Logo of Phú Thọ Logo of Phú Thọ

Thờ Quốc Tổ thiêng liêng một niềm tin

Thứ năm, 15/06/2017, 14:23:21
Print + | - Font Size: A
Thờ Quốc Tổ thiêng liêng một niềm tin

Thờ Quốc Tổ thiêng liêng một niềm tin

A Font Size: - | +

 

Đền Quốc Tổ Lạc Long Quân. Ảnh: Phương Thanh

Đền Quốc Tổ Lạc Long Quân. Ảnh: Phương Thanh

 

PTO- Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đó là niềm tự hào và vinh dự lớn không chỉ của người dân miền Đất Tổ mà còn là của cả dân tộc Việt Nam. Hình ảnh Vua Hùng - cụ Tổ của dân ta đã được thế giới vinh danh.

Người Việt Nam trọng tình nghĩa; lấy chữ “hiếu” làm đầu. Vì thế luôn coi trọng việc thờ cúng Tổ tiên như là việc làm ra của cải vật chất để duy trì cuộc sống hàng ngày. Họ luôn quan niệm rằng Tổ tiên của mình, ông bà, cha mẹ của mình khi chết đi đều không phải là đã hết mà là “sống gửi, thác về”; sang thế giới bên kia “Tây phương cực lạc”, “Bồng lai tiên cảnh” nhưng vẫn luôn trở về  phù hộ cho con, cho cháu mạnh khỏe, hạnh phúc, an khang.

Thờ cúng Hùng Vương là biểu hiện tình cảm, sự biết ơn và sự tri ân công đức các Vua Hùng có công khai quốc, sinh dân. Thông qua nghi lễ thờ cúng nhằm xác lập mối liên hệ giữa các Vua Hùng với các thế hệ trong cộng đồng người Việt từ quá khứ, hiện tại đến mai sau. Là sợi dây liên kết tinh thần giữa thời đại Hùng Vương và thời đại Hồ Chí Minh, phản ánh quan niệm sống của người Việt Nam: Trọng tình nghĩa, thủy chung, sự biết ơn, lòng yêu thương, đùm bọc lẫn nhau.

Xét về bản chất, tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương không phải một tôn giáo vì nó không có giáo lý, không có giáo chủ đồng thời cũng không có giáo dân; mà nó chính là biểu trưng của lòng thành kính, sự biết ơn/ tri ân công đức các Vua Hùng là những người có công dựng nước của con Lạc cháu Hồng hàng ngàn đời sau trong lịch sử. Khác với tôn giáo: Phật giáo hay Thiên chúa giáo, người Việt thắp hương thờ cúng Hùng Vương chỉ xin Vua Hùng phù hộ cho cuộc sống hiện tại chứ không xin cho khi nhắm mắt xuôi tay được sớm lên thiên đàng hoặc sớm về nơi Tây phương cực lạc, hưởng chốn bồng lai tiên cảnh.
Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là sự sáng tạo văn hóa độc đáo của dân tộc Việt Nam. Căn bản triết lý hay nói chính xác hơn là sự minh triết Việt trong tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là quan niệm “Vạn vật hữu linh – vạn vật hữu hình” và “Cây có cội, nước có nguồn”; “Con người có tổ tông, nòi giống”.

Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương thực sự là tín ngưỡng bản địa; tục thờ thuần Việt, ở đây đối tượng được tôn thờ là Thánh Tổ Hùng Vương - ông Tổ không phải của riêng một dòng họ, một làng, một vùng mà là Tổ của dân, của nước.

Ý nghĩa đặc trưng của tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là ý thức nhớ về cội nguồn dân tộc “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”; “Uống nước nhớ nguồn”; sự kết nối cộng đồng hình thành nên tính đại diện cộng đồng sâu sắc. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương có không gian văn hóa rộng rãi, trải dài khắp cả nước, từ Bắc vào Nam; gần như ở khắp các tỉnh thành, nơi nào có người Việt sinh sống nơi đó có thờ cúng Hùng Vương gắn với thờ cúng tổ tiên trong gia đình, dòng họ, làng xã. Do tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương có không gian văn hóa rộng, lớn, không có biên giới; không chỉ ở trong nước mà còn ở cả nước ngoài, nơi có cộng đồng người Việt sinh sống. Điều đó đã tạo nên triết lý nhân văn sâu sắc, tạo nên động lực tinh thần của dân tộc Việt Nam.

Không gian văn hóa tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương mà nổi bật là Đền Hùng, di tích quốc gia đặc biệt, nơi đất thiêng nghĩa tình, nơi thực hành tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương lâu đời nhất, quy mô nhất  trong tiến trình phát triển của lịch sử dân tộc Việt Nam. Theo dòng chảy của thời gian và ký ức, trải qua bao biến cố, thăng trầm, di sản vẫn trường tồn và phát triển. Đó là sự hồi cố, kết tinh và tỏa sáng của văn hóa Lạc Việt - văn mình lúa nước - văn minh sông Hồng. Di sản văn hóa ấy đã và đang tỏa sáng, lan rộng không chỉ ở Việt Nam mà còn nổi bật, tiêu biểu toàn nhân loại và đại diện toàn cầu.Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là một di sản văn hóa phi vật thể đặc biệt của văn hóa việt Nam, được hình thành và phát triển trường tồn cùng lịch sử dân tộc, được cộng đồng người Việt cả trong nước và nước ngoài mặc nhiên thừa nhận là bản sắc riêng của mình để bảo tồn phát huy. Vua Hùng – vua Thủy Tổ được tôn thờ như một vị Thánh Vương của cộng đồng dân tộc, một điểm tựa tâm linh vững chắc cùng tồn tại với non sông đất nước, từ trong quá khứ, cả trong hiện tại và mãi đến mai sau.

Với bề dầy truyền thống của lịch sử mấy ngàn năm dựng nước và giữ nước, để xứng đáng với vị thế của vùng đất Tổ, phát huy truyền thống vẻ vang của văn hóa đất cội nguồn, Đảng bộ và nhân dân các dân tộc trong tỉnh đang phấn đấu nỗ lực nhằm thực hiện thắng lợi những mục tiêu kinh tế - xã hội mà Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ XI và Đại hội Đảng bộ tỉnh Phú Thọ lần thứ XVII đã đề ra là: Xây dựng đất nước ngày càng phát triển theo mục tiêu "Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh"; tăng cường đoàn kết thống nhất các tầng lớp nhân dân, các dân tộc tạo nên sức mạnh nội sinh để chiến thắng cái nghèo nàn lạc hậu. Mặc dù còn gặp nhiều khó khăn, song với truyền thống vốn có của mình, với bản chất tốt đẹp của con người Phú Thọ chúng ta đã giành được nhiều kết quả đáng phấn khởi trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội; an ninh quốc phòng. Tốc độ tăng trưởng kinh tế giữ được ở nhịp độ cao; các chỉ tiêu chủ yếu đều đạt và vượt so với kế hoạch. Văn hóa xã hội, giáo dục đào tạo, khoa học, công nghệ môi trường có nhiều chuyển biến tiến bộ góp phần nâng cao dân trí, phát triển dân sinh và lành mạnh các quan hệ xã hội. Quốc phòng an ninh được giữ vững, chính trị ổn định, không khí dân chủ trong nhân dân được đề cao, đời sống của đại bộ phận nhân dân lao động được ổn định và từng bước phát triển; bộ mặt nông thôn mới đã khởi sắc...

Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực để phát triển kinh tế. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương luôn là sợi dây vô hình để kết nối cộng đồng dân tộc. Chính sự kết nối đó đã tạo nên sức mạnh Đại đoàn kết dân tộc thành khối bền vững để vượt qua gian nan thách thức trong quá trình dựng nước và giữ nước của nhân dân ta. Văn hóa Hùng Vương mãi tỏa sáng trong lòng dân tộc và thờ cúng Hùng Vương luôn là niềm tin thiêng liêng trong trái tim mỗi người dân đất Việt.


 

 

Phạm Bá Khiêm

TIN LIÊN QUAN
rss - Trở về đầu trang