Logo of Phú Thọ Logo of Phú Thọ

Đặc trưng  văn hóa ẩm thực

Chủ nhật, 06/01/2019, 15:08:10
Print + | - Font Size: A
Đặc trưng  văn hóa ẩm thực

Đặc trưng  văn hóa ẩm thực

A Font Size: - | +

am-thuc-2-1546762146
Món bánh trứng kiến là một trong những món ăn rất độc đáo của người Mường.

PTĐT - Từ bao đời nay, văn hóa ẩm thực của người Mường nói chung được đúc kết một cách ngắn gọn bằng câu: “Cơm đồ, nhà gác, nước vác, lợn thui, ngày lui, tháng tới”. Với người Mường ở Thanh Sơn, văn hóa ẩm thực cũng có những đặc trưng riêng và độc đáo mà ẩn chứa trong đó giá trị tinh thần sâu sắc, mang đậm cốt cách của đồng bào vùng cao, góp phần làm phong phú thêm ẩm thực của dân tộc. 

Bên cạnh các món ăn truyền thống, quá trình giao thoa văn hóa đã làm cho ẩm thực của người Mường chịu ảnh hưởng với ẩm thực của các dân tộc khác, đồng bào còn có điều kiện tiếp thu các món ăn từ nhiều dân tộc, nhiều vùng miền khác nhau để chế biến thành những món ăn của mình. Tuy nhiên trong quan niệm, cách thức chế biến hay cách bài trí món ăn của người Mường lại mang những nét riêng biệt. Ví dụ như món xôi ngũ sắc trong ngày lễ tết của người Mường được để riêng màu từng loại xôi, không trộn lẫn như của người Dao.

Việc chế biến món ăn của đồng bào Mường Thanh Sơn không quá cầu kì nhưng lại có hương vị đậm đà và có những dấu ấn văn hóa đặc trưng. Để không làm mất hương vị của thức ăn, những món ăn có nguyên liệu chủ yếu là tinh bộtw như gạo, ngô, khoai,… đều được người Mường lựa chọn cách nấu chín là đồ, hấp như xôi đồ, ngô và khoai có thể để nguyên hạt, củ để đồ chín hay cũng có thể nghiền thành bột để nặn thành bánh gói với lá rồi đem đồ.

Đối với thịt thú rừng, gia súc, gia cầm, cách chế biến cũng rất đa dạng. Thịt có thể để nướng, luộc hoặc muối chua. Các món ăn đều được tẩm ướp gia vị trước khi làm chín, ví dụ như thịt nướng bắt buộc phải tẩm ướp gia vị: riềng, mẻ, hành khô, xả, ớt, nghệ… Thịt gà người Mường nơi đây thường hay nấu với măng chua. Rau xanh cũng được chế biến theo nhiều cách nhưng chủ yếu là đồ. Người Mường thường trộn lẫn các loại rau với nhau rồi cho lên đồ tạo nên hương vị đặc trưng mà chỉ người Mường mới có được, khi thưởng thức thì không thể thiếu bát nước chấm được làm từ lòng cá trưng với mẻ.

Do điều kiện sinh sống khó khăn nên người Mường thường dự trữ thức ăn, bảo quản thức ăn trong một thời gian dài bằng cách muối chua. Cá thường ủ chua bảo quản trong thời gian là sáu tháng; thịt lợn cũng được muối chua từ đó tạo nên món thịt chua - đặc sản dân tộc Mường rất nổi tiếng của miền quê Thanh Sơn hiện nay.


am-thuc-1-1546762199
Xôi ngũ sắc.

Cùng với đồ ăn, thức uống của người Mường cũng khá đặc trưng, đồng bào thường ngâm lá hay rễ của một số loại cây trên rừng tạo thành đồ uống của dân tộc mình. Người Mường nổi tiếng với rượu cần và rượu hoẵng, đây là rượu được làm từ gạo nếp nương và men từ lá cây rừng.

Với người Mường, gia vị là thứ không thể thiếu, đồng bào thường sử dụng gia vị lấy từ tự nhiên như hạt dổi, lá quế,... tẩm ướp vào thức ăn làm cho món ăn thêm ngon. Mỗi món lại có nước chấm riêng, gia vị đi kèm sao cho hài hòa để điều hòa âm dương, ngũ hành tương sinh như: món ăn dễ gây lạnh bụng (tính hàn) phải có gia vị cay nóng (tính nhiệt) đi kèm và ngược lại. Mỗi món ăn không chỉ làm cho “no cái bụng” mà còn bổ dưỡng để tạo sức lực trong những ngày lao động mệt nhọc và phòng tránh bệnh tật.

Bằng kinh nghiệm được đúc rút từ thực tế, người Mường vận dụng chữa bệnh từ các loại cây, lá thuốc trên rừng tạo thành món ăn chữa bệnh. Không phải ngẫu nhiên người Mường hái nhiều loại rau trên rừng về tạo thành món rau rừng đồ mà bởi vì các loại rau được họ chọn lựa có tính mát, bổ máu như rau dền, có tác dụng ngăn ngừa bệnh ung thư từ lá và hoa đu đủ, còn nhiều loại rau khác có tác dụng tốt cho tiêu hóa, thanh lọc cơ thể, rải độc...

Tính cộng đồng là một đặc trưng được thể hiện rất rõ trong văn hóa ẩm thực Việt Nam nói chung và người Mường nói riêng. Trong bữa ăn, mọi thành viên trong gia đình ngồi ăn chung quây quần bên mâm cơm; chung nồi cơm, chung bát nước chấm. Tuy nhiên, khác với các dân tộc khác, tính cộng đồng của người Mường còn được thể hiện thông qua tục uống rượu cần. Mọi người ngồi xung quanh bên vò rượu, uống chung cần và cùng đắm chìm trong men say ngây ngất trong những đêm sinh hoạt văn hóa xứ Mường. Đó là biểu hiện của triết lý thâm thúy về tính cộng đồng của người Mường.

Trong dòng chảy văn hóa, ẩm thực của người Mường vừa mang những đặc trưng chung của ẩm thực Việt Nam thông qua tính hòa đồng và đa dạng song cũng lưu giữ được những đặc trưng riêng, chứa đựng những nét độc đáo. Người Mường Thanh Sơn thường chú trọng bài trí các món ăn một cách đẹp mắt, hấp dẫn, nếu ai đó được một lần thưởng thức các món ăn của xứ Mường thì không thể nào quên được. Trong quá trình hội nhập và phát triển ngày nay, người Mường với văn hóa truyền thống đặc biệt là văn hóa ẩm thực cũng có nhiều biến đổi mạnh mẽ càng đòi hỏi các cấp ủy Đảng, chính quyền, các cơ quan chức năng và nhân dân, đặc biệt là người Mường trên địa bàn cùng chung tay bảo tồn giá trị văn hóa ẩm thực của dân tộc mình, tạo nền tảng bảo tồn bản sắc văn hóa tốt đẹp của đồng bào cho muôn đời sau.

Phùng Huyền Trang

Ý kiến bạn đọc ( 0 )
Bình luận bài viết
CAPTCHA Image security
TIN LIÊN QUAN
rss - Trở về đầu trang