Logo of Phú Thọ Logo of Phú Thọ

Quốc Tổ Hùng Vương trong tâm tưởng người Dao

Thứ bảy, 26/03/2016, 07:20:00
Print + | - Font Size: A

PTO- Người Dao ở Phú Thọ nói riêng và dân tộc Dao nói chung không sinh ra từ “bọc trăm trứng” của mẹ Âu Cơ mà được sinh ra từ “một quả bầu” với truyền thuyết Bàn Cổ sinh ra muôn loài!

Bàn Cổ là bậc chân nhân, là hình tượng thần tối cao, tối trọng của người Dao. Người Dao tôn thờ Bàn Cổ bởi quan niệm Thiên nhân tương ứng, thiên địa vạn vật đồng nhất thể.

Theo truyền thuyết: Người Dao ở Phú Thọ vốn xuất xứ từ tỉnh Hồ Nam, Quảng Đông, Quảng Tây, Vân Nam - Trung Quốc. Do những yếu tố biến động của xã hội nên đã thiên di vào Việt Nam từ thế kỷ XIII đến đầu thế kỷ XX. Họ đi theo đường biển qua Móng Cái (Quảng Ninh) rồi theo đường thuỷ ngược dòng sông Thao đến vùng đất Việt Trì tụ lại sinh sống. Song do quen tập quán du canh du cư, họ tiếp tục lần theo sông Thao, sông Đà, sông Lô ngược lên Thanh Sơn, Yên Lập, Hòa Bình, Tuyên Quang, Yên Bái lập nghiệp, sinh sống rồi định cư. Qua các tài liệu dân tộc học, văn hóa văn nghệ dân gian,  đặc biệt là các bài văn cúng, các bài chèo (múa vượt biển) trong tết nhảy, làm chay, lập tỉnh (lễ đặt tên) và lời kể truyền miệng của người Dao Quần Chẹt ở xóm Đồng Lươn xã Thu Cúc, huyện Tân Sơn thì thời ấy trời làm hạn hán liền ba năm, mùa màng bị thất bát, nhà nhà hết cái ăn, người ta phải vo đất thành viên để ăn. Một lần, dân làng rủ nhau đi mò cua, bắt cá về nhóm lửa sưởi, nướng cua cá ăn, chẳng may lửa lan làm cháy rừng,  cháy cả cái Cầu Vàng của nhà Vua.  Nhà Vua nổi giận định tru di cả làng, được cận thần can gián nên tha tội chết nhưng ra lệnh trục xuất cả làng ra khỏi đất nước Trung Quốc! Ông Đặng Thế Hành và ông Bàn Đức Hội đã dẫn 300 người đi về phương Nam tìm đất sống. Khi hai ông dẫn người vào tới biên giới Việt Nam, do không biết tiếng Việt, lại có vũ khí tuỳ thân nên bị lính biên phòng bắt trình lên vua. Vua Lê biết họ không phải là quân giặc, bèn cấp quần áo, lương thực, cho ngược lên vùng sơn cước đất rộng, người thưa để làm ăn sinh sống.

Trong quá trình sinh sống trên đất Phú Thọ, thông qua giao tiếp với người bản địa, người Dao biết được Vua Hùng là Quốc Tổ của người Việt, họ đã tôn thờ Vua Hùng là tổ tiên của mình, vì vậy mỗi khi lễ tết, khi thắp hương viếng Bàn Cổ (người sinh ra Trời - Đất), Bàn Hồ (ông Tổ của người Dao), đồng thời người Dao cũng thành kính dâng hương cúng viếng Vua Hùng, cúng viếng vua Lê.

Người Dao thờ Thành Hoàng ở miếu và bàn thờ Tổ tiên của dòng tộc. Miếu thờ được làm đơn giản bằng 4 cọc, buộc cây bắc ngang làm sàn và phía trên đặt tấm phên đan bằng nứa đủ để đặt bát hương và mâm cỗ cúng, mái lợp bằng lá. Miếu thường được dựng dưới gốc cây to, cao ráo hoặc trong hang đá. Bàn thờ của gia đình người Dao không to, rất đơn giản nhưng tính thiêng, dấu tích nguyên sơ, bản sắc Dao thì rõ nét. Bàn thờ được làm theo hình khối lập phương có 4 chân, 3 tầng. Tầng Thượng đặt bát hương, chén nước; tầng Trung (tầng giữa) có thưng gỗ 3 mặt, trong đó để các đồ làm lễ như chuông, âm dương, xập xèng, hương, tranh (con chó đen, Tô tem); tầng Hạ (tầng dưới cùng) có đôi gậy thờ, một ống bằng nứa cắm cờ đuôi nheo để dùng trong những ngày đại lễ.

Trong những dịp tổ chức lễ lập tỉnh, lễ chẩu đàn, lễ cấp sắc... có hát cúng với nội dung ôn lại lịch sử “thiên di” của người Dao sang Việt Nam, việc họ gặp nạn họ hứa với Trời - Đất, Tổ tiên...; việc họ thoát nạn, vào được đất liền, gặp người “Giao Chỉ”, được nhà Vua ra ân cứu giúp..., rồi được dân bản địa cưu mang, giúp đỡ để hòa nhập, làm ăn sinh sống, phát triển... do vậy trong các bài hát cúng họ đều thành kính nhắc tới Vua Hùng, vua Tổ và tự nhận mình là con dân đất Việt:

Gặp được vua Tổ tốt lòng
Hướng dẫn người Dao biết làm đồng làm nương
Hai tay con lạy vua Tổ Hùng Vương
Cho con bông lúa chín đỏ đầy nương
Ngô bắp đầy vườn, gia súc đầy sân
Người người sinh sôi, bản làng đông vui
Kính lạy vua Tổ tối linh!


Tấm lòng của người Dao với Tổ tiên thật sâu nặng. Vua Hùng được người Dao tôn thờ như Tổ tiên của mình nên trong các ngày lễ tết cho đến cưới hỏi, tang ma... họ đều cúng trình báo tới Vua Hùng và cũng cầu mong được Vua Hùng ban phước, phù hộ cho dân làng, cho gia đình no đủ, hạnh phúc...

Trong ngày Giỗ Tổ Hùng Vương (10-3) ai có điều kiện thì về Đền Hùng dự lễ, còn ai không có điều kiện thì làm lễ bái vọng Vua Hùng ở miếu làng, ở bàn thờ gia đình.

Đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, “ăn quả nhớ người trồng cây”, biết ơn tổ tiên đã thấm đậm trong tâm thức người Dao. Trong tâm tưởng, người Dao ở Phú Thọ luôn có Quốc Tổ Hùng Vương.

Dương Huy Thiện

 

Ý kiến bạn đọc ( 0 )
Bình luận bài viết
CAPTCHA Image security
TIN LIÊN QUAN
rss - Trở về đầu trang