Logo of Phú Thọ Logo of Phú Thọ

Gian nan sự học  nơi biên cương phía Bắc

Thứ bảy, 25/08/2018, 06:29:16
Print + | - Font Size: A
Gian nan sự học  nơi biên cương phía Bắc

Gian nan sự học  nơi biên cương phía Bắc

A Font Size: - | +

t3-den-trang01-1535152738
Hiệp và Nga không ở bán trú dù nhà cách trường 10km.

PTĐT - Chín trong số mười tỉnh nghèo nhất Việt Nam nằm ở vùng núi phía Bắc, trong đó có 5 tỉnh biên giới giáp Trung Quốc. Đi từ Hà Nội về hướng Tây Bắc 240km, là đến Hà Giang - tỉnh nghèo thứ hai của Việt Nam.

Từ đó, nơi vùng trung du kết thúc, qua những con đèo đầy khúc ngoặt hơn 60 km giữa núi rừng, sẽ đến huyện lỵ Hoàng Su Phì - huyện nghèo nhất của tỉnh Hà Giang. Sau một cuộc nghỉ chân ngắn, tiếp tục đi hơn 20km đường dốc cua tay áo liên tục nữa, để đến Chiến Phố - một trong những xã nghèo nhất của huyện Hoàng Su Phì.

Trung tâm xã có một dãy nhà gạch đã cũ, là trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Chiến Phố và Ủy ban nhân dân xã. Một dãy nhà dân bằng gỗ lợp mái fibro, một cái chợ tạm đồng bào rải bạt họp trong buổi sáng. Tất cả dấu tích kinh tế kéo dài khoảng hơn một trăm mét, chìm giữa một biển mây trắng bồng bềnh. Nắng lên, tan mây, đứng ở khu trung tâm này là nhìn thấy bên kia biên giới.

Bạn, tất nhiên, đã tìm đến một trong những địa phương nghèo nhất cả nước. Nhưng bạn sẽ phải leo lên xe máy, đi thêm hơn mười cây số đường núi dốc ngược, bùn lầy, vượt mấy con suối to, qua những khúc đường mòn rộng bốn gang tay bên bờ vực, để đến được gần biên giới Việt - Trung, nơi địa đầu Tổ quốc.

“Nếu bố không cho đi học, em sẽ tự tử ngay”. 

Con bé Nga bật thốt lên với vẻ mặt nghiêm túc. Đôi môi nó mím lại khi nói với chúng tôi.

Nga muốn làm thầy thuốc cứu người như “bác sĩ Săm”. Đó là một y sĩ trong bản Sui Thầu của xã Chiến Phố này. Trong lời kể của Nga, thì bác sĩ Săm có thể cứu người, vào rừng hái lá thuốc chữa bệnh cho người dân trong bản.

Bàn tay Nga khuyết một ngón trỏ. Ngón tay mất đi trong một lần lên rừng cắt cỏ cho trâu. Bụi cỏ voi cao gấp đôi người, con bé giữ cho thằng Hiệp, anh nó cắt. Tai nạn xảy ra. Anh Vần cùng người nhà đưa con xuống viện. Dọc đường nó đau, nhưng không khóc.

Ngón tay không giữ lại được. Sau tai nạn, con bé ít nói hơn. Cũng từ đấy, nó mong ước trở thành một “bác sĩ Săm”.

“Nếu có đủ tiền cho con đi học thì để nó đi thôi, còn không thì ở nhà đi nương”, anh Vần bố cái Nga ngập ngừng nói. Khi hai đứa trẻ lên lớp sáu, người cha bắt đầu theo đàn ông trong bản sang Trung Quốc làm thuê. Họ đi vác chuối kiếm ba trăm nghìn mỗi ngày. Những người khỏe mạnh đi vào bất cứ lúc nào rảnh rỗi, tháng Hai sau khi ăn Tết, hoặc tháng Mười, khi gặt lúa xong. Mỗi đợt kéo dài mươi, mười lăm ngày. “Biên phòng không cho đi nhiều đâu”, mỗi lần muốn đi, anh phải xuống huyện xin giấy thông hành và trở về thôn Sui Thầu trước khi giấy hết hạn.

Hai cân lúa giống gieo xuống thu lại bốn mươi bao thóc mỗi mùa, cùng ngô nương nuôi sống sáu con người. Thi thoảng họ vẫn nhận gạo cứu đói ngày giáp hạt. Nhiều thửa ruộng bậc thang nơi này chỉ rộng vỏn vẹn một đường bừa, con trâu đi bừa còn phải tỳ cổ vào bờ ruộng, cật lực mà kéo. “Bây giờ không phát rừng nữa, có thêm được cái nương ngô nào đâu”, anh Vần lý giải. Thiếu sinh kế, nhiều đồng bào sống dọc đường biên đã coi việc bán sức lao động ở bên kia biên giới như là một lựa chọn tất yếu. Và không phải ai cũng đi hợp pháp như anh Vần.

Đến được đất này, chỉ có con đường độc đạo. Qua cổng chào đánh dấu đến địa phận huyện, những chiếc xe bắt đầu leo dốc, ì ạch đi trong mây. Sở Giao thông Hà Giang đếm được hơn một nghìn khúc cua tay áo trên 60 km đường từ quốc lộ vào đến Hoàng Su Phì. Ngay trên đất Hoàng Su Phì, cuộc đời của những con người cũng được nối với nhau bằng những con đường độc đạo xuyên núi băng rừng, hay sạt lở mùa mưa. 

“Học sinh mặc định trời mưa thì không xuống trường nữa”, thầy Vịnh dạy học 16 năm ở Hồ Thầu kể lại những ngày chưa có phòng bán trú. “Gia đình vẫn muốn cho con đi học tiếp, nhưng nhà chồng bên Thàng Tín không cho đi”; “Gia đình vẫn cho Sủi đi học, nhưng hiện con đã đi Trung Quốc làm thuê chưa về”... “Lấy chồng” và “đi Trung Quốc” là hai lý do nghỉ học nổi bật xuất hiện trong tập biên bản vận động học sinh bỏ học trở lại trường của giáo viên ở Trường phổ thông dân tộc bán trú THCS Chiến Phố.

Thầy cô ở nơi này, thấy học trò hai buổi không đến trường là xách xe xuống bản. Một lần, hai lần, ba lần, không được. Họ gọi cả lãnh đạo xã xuống. Và để giữ học sinh lại với trường, các thầy cô đã dồn hai phòng học, một hội trường làm nhà bán trú cho 80 đứa trẻ.

Thầy Thành nhớ lại trước ngày khai giảng là những công việc năm nào cũng giống nhau: Tăng vành, thay lốp xe để còn đi xuống bản vận động học sinh về trường; căng lại tấm bạt che trần phòng học bị gió giật tung, đóng lại chiếc ghế bị gẫy chân...

Ước mơ dẫn đường cho con bé cùng anh trai đi qua tám mùa khai giảng, trở thành những đứa trẻ học khá nhất bản Sui Thầu này. Đường đến trường của đứa trẻ mơ ước thành “bác sĩ Săm” cứ men theo rừng sa mộc, những thửa ruộng bậc thang nối nhau dài tít tắp, vắt từ dãy núi này sang dãy núi khác, uốn lượn trong sương.


t3-den-trang02-1535152841
Khung cảnh ruộng bậc thang Hoàng Su Phì, Hà Giang.

Lũ trẻ đi qua bóng tối, đi qua trời mưa, qua những đoạn sạt lở, qua cả những cơn lũ tràn về. Bắp chân đứa con gái đương tuổi dậy thì không tròn lẳn, mà gân guốc. Cố kỳ cọ thế nào cũng không làm sạch đi bùn đất lưu cữu trong kẽ móng chân, trên đôi dép tổ ong đã ngả màu cháo lòng. Trong bản, đã có vài đứa không theo được nữa.

Ngoài cái túi thổ cẩm đựng sách đeo chéo trên vai, hai anh em còn xách tòn teng một cái túi nylon mỗi bận đến lớp. Cái túi đựng một nắm cơm, vài miếng thịt, hoặc dúm muối vừng. Bữa cơm trưa của hai đứa trẻ không ở bán trú mùa giáp hạt còn độn thêm ngô.

“Anh em nó ở bán trú thì không có ai đi cắt cỏ, chăn hai con trâu cho mình cả. Còn đàn gà với vịt nữa. Vợ chồng mình còn đi nương mà”, người cha lý giải cho việc bọn trẻ chưa bao giờ đòi ở bán trú, dù cách trường mười cây số.

Ngoài giờ học, hai đứa trẻ mới lớn trở thành những lao động thực thụ trong gia đình: Lên rừng cắt cỏ, đi nương, chăn trâu... Chúng dường như cũng cố gắng đóng góp vào công cuộc làm kinh tế. Bởi không có tiền, thì có nguy cơ phải nghỉ học. Nghỉ học rồi, thì không có nhiều lựa chọn, hoặc là theo người lớn đi bán sức lao động ở phía bên kia biên giới, hoặc lớn lên chút nữa, rồi đi lấy chồng.

“Nếu khó khăn thì hãy nói với các thầy. Không được nghĩ đến điều dại dột”, thầy Thành, hiệu phó dặn dò cái Nga. Thầy nói với anh Vần, đầu năm học mới hãy cho bọn trẻ xuống trường ở theo chế độ bán trú.

Hoàng Đức Thanh

Ý kiến bạn đọc ( 0 )
Bình luận bài viết
CAPTCHA Image security
TIN LIÊN QUAN
rss - Trở về đầu trang