Logo of Phú Thọ Logo of Phú Thọ

Giá trị của di sản tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương

Thứ sáu, 12/04/2013, 07:51:00
Print + | - Font Size: A
Giá trị của di sản tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương

Giá trị của di sản tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương

A Font Size: - | +

PTO- Trong xã hội hiện đại, tín ngưỡng dân gian vẫn là một bộ phận không thể thiếu trong đời sống xã hội, góp phần giữ gìn và phát huy nếp sống đạo đức. Tín ngưỡng thờ Hùng Vương càng ngày càng thấm sâu vào ý thức hệ tư tưởng của người dân Việt Nam, làm thức dậy những tình cảm sâu lắng nhất trong mỗi người dân, là chất keo sơn gắn bó người Việt với nhau, là cốt lõi tạo nên bản lĩnh của dân tộc. Đến với tín ngưỡng thờ Hùng Vương, ngoài khát vọng có cuộc sống an lành, hạnh phúc, những người đang sống đã ghi sâu đạo lí “uống nước nhớ nguồn”, tương thân tương ái và tự hào về truyền thống văn hoá của dân tộc. Những giá trị văn hoá qua tín ngưỡng thờ Hùng Vương là chủ nghĩa yêu nước, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng, lòng dũng cảm, có khả năng thôi thúc con người vươn tới, là lời hiệu triệu hướng về cội nguồn. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương cho thấy mối quan hệ nhà - làng - nước hài hoà, đảm bảo sự cố kết cá nhân và cộng đồng bền vững, đạo đức và tình người được coi trọng.

Dâng lễ vật lên đức Quốc Tổ Lạc Long Quân.
Dâng lễ vật lên đức Quốc Tổ Lạc Long Quân.

Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương đã thoả mãn nhu cầu tâm linh của con người. Xưa kia, người Việt nói chung và cư dân Phú Thọ nói riêng đều sinh sống chủ yếu bằng nông nghiệp, nên các yếu tố tác động của tự nhiên như hạn hán, mưa bão, thiên tai.. ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống. Vì thế, họ đặt niềm tin và cầu mong sự che chở, phù hộ của các vua Hùng.

Việc phụng thờ các vua Hùng, con vua, tướng lĩnh… liên quan đến thời các vua Hùng biểu hiện giá trị xã hội của cộng đồng. Có thể nói, hầu hết các nhân vật này đều đại diện cho giá trị mà cộng đồng đã đúc rút trong một thời kì lịch sử nhất định.   Việc phụng thờ các vua Hùng, vợ con, tướng lĩnh thời Hùng Vương, đặc biệt là lễ hội Đền Hùng còn là môi trường để con người sáng tạo và hưởng thụ văn hoá, là nơi gìn giữ những giá trị văn hoá dân gian đặc sắc như hát Xoan, đâm đuống…

Tục thờ cúng tổ tiên nói chung và việc phụng thờ các vua Hùng nói riêng là một hình thức sinh hoạt văn hoá cộng đồng tất yếu nảy sinh trong lòng xã hội. Điều đó được thể hiện thông qua lễ hội Đền Hùng. Khi xưa, lễ giỗ Tổ được mở ra giữa chu kì năm cũ kết thúc và mở ra một năm mới để tưởng nhớ tới công ơn của các vị vua Hùng đối với dân với nước, đó cũng là thời điểm phù hợp với tiết trời thoáng đãng, cây cối đâm chồi nảy lộc. Đồng thời, lễ giỗ Tổ cũng đã bộc lộ sự hoà hợp giữa con người với tự nhiên, với các lực lượng siêu nhiên, đó là tổ tiên của dân tộc mà đỉnh cao là các vị vua Hùng. Sự tôn thờ, niềm tin vào sự tồn tại của các vị thần linh nói chung, các vua Hùng nói riêng giúp con người vượt qua cái trần tục, đời thường, thúc đẩy sự tìm tòi, vượt qua trạng thái hiện tồn để hướng về  phía trước, khắc phục sự hẫng hụt về tinh thần. Xét về mặt đạo đức, ý thức về thờ cúng Hùng Vương mang giá trị nhân văn sâu sắc, nó phát khởi mối thiện tâm trong mỗi con người trong cộng đồng xã hội.

Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là kết quả của quá trình lịch sử hoá và huyền thoại hoá đan xen một cách hài hoà. Quá trình lịch sử hoá diễn ra một cách sâu sắc. Trên vùng đất Phú Thọ, người Việt cổ đã trải qua nhiều nền văn hoá khác nhau. Vị thế địa lí - văn hoá, địa - chính trị của Phú Thọ khiến cho nơi đây xuất hiện những nền văn hoá khảo cổ khác nhau từ văn hoá Sơn Vi mà các nhà khảo cổ xếp vào văn hoá thời kì đồ đá đến văn hoá Phùng Nguyên, Đồng Đậu, Gò Mun - văn hoá thời kim khí. Các nhà khảo cổ học hoàn toàn có lí khi khẳng định Phú Thọ là vùng đất liên quan đến nhà nước Văn Lang cổ đại, là trung tâm khởi phát của người Việt cổ. Phú Thọ là địa phương đứng đầu cả nước về kho tàng văn hoá dân gian về thời Hùng Vương.

Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương còn là một nét độc đáo trong văn hoá tinh thần của người Việt, là nguồn tiềm năng văn hoá có giá trị. Trong tâm thức dân gian của cộng đồng, Hùng Vương vừa là vị Thuỷ Tổ, vừa là thánh vương, người lập nước nhưng cũng là người chăm lo cuộc sống cho nhân dân, vừa thiêng liêng, vừa gần gũi. Người dân trong cả nước định kì hàng năm làm lễ giỗ Tổ để  nhớ ơn vị Thuỷ Tổ mở nước chính là nét độc đáo trong văn hoá tinh thần của người Việt Nam qua tín ngưỡng thờ Hùng Vương. Tín ngưỡng thờ Hùng Vương gắn liền với đạo đức của người Việt Nam cũng là tấm gương phản chiếu những niềm tin và phong tục cổ truyền của dân tộc.

Tôn giáo, tín ngưỡng hiện nay là một vấn đề lớn trong giao thoa văn hoá. Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt chiến lược ngoại giao văn hoá đến năm 2020 nhằm đẩy mạnh ngoại giao văn hoá để thế giới hiểu biết hơn về con người, đất nước và văn hoá Việt Nam, tín ngưỡng thờ Hùng Vương chính là một yếu tố quan trọng để nâng cao vị thế đất nước, tạo môi trường thu hút du lịch và đầu tư.

Cùng với đó, việc huy động đóng góp tài lực và trí tuệ cho đất nước thông qua sử dụng tín ngưỡng thờ Hùng Vương trong những năm qua rất hiệu quả không chỉ với đồng bào trong nước mà với cả cộng đồng người Việt đang sống xa tổ quốc. Người Việt ở đâu sẽ xây dựng cơ sở thờ tự Hùng Vương ở đó, cúng giỗ tri ân công đức Hùng Vương. Niềm tự hào về nguồn cội sẽ khiến họ trở thành những sứ giả mang văn hoá dân tộc đến với thế giới. Quảng bá và nâng vị thế đất nước qua sinh hoạt văn hoá và tín ngưỡng, đó cũng chính là sáng tạo nên những hình thức mới văn minh và bảo vệ bản sắc dân tộc.

Có thể nói, chính những giá trị tự thân của tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương đã làm cho các vua Hùng, các con và các tướng lĩnh thuộc thời đại Hùng Vương được tôn thờ, phát triển, duy trì và tồn tại cho đến ngày nay.

Nguyễn Anh Tuấn

Ý kiến bạn đọc ( 0 )
Bình luận bài viết
CAPTCHA Image security
TIN LIÊN QUAN
rss - Trở về đầu trang