Logo of Phú Thọ Logo of Phú Thọ

Bánh Nẳng  làng Dòng lưu giữ hồn quê

Thứ hai, 25/03/2019, 06:48:35
Print + | - Font Size: A
Bánh Nẳng  làng Dòng  lưu giữ hồn quê

Bánh Nẳng  làng Dòng lưu giữ hồn quê

A Font Size: - | +

t8-4mau02-1553471395
Bánh nẳng là loại bánh dân dã thường được làm trong những ngày lễ Tết của làng nghề làm bánh làng Dòng.

PTĐT - Mùa nào thức ấy, nhờ sự khéo léo và sáng tạo của người dân từ những loại cây trên đồi cùng từ hạt gạo nếp quyện trong từng giọt mật sánh vàng hòa vào nhau mang đến sức hấp dẫn đặc biệt cho các thứ bánh dân dã. Món quà đặc sản chứa đựng tình cảm quê hương, mang cái hồn mộc mạc của con người Đất Tổ từ một ngôi làng có truyền thống hiếu học lâu đời, để ai đã từng thưởng thức sẽ nhớ mãi về bánh nẳng làng Dòng.

Tuổi thơ tôi hay được xem ngoại và các bác làm đủ loại bánh, nhưng tôi thích nhất vẫn là bánh nẳng. Mỗi năm, vào buổi sáng ngày Tết Đoan Ngọ mẹ mang bánh nẳng bà làm cho vào từng đĩa, ba sếp mâm hoa quả lòng thành dâng lễ lên ban thờ tổ tiên. Cúng xong, cả nhà cùng ăn bánh và được nghe bà kể sự tích Tết Đoan Ngọ, câu chuyện về bánh nẳng làng Dòng. 

Ngày xưa, ở làng Dòng (xã Xuân Lũng, huyện Lâm Thao) có một cô gái tuổi đã đôi mươi mà chưa có đám nào đến hỏi. Một lần nằm mơ, bụt đã hiện lên và bảo với cô: “Con hãy lấy nước tro từ các loại cây trên đồi ngâm với gạo nếp, lấy lá dong gói bánh mang luộc và đem mời người dân trong làng ăn sẽ được việc như ý”. Cô gái làm theo lời bụt dặn, chiếc bánh có vị nhạt nhưng lại thoang thoảng hương vị cỏ cây vùng đồi địa phương, theo lời bụt dặn cô gái đặt tên bánh là bánh nắng. Từ đó, cái tên bánh nắng nổi tiếng khắp vùng gần xa.

Một ngày, có một chàng trai từ kinh thành xa xôi tìm đến, sau khi ăn bánh vì thích hương vị thơm ngon nên chàng đã quyết tâm đi tìm người con gái làm ra bánh nắng. Vì mến tài đảm đang, khéo léo của cô gái, chàng đã ngỏ ý đưa cô về ra mắt gia đình. Chàng là con trai một vị quan trong triều đình,  nhưng vì quyến luyến với cha mẹ già yếu nên cô gái đành gạt nước mắt tạ từ chàng trai. Cùng trong năm đó, gia đình chàng trai phụng mệnh triều đình mang theo toàn bộ tư gia hành hương về Đất Tổ lo việc cai quản và phúng lễ tại Đền Hùng. Đôi trai gái được gặp lại nhau và nên duyên chồng vợ. Về sau, cô gái còn truyền lại cách làm bánh cho người dân trong làng. Lâu dần bánh nắng được người dân gọi chệch đi thành bánh nẳng. 


t8-4mau03-1553471423
Bánh nẳng làng Dòng đã tạo nên đặc sản mang đậm hương vị của vùng quê trung du Đất Tổ.

Bánh nẳng nhìn là vậy nhưng khi hỏi về cách làm mới thấy được sự kỳ công của các bà, các mẹ. Người làng Dòng phải lên đồi hoặc rừng chặt các loại cây đem về đốt lấy tro. Nước tro được lọc cẩn thận đem ngâm với gạo nếp. Để tạo nên hương vị đặc biệt của bánh công đoạn ngâm gạo với nước tro đòi hỏi phải là người có kinh nghiệm lâu năm làm nếu không bánh sẽ có vị đắng. Gạo gói trong lá dong tươi, khi luộc bánh phải đun từ 5-6 tiếng cho đến khi bánh chín nhừ quyện vào nhau mới đạt. Bánh khi bóc ra phải mềm và không dính lá, có màu vàng long lanh như hổ phách. Người làng Dòng dùng mật mía nấu chấm với bánh để tạo hương vị đậm đà quyện vào vị thanh mát, ngọt ngào thoang thoảng hương thơm dịu nhẹ của cỏ cây ưa nắng mọc ở đồi cao trung du.

Cần mẫn làm nghề và nhạy bén phát triển nghề truyền thống, người dân làng Dòng đã có cuộc sống khấm khá từ nghề làm bánh cha truyền con nối. Ngày trước, bánh nẳng làng Dòng chỉ được các gia đình đơn lẻ trong làng làm chủ yếu bán tại các chợ địa phương. Giờ đây, nhờ sản xuất tập trung, kết hợp mô hình làm bánh gia truyền với phát triển thương hiệu chung, số lượng tăng lên, thị trường tiêu thụ bánh cũng được mở rộng đã có mặt ở nhiều hệ thống siêu thị lớn trong tỉnh và Hà Nội. 

Mới đến đầu ngõ vào nhà bà Đỗ Thị Thanh, 65 tuổi, một trong những gia đình làm bánh nẳng ngon nhất làng Dòng, tôi đã cảm nhận ngay được không khí rộn ràng của một gia đình có nghề làm bánh lâu đời. Những âm thanh của tiếng xóc gạo lao xao trong không khí, tiếng tước gân lá dong và âm thanh cười nói của người đang gói bánh cứ đi vào tâm trí và lòng người càng thêm háo hức.

Bà Đỗ Thị Thanh, khu 7, xã Xuân Lũng đã có hơn 30 năm làm bánh Nẳng, giữa khoảng sân nhà Bà Thanh đang thoăn thoắt từng động tác gói bánh, buộc lá, nhìn chiếc bánh sau khi hoàn thành mới càng trân quý hơn sự gắn bó của nông dân với nghề truyền thống được truyền lại từ thời cha ông. Bà Thanh kể với tôi, giờ đây bà già rồi nên không làm nhiều bánh để bán nữa, mà chủ yếu nhận những đơn bánh nẳng của khách dành cúng tổ tiên và cho con cháu đang công tác xa ở Hà Nội, Vĩnh Phúc ít có dịp về quê, vừa để giữ gìn truyền thống gia đình và như thể nhắc nhở con cháu dù ở đâu cũng cố lưu giữ nét hồn quê qua thứ bánh đặc sản quê nhà.       

Thao Hà

Ý kiến bạn đọc ( 0 )
Bình luận bài viết
CAPTCHA Image security
TIN LIÊN QUAN
rss - Trở về đầu trang