Logo of Phú Thọ Logo of Phú Thọ

Báo chí thời 4.0 và giá trị phong cách báo chí Hồ Chí Minh

Thứ bảy, 15/06/2019, 05:49:21
Print + | - Font Size: A
Báo chí thời 4.0 và giá trị phong cách báo chí Hồ Chí Minh

Báo chí thời 4.0 và giá trị phong cách báo chí Hồ Chí Minh

A Font Size: - | +

vnexpress-1560552624
Tòa soạn hội tụ hiện đại của Báo Vnexpress.

PTĐT - Cách mạng công nghệ 4.0 đã ảnh hưởng nhiều chiều đến nền báo chí Việt Nam như tạo ra cuộc cách mạng và sự khuếch tán công nghệ trong nền báo chí truyền thông, sự biến đổi nghề nghiệp, biến đổi các dòng chảy trong “xã hội thông tin” và ở góc độ nào đó làm hỗn loạn tính xác thực của thông tin. 

Theo PGS-TS Đỗ Thị Thu Hằng - Viện Báo chí, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, cách mạng 4.0 tạo ra một lớp công chúng tương thích của thời kỳ truyền thông số. Chẳng hạn, thay bằng tiếp cận với các tờ báo in, kênh phát thanh hay truyền hình thuần túy, công nghệ thực tại ảo (VR) và thực tại tăng cường (AV), hình thành “báo nhúng” trong đó, công chúng có thể tiếp nhận thông tin bằng cả cơ quan xúc giác và cảm xúc của mình, bởi họ như được tham gia chính vào thời điểm xảy ra sự kiện trong không gian ảo 3 chiều hay 4 chiều, nơi có thể tái hiện lại sự kiện, các nhân vật, âm thanh, tiếng động cũng được mô phỏng lại theo đúng ở hiện trường. Công nghệ cảm ứng, sự phát triển của hạ tầng viễn thông, công nghệ 3G, 4G phát triển, song song với nó là mạng xã hội thịnh hành, thân thiện với người dùng, làm tăng đột biến số công chúng tiếp cận với thông tin qua thiết bị thông minh. Điều quan trọng là cách mạng công nghệ làm xuất hiện các dòng sản phẩm hàng hóa và thay đổi cả tiêu chí về sáng tạo nội dung báo chí, làm biến đổi giá trị nội dung báo chí. Những bài bình luận nghiêm túc nhưng dài dòng nay thiếu sức hút công chúng, thay vào đó là thông tin đồ họa và các loại hình sản phẩm báo chí đa phương tiện, chẳng hạn như các siêu tác phẩm số (mega-stories), các clip dạng live-stream trên mạng xã hội, hay các bản rap-news (bản tin rap)…

Khách hàng - công chúng, giá trị giáo dục, tư tưởng, giá trị kinh tế và giải trí của sản phẩm báo chí truyền thông cùng thay đổi tất yếu dẫn đến sự thay đổi của nhà sản xuất báo chí truyền thông. Các cơ quan báo chí, bộ phận truyền thông trong các tổ chức, các doanh nghiệp truyền thông buộc phải thay đổi quy trình sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh, đổi mới phương thức sản xuất kinh doanh. Trong mỗi cơ quan báo chí, nếu chỉ có hệ thống kết cấu hạ tầng tốt và một nhóm nhà báo trẻ đơn lẻ học cách làm báo công nghệ 4.0 thì chưa đủ. Lãnh đạo tòa soạn, nếu không hiểu về nguyên tắc đa phương tiện và hội tụ truyền thông, không hiểu tính tất yếu trong sự thay đổi quy trình làm báo trong bối cảnh phát triển mạng xã hội, nguyên tắc lọc bình luận, quản lý fanpage, tận dụng mạng xã hội để tổ chức nội dung tác phẩm, tạo liên kết và hiệu ứng lan tỏa thông tin, nguy cơ khủng hoảng trong quá trình làm báo tích hợp với mạng xã hội,… thì khó có thể chuyển đổi được thực trạng báo chí truyền thông thích ứng với môi trường truyền thông số. 

Song, làm báo trong thời kỳ cách mạng 4.0 và phong cách báo chí Hồ Chí Minh có mối liên hệ với nhau như thế nào? Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hoá kiệt xuất của Việt Nam - nhà báo vĩ đại của dân tộc, người khai sinh ra nền báo chí cách mạng Việt Nam. Tuy đã đi xa nhưng Người để lại cho chúng ta một tài sản vô cùng quý báu. Đó là thời đại Hồ Chí Minh - thời đại rực rỡ nhất trong lịch sử vinh quang của dân tộc.

Nghiên cứu tài liệu viết về Bác Hồ thì chúng ta thấy rằng: Tư tưởng, đạo đức, tác phong, phong cách là một chỉnh thể, tạo nên nhân cách mẫu mực Hồ Chí Minh. Đội ngũ những người làm báo và sự nghiệp báo chí cách mạng Việt Nam 94 năm qua đã và đang được thừa hưởng tài sản vô giá của Người về phong cách, tư tưởng, quan niệm... làm báo cách mạng. Phong cách báo chí Hồ Chí Minh là sự tổng hòa những đặc điểm độc đáo, sinh động, giầu tính thẩm mỹ về tư tưởng, đạo đức, về đề tài, thể loại, kết cấu và văn phong, cũng như các hình thức thể hiện trong các tác phẩm báo chí của Người. Cơ sở tư tưởng của phong cách báo chí Hồ Chí Minh là: Vì độc lập của Tổ quốc, vì tự do, hạnh phúc của nhân dân, kết hợp với đạo đức cao cả và trong sáng của Người là: “Cần - Kiệm - Liêm - Chính, Chí công vô tư”. Đấy cũng là mục đích, là nội dung khái quát ở các tác phẩm báo chí của Người - những bài báo không mang tính giáo điều, sách vở mà là những bài viết ngắn gọn, trung thực, ngôn từ mộc mạc, dung dị, dễ hiểu nhưng chứa đựng cả bao triết lý Đông - Tây, Kim - Cổ mà mỗi nhà báo cần học tập… 

Trong điều kiện bùng nổ thông tin, mạng đa chiều và khuynh hướng thương mại hoá, có dấu hiệu đi chệch tôn chỉ, mục ở một vài tờ báo làm cho người đọc khó hiểu, cảm nhận không đúng…, còn có những bài viết câu từ cẩu thả, làm mất đi sự trong sáng của tiếng Việt… để rồi không ít người nghi ngại đạo đức của người làm báo có còn là bệ đỡ, là nền tảng của báo chí cách mạng hay cũng đang chạy theo cơ chế thị trường và sự bùng nổ của thông tin, mạng xã hội… Đứng trước thực tế đó, đạo đức, trách nhiệm nghề nghiệp, trí tuệ, phong cách và tầm nhìn của mỗi người làm báo càng phải đặt ra cấp thiết hơn bao giờ hết và cũng hơn bao giờ hết việc vận dụng tư tưởng, phong cách Hồ Chí Minh, đặc biệt là phong cách làm báo của Người vào hoạt động báo chí sẽ giúp người làm báo có tư duy chuẩn mực, đúng đắn và xác định chính xác đối tượng thông tin để đảm bảo tính “nhanh, đúng, trúng, hay”, tránh tình trạng thông tin xuôi chiều, chệch hướng hoặc lợi dụng uy tín để mưu cầu lợi ích cá nhân. 


da-nang-1560552657
Trung tâm báo chí Quốc tế hiện đại tại Đà Nẵng có thể phục vụ 300 nhà báo tác nghiệp cùng lúc.

Đối với hệ thống báo chí và đội ngũ người làm báo của tỉnh, vận dụng tư tưởng, phong cách báo chí Hồ Chí Minh trong việc rèn luyện cán bộ lãnh đạo, quản lý báo chí và nhà báo trong giai đoạn hiện nay có ý nghĩa vô cùng quan trọng nhằm đào tạo cho các thế hệ nhà báo đủ đức và tài, trở thành lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa của Đảng. Đây sẽ là cơ sở để bản thân mỗi cán bộ phóng viên, biên tập viên phải biết giữ gìn, không ngừng tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng. Đạo đức cách mạng nói chung, đạo đức nghề báo nói riêng theo Hồ Chí Minh được hiểu là phẩm chất tốt đẹp nhất, là gốc của mọi vấn đề trong cuộc sống, là phương tiện điều chỉnh các mối quan hệ xã hội của người làm báo, mà phạm trù pháp luật không điều chỉnh được.

Thực hiện đúng quy định đạo đức nghề nghiệp, người làm báo sẽ tránh được những tác động tiêu cực trong cơ chế thị trường, giữ vững lòng tin của nhân dân, của xã hội đối với lực lượng báo chí cách mạng nói chung và đối với mỗi người làm báo nói riêng. Trang bị cho người làm báo có lập trường chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Đảng, với nhân dân, gắn bó và gần nhân dân. Lòng trung thành hướng mọi hoạt động của nhà báo nhằm đảm bảo lợi ích của Đảng, của nhân dân, của chế độ xã hội mà Đảng, nhân dân đã lựa chọn. Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu nhà báo ‘’phải cố gắng học tập chính trị, nâng cao tư tưởng, đứng vững trên lập trường giai cấp vô sản...”.

Tại Đại hội lần thứ II, Hội nhà báo Việt Nam (1959), Người chỉ rõ: “Nhiệm vụ của báo chí là phục vụ nhân dân, phục vụ cách mạng. Người làm báo phải trung thực, khách quan, tôn trọng sự thật và không ngừng rèn luyện, trau dồi kiến thức, học tập suốt đời”. Trong tư tưởng của Hồ Chí Minh về báo chí, Người coi trung thực là một tiêu chuẩn đạo đức rất quan trọng trong hoạt động nghề nghiệp báo chí. Người nói: “Không biết rõ, hiểu rõ, chớ nói, chớ viết. Khi không có gì cần nói, không có gì cần viết, chớ nói, chớ viết càn” và “chưa điều tra, chưa nghiên cứu, chưa biết rõ, chớ nói, chớ viết”. “Viết giản dị thôi, và phải đúng sự thật. Không được bịa ra”; “Không nên chỉ viết cái tốt và giấu đi cái xấu. Nhưng phê bình phải đúng đắn. Nêu cái hay, cái tốt thì phải có chừng mực, chớ phóng đại... Phê bình thì phải phê bình một cách thật thà, chân thành, đúng đắn”. Báo chí phải đem đến cho công chúng niềm tin ở sự thật, tin ở sự nghiêm minh của pháp luật, đặc biệt tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, tin vào truyền thống cách mạng và nhân văn của nhân dân ta. 

Trong thời kỳ cách mạng công nghiệp 4.0, nền báo chí cách mạng Việt Nam đòi hỏi phải có những thay đổi để phù hợp với xu thế thông tin, truyền thông toàn cầu, đảm bảo được vai trò, sứ mệnh của thông tin trong thế giới hội tụ. Nhưng có lẽ, dù xã hội nào, xu thế nào thì đối với người làm báo cách mạng phong cách báo chí Hồ Chí Minh vẫn có một giá trị bền vững để học tập và làm theo. Đó là kim chỉ nam cho mọi hoạt động của cơ quan báo chí, những người làm báo cách mạng đúng nghĩa.

Nguyễn kim Chi 
- TUV, Tổng Biên tập Báo Phú Thọ, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam tỉnh Phú Thọ

Ý kiến bạn đọc ( 0 )
Bình luận bài viết
CAPTCHA Image security
TIN LIÊN QUAN
rss - Trở về đầu trang