Logo of Phú Thọ Logo of Phú Thọ

Bất cập trong rà soát hộ nghèo

Thứ năm, 29/10/2020, 15:19:46
Print + | - Font Size: A
Bất cập trong rà soát hộ nghèo

Bất cập trong rà soát hộ nghèo

A Font Size: - | +

z21500653702426695bb6d4f6c2a8d8687e3971ec666e1-1603959745

Chị Nguyễn Thị Liên – cán bộ văn hóa - xã hội xã Yên Kỳ, huyện Hạ Hòa hướng dẫn người dân làm các thủ tục công nhận hộ nghèo.

PTĐT - Sau 5 năm (2016 - 2020) thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, kết quả giảm nghèo của tỉnh ta đã đạt được những thành tựu nhất định. Việc rà soát, xác định hộ nghèo, hộ cận nghèo từ chuẩn đơn chiều sang chuẩn đa chiều được đánh giá là sát thực tế. Tuy nhiên, quy trình này còn một số bất cập, vướng mắc khiến việc triển khai ở cơ sở gặp không ít khó khăn.

Gặp chị Nguyễn Thị Liên – cán bộ văn hóa - xã hội xã Yên Kỳ, huyện Hạ Hòa khi đang hướng dẫn cho một người dân làm các thủ tục bổ sung vào hồ sơ công nhận hộ nghèo, chúng tôi được chị chia sẻ: “Cứ đến thời điểm này của năm, những cán bộ làm công tác rà soát hộ nghèo lại cảm thấy “sợ”, bởi những bất cập trong phiếu chấm điểm, rà soát hộ nghèo gây nên nhiều ý kiến trái chiều trong nhân dân. Nếu không làm tốt công tác tuyên truyền và vững vàng trong kiến thức chuyên môn thì rất khó để giải đáp những thắc mắc của người dân.”

Những bất cập mà chị Liên nhắc đến bắt nguồn từ bộ tiêu chí chấm điểm hộ nghèo theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016-2020 thực hiện thống nhất theo Thông tư 17, ngày 28/6/2016 của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH). Trước đây, việc xác định hộ nghèo, hộ cận nghèo dựa trên một tiêu chí là mức thu nhập thì nay còn dựa vào tiêu chí về mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản, như: Giáo dục, y tế, nhà ở, nước sạch và vệ sinh, tiếp cận thông tin. Thu nhập hộ gia đình được đánh giá theo thang điểm dựa vào các yếu tố: nhân khẩu, việc làm, tư liệu sản xuất, tài sản và điều kiện sinh hoạt của hộ gia đình.

Sau 5 năm áp dụng thực tế, bộ tiêu chí này đã bộc lộ nhiều “lỗ hổng”. Đầu tiên là cách tính toán thang điểm chưa chính xác, chưa tính đến các điều kiện thực tế. Chẳng hạn như: 1 xe máy trị giá 5 triệu đồng cũng bằng xe máy giá 50 - 60 triệu đồng (được chấm 20 điểm); hộ có 1 con gà bằng hộ có 49 con gà (5 điểm); hộ có 1 con lợn bằng hộ có 4 con lợn (5 điểm)…

Hạn chế lớn nhất của bộ tiêu chí chấm điểm hộ nghèo hiện hành là tạo điều kiện cho không ít hộ tìm cách để trở thành hộ nghèo. Thực tế, không thiếu trường hợp người dân cố tình giấu tài sản, chuyển nhượng hoặc bán đi để giảm điểm; hoặc hộ có khả năng nhưng không xây nhà, không mua sắm tài sản, dẫn đến số điểm chấm đạt thấp và đương nhiên, họ thuộc diện hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo.

img0940-1603959751

Để công tác giảm nghèo thực sự bền vững, cần rà soát, bổ sung, sửa đổi một số nội dung trong bộ tiêu chí chấm điểm để phản ánh chính xác, chặt chẽ hơn.

Cùng chung những khó khăn vướng mắc trong công tác rà soát hộ nghèo, chị Tạ Thị Hồng Oanh – cán bộ văn hóa - xã hội xã Đồng Trung, huyện Thanh Thủy cho biết: “Khi đi điều tra chấm điểm, chúng tôi chỉ được đến và kiểm đếm số tài sản trong nhà, chứ không được kiểm tra hay lục soát. Nhiều hộ gia đình họ mang tài sản đi gửi người thân, hàng xóm, đến khi đoàn công tác đi khỏi, họ lại mang về dùng. Hoặc một số trường hợp ở nhờ nhà bố mẹ đẻ. Theo quy định là sẽ chấm tài sản dùng chung với bố mẹ. Nhưng người dân khẳng định chỉ ở nhờ nhà chứ không dùng chung tài sản vì biết cán bộ khó có căn cứ để xác minh”.

Bất cập hơn, theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2016 - 2020, hộ có thu nhập từ 700.000 đồng/người/tháng trở xuống được công nhận là hộ nghèo đối với khu vực nông thôn và 900.000 đồng/người/tháng trở xuống đối với khu vực thành thị. Bộ chỉ tiêu này gần như “kiểm kê” tất cả các yếu tố để tính thu nhập (số nhân khẩu/hộ, người không có khả năng lao động, trình độ học vấn, lĩnh vực việc làm, nhà cửa, tài sản…), nhưng chỉ mới dừng ở việc xác nhận thông tin một cách trực quan, khó kiểm chứng thu nhập thực chất. Một vấn đề đáng lưu ý là, bộ chỉ tiêu này chưa có sự tách bạch rõ ràng giữa thu nhập và chi tiêu của một gia đình. Bởi thực tế, những chỉ số như: Số điện tiêu thụ hằng tháng, ti vi, tủ lạnh, xe máy… là những yếu tố “đầu ra” của thu nhập, nhưng nếu ở khu vực chưa có điện, dù là hộ khá giả cũng dễ được xếp vào hộ nghèo. Ngược lại, khu vực đã có điện thì dù đời sống còn khó khăn, hộ nghèo thật sự cũng không đủ điểm để xét hộ nghèo. Tình trạng tách hộ, nhất là con tách bố mẹ già ra ở riêng, hộ khẩu riêng nhằm để được hộ nghèo vẫn còn tồn tại. Ngoài ra, một gia đình có nhà kiên cố, có ti vi, tủ lạnh, bình nóng lạnh… thì không thể được công nhận là hộ cận nghèo nhưng trên thực tế, những tài sản này chưa chứng minh được hộ này có thu nhập trên mức chuẩn nghèo, cận nghèo hay không.

Quan trọng hơn, bên cạnh một số người dân có ý thức phối hợp trong việc giảm tỷ lệ nghèo, thì ngược lại vẫn còn một bộ phận người dân còn có tâm lý trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước nên muốn được nằm trong diện hộ nghèo để hưởng các chế độ đãi ngộ. Họ chưa có ý thức phối hợp trong quá trình rà soát cũng như nỗ lực vươn lên thoát nghèo.

Rà soát, xác định các hộ gia đình nghèo, cận nghèo theo các tiêu chí đa chiều là chủ trương sát thực tế, là cơ sở để Nhà nước có sự hỗ trợ người dân trong xóa đói, giảm nghèo bền vững. Để có được những con số phản ánh trung thực, khách quan, chính xác, cần phải rà soát, bổ sung, sửa đổi một số nội dung chặt chẽ hơn để công tác giảm nghèo thực sự bền vững.

Hiếu Nghĩa

Ý kiến bạn đọc ( 0 )
Bình luận bài viết
CAPTCHA Image security
TIN LIÊN QUAN
rss - Trở về đầu trang