Logo of Phú Thọ Logo of Phú Thọ

Tục giã bánh giầy của làng Mộ Chu Hạ

Thứ tư, 11/07/2018, 06:44:08
Print + | - Font Size: A
Tục giã bánh giầy của làng Mộ Chu Hạ

Tục giã bánh giầy của làng Mộ Chu Hạ

A Font Size: - | +

3122514515558040878014434438334494046420992n-1524561550

PTĐT- Từ xa xưa, bánh chưng, bánh giầy luôn có vị trí đặc biệt trong tâm thức của cộng đồng người Việt. Đây là hai loại bánh tượng trưng cho “trời tròn - đất vuông” được gắn với tục thờ cúng tổ tiên, tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương của dân tộc Việt Nam.

Hàng năm, cứ gần đến ngày mồng 10/3 âm lịch, làng Mộ Chu Hạ, phường Bạch Hạc, thành phố Việt Trì lại vang lên những tiếng chày giã bánh giầy chuẩn bị phục vụ cho Giỗ Tổ Hùng Vương.  

Về làng Mộ Chu Hạ, tôi được gặp ông Ngô Xuân Tỉnh, người nhiều năm được chọn cử tham gia các hội thi giã bánh giầy. Ông Tỉnh năm nay đã ngoài 60 tuổi, ông được tham gia giã bánh giầy từ khi còn là thanh niên trai tráng. Dẫn chúng tôi đi vòng quanh đình làng, vừa đi ông vừa say sưa kể: “ Từ xa xưa, bánh giầy làng Mộ Chu Hạ vẫn luôn là niềm tự hào của dân làng chúng tôi và giã bánh giầy bằng cối đá, chày tre, vẫn là nét đẹp văn hoá truyền thống được gìn giữ từ đời này qua đời khác. Đây cũng là bí quyết để làm bánh giầy ngon nhất, chuẩn nhất mà không phải địa phương nào cũng làm được. Thể hiện lòng biết ơn đối với ông cha, cội nguồn và đất trời, hàng năm vào ngày mùng 10 tháng giêng và ngày mùng 10 tháng 3 (âm lịch) người làng Mộ Chu Hạ lại tổ chức hội thi giã bánh giầy. Bắt đầu từ truyền thuyết trong công cuộc chống quân Tống của nhân dân ta, một lần thập đạo tướng quân Lê Đại Hành cho quân sĩ rút lui đến làng Mộ Chu thì trời tối, người ngựa đều mệt mỏi. Vua cho quân sĩ nghỉ ngơi, sáng hôm sau dân làng giã bánh dầy cho vua và binh lính mang theo làm lương thực (hôm đó là 10 tháng Giêng), nhờ những chiếc bánh giầy ấy mà tinh thần quân sỹ sung sức đánh giặc.

3116330615558040411347816545516118855909376n-1524561550

Để chuẩn bị cho hội thi, người của 4 giáp đã làm 4 chiếc chày làm bằng tre, loại tre đực, bánh tẻ, chắc khỏe để khi giã chày không bị choét đầu, không dính vào bột bánh; cối đá; gạo nếp không lẫn hạt tẻ để làm bánh. Cơm được đổ xuống cối đá, 4 thanh niên trai tráng hò nhau giã liên tục, người còn lại cầm chày xoay giữa cối để bột được đều, Khoảng 7 phút sau người cầm chày ở giữa hét lớn rồi nhấc chày lên cao đem theo mẻ bánh trong cối ra mâm chờ sẵn. Người này nhanh chóng lấy lạt giang xé nhỏ cắt thành 5 phần, rồi chuyển tiếp cho người nặn. Theo người dân Mộ Chu Hạ, 1 cối chỉ giã được khoảng 5 bánh giầy, bột khi lấy ra khỏi cối không để thừa; các bô lão đảm nhiệm khâu quan trọng bắt bánh và tế lễ yêu cầu gia đình phải song toàn không vướng bụi. Từ chiều hôm trước ngày thi, phần tế lễ diễn ra tại đình làng Mộ Hạ. Trong phần tế lễ có 1 khâu quan trọng đó là lấy nước từ Ngã ba sông Hạc để ngâm gạo và thổi xôi. Ngày hôm sau khi công tác chuẩn bị được hoàn tất, chọn giờ hoàng đạo ông chủ lễ đánh hồi trống hiệu lệnh chạy quân xung quanh đình. Sau đó 4 đội tề tựu trước sân thành 4 hàng dọc làm lễ trước khi vào cuộc thi.

Ông Nguyễn Trọng Hưng - Bí Thư kiêm Trưởng khu Mộ Chu Hạ cho biết “Để làm ra được một chiếc bánh giầy dâng cúng Vua Hùng phải chuẩn bị kỹ lưỡng các công đoạn. Gạo làm bánh là nếp hoa vàng, khi chọn gạo không được lấy tay chọn mà phải dùng đũa, hạt gạo mẩy đều, không nứt, vỡ đôi. Cả làng dành một sào ruộng, giao cho một gia đình có 2 con, đủ nam, đủ nữ để chuyên trồng gạo nếp làm bánh giầy tiến cúng. Dân làng tạo ra một loại dầu không độc hại đến sức khỏe bôi vào cối và chày, để khi giã bánh bánh không dính.

313179131555803927801459274740957616799744n-1524561550

Trước khi vào giã bánh, các thanh niên tham gia đội giã bánh phải làm thủ tục theo sự hướng dẫn của chủ tế, mỗi lần chủ tế hô to, theo nhịp thì các thành viên giãn đều, cầm chày dâng ngang, cao ngang vai bái theo mệnh lênh: Nhất thiên bái (bái trời), Nhị địa bái (bái đất), Tam thánh bái (bái người được thờ) và sau một hồi trống, xôi được đưa vào cối, và bắt đầu từng nhịp chày vang lên xem lẫn tiếng hò reo ca múa….

“Để giã được mẻ bánh giầy có chất lượng, phải chọn những thanh niên to khỏe, có thể giã bánh liên tục, đều tay trong khoảng 10 phút. Ngoài ra, phụ nữ không được phép tham gia cầm chày giã bánh. Chiếc bánh giầy sau khi giã xong phải đảm bảo các tiêu chuẩn: bánh trong, trắng mịn, tinh khiết, bánh cao thành, gọn, đẹp mắt”, ông cho biết thêm.

Bánh giầy giã xong được chọn đủ 18 chiếc bánh đẹp nhất của 4 giáp dâng lên đền Thượng làm lễ cầu mong Vua Hùng ban phước cho muôn dân.

Trải qua mấy nghìn năm lịch sử, bánh giầy làng Mộ Chu Hạ vẫn được người dân gìn giữ nguyên vẹn về hình dáng, hương vị và được dâng lên các Vua Hùng trong ngày lễ Giỗ Tổ hàng năm. Luôn là địa phương được tuyển chọn đi dự các cuộc thi giã bánh giầy ở trong và ngoài tỉnh, tục giã bánh giầy truyền thống làng Mộ Chu Hạ đã trở thành nét đẹp văn hoá, truyền thống trên quê hương đất tổ.

Linh Nguyễn

Ý kiến bạn đọc ( 0 )
Bình luận bài viết
CAPTCHA Image security
TIN LIÊN QUAN
rss - Trở về đầu trang