ máy, múc nước dội ào ào lên đoàn người. Nhưng cả bản không bỏ cuộc, ai lạnh quá không đứng vững thì về nhà thay áo, người khác lại vào thế chỗ.

Sáng ngày 12-3-2007, khi cuộc đấu tranh lên đến đỉnh điểm, chiếc máy xúc Trung Quốc bất chấp đoàn người, hạ gầu múc đất dưới lòng sông, ngay lập tức ông Đồng Văn Pơn nhảy phắt lên chiếc gầu máy xúc, đứng trên những chiếc răng khổng lồ và hét lớn: “Yêu cầu dừng thi công, đây là sông biên giới. Đề nghị tôn trọng hiện trạng, đây là đất đai của chúng tôi”. Trước sự cương quyết của ông Pơn, những người dân bản Pa Nậm Cúm và phía sau là hàng trăm người dân xã Ma Ly Pho ào ào kéo đến chi viện, đơn vị thi công của Trung Quốc phải rút lui khỏi hiện trường, chấp nhận cam kết đàm phán… 

Mai Thanh Hải

Ý kiến bạn đọc ( 0 )
Bình luận bài viết
CAPTCHA Image security
TIN LIÊN QUAN
rss - Trở về đầu trang