.

Thực hiện cơ chế tự chủ về tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập

Xuất bản: 07:30, Thứ Năm, 27/09/2012, [GMT+7]
.

PTO- Ngay sau khi Nghị định 43 của Chính phủ và các thông tư hướng dẫn có hiệu lực thi hành, đầu năm 2007, UBND tỉnh đã có văn bản chỉ đạo các cấp ngành liên quan triển khai thực hiện. Theo đó, trong tổng số 147 đơn vị sự nghiệp công lập cấp tỉnh thuộc đối tượng điều chỉnh của Nghị định có 136 đơn vị được giao quyền tự chủ, đạt 93%; còn lại 11 đơn vị chưa có phương án, chưa có quyết định được giao quyền tự chủ, chiếm 11% ở các lĩnh vực.

Bệnh viện đa khoa tỉnh là đơn vị thực hiện tốt cơ chế tự chủ về tài chính trong đơn vị sự nghiệp công lập. Ảnh: XUÂN CHƯỜNG
Bệnh viện đa khoa tỉnh là đơn vị thực hiện tốt cơ chế tự chủ về tài chính trong đơn vị sự nghiệp công lập.                                   Ảnh: XUÂN CHƯỜNG

Đối với đơn vị sự nghiệp công lập cấp huyện, trong tổng số 650 đơn vị thuộc đối tượng điều chỉnh của Nghị định (gồm các trường mẫu giáo, tiểu học, THCS, đài truyền thanh, trạm khuyến nông) mới có rất ít đơn vị được giao quyền tự chủ. Bởi các đơn vị sự nghiệp thuộc ngân sách cấp huyện quản lý chủ yếu là các đơn vị sự nghiệp giáo dục, kinh phí hoạt động hầu hết do ngân sách Nhà nước đảm bảo, chỉ có các trường THCS mới có nguồn thu (học phí) theo quy định, nhưng số thu không lớn, còn lại các đơn vị thuộc các lĩnh vực khác đều không có nguồn thu. Do vậy, UBND các huyện, thành, thị chưa triển khai việc giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị trực thuộc. Riêng các đơn vị thuộc khối, đoàn thể, các hội, các tổ chức chính trị, xã hội và tổ chức xã hội nghề nghiệp không thuộc đối tượng điều chỉnh của Nghị định trên, nên cũng chưa được giao quyền tự chủ để thực hiện.

Nghị định 43/2006/NĐ-CP của Chính phủ quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức  bộ máy biên chế và tài chính đối với sự nghiệp công lập là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, nhằm từng bước giảm bớt sự can thiệp của cơ quan quản lý Nhà nước đối với đơn vị sự nghiệp công lập; tạo điều kiện cho đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện việc kiểm soát chi tiêu nội bộ, phát huy tính dân chủ, chủ động, sáng tạo của người lao động; tạo quyền tự chủ, chủ động cho đơn vị trong việc quản lý chi tiêu tài chính.

Theo báo cáo của các ngành và đơn vị, sau khi thực hiện Nghị định 43/2006/NĐ-CP cho thấy đại bộ phận các đơn vị được giao quyền tự chủ đều hoàn thành tốt nhiệm vụ. Ngoài khối lượng công việc được giao tương ứng với phần kinh phí ngân sách cấp,  một số đơn vị còn triển khai các hoạt động dịch vụ phù hợp với chức năng nhiệm vụ để khai thác năng lực thiết bị, cơ sở vật chất hiện có, nhằm cung cấp thêm sản phẩm cho xã hội và tăng thêm thu nhập cho cán bộ, công nhân viên. Các đơn vị thuộc ngành y tế, nhờ được chủ động sử dụng các nguồn kinh phí nên đã mở ra khả năng tăng cường liên kết đầu tư, bổ sung đổi mới trang thiết bị, nâng cao chất lượng, mở rộng các loại hình khám chữa bệnh theo yêu cầu, một mặt giúp người bệnh yên tâm điều trị không phải lên tuyến trên, mặt khác vẫn phục vụ tốt đối tượng có bảo hiểm y tế. Về lĩnh vực giáo dục- đào tạo, hầu hết các cơ sở giáo dục đều thực hiện đúng và đủ các chương trình môn học theo quy định của Bộ GD và ĐT. Công tác hướng nghiệp nghề phổ thông ở các trường được quan tâm, thực hiện tốt Cuộc vận động “Hai không”, chú ý nâng cao chất lượng dạy học. Tuy tỷ lệ học sinh đỗ tốt nghiệp THPT giảm, song đã đánh giá đúng chất lượng học sinh. Tỷ lệ học sinh đỗ vào các trường đại học, cao đẳng tăng so với trước. Công tác phát hiện, bồi dưỡng học sinh giỏi được các trường rất quan tâm, chất lượng học sinh giỏi tiếp tục được giữ vững. Các cơ sở đào tạo, trung tâm giáo dục thường xuyên, ngoài thực hiện tốt nhiệm vụ, còn tiếp tục mở rộng các loại hình liên kết đào tạo đại học, cao đẳng, đáp ứng được nhu cầu học tập của các đối tượng trên địa bàn tỉnh và các khu vực lân cận. Đối với các ngành và các lĩnh vực khác, về mặt số lượng so với các đơn vị sự nghiệp công lập trong ngành GD-ĐT và ngành y tế không nhiều (bao gồm các đơn vị thuộc lĩnh vực tài nguyên, môi trường, thương mại, giao thông, nông nghiệp, truyền hình, công nghệ thông tin). Sau khi được giao thực hiện quyền tự chủ, lãnh đạo các đơn vị đã phát huy tiềm năng thế mạnh về cơ sở vật chất và đội ngũ cán bộ chuyên ngành  để phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Từ khi thực hiện quyền tự chủ, khối lượng và chất lượng công việc đều tăng, sản phẩm làm ra đáp ứng yêu cầu, thu nhập của cán bộ viên chức trong đơn vị đều được nâng lên so với trước.

Cùng với việc bố trí sắp xếp tổ chức bộ máy hợp lý, các đơn vị sự nghiệp công lập được giao quyền tự chủ đều  nghiêm túc chấp hành quy định về xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ, đảm bảo sử dụng các nguồn kinh phí đúng mục đích, đúng tiêu chuẩn, chế độ, tiết kiệm và hiệu quả. Định mức chi tiêu cho từng khâu, từng nhiệm vụ đều được các đơn vị xây dựng và đưa ra thảo luận, lấy ý kiến của tập thể và có nghị quyết thông qua. Đối với những khoản chi có thể thực hiện phương thức khoán như: Tiền điện thoại, văn phòng phẩm, công tác phí, xăng xe… thì xây dựng định mức khoán. Những khoản có định mức kinh tế, kỹ thuật chuyên ngành thì khuyến khích cán bộ, nhân viên phát huy sáng kiến cải tiến kỹ thuật, giảm định mức tiêu hao, có chế độ thưởng đối với những người có sáng kiến tiết kiệm vật tư nhiên liệu. Cách làm này đã được đại bộ phận cán bộ, viên chức của các đơn vị hưởng ứng tích cực và cùng tham gia giám sát quá trình thực hiện. Kết quả, nhiều đơn vị, cá nhân đã tiết kiệm chi phí vật tư, nguyên, nhiên liệu, nhưng vẫn đảm bảo thực hiện tốt công việc được giao. Bên cạnh việc tăng cường các hoạt động liên doanh, liên kết, dịch vụ chất lượng cao để thu hút nhiều đối tượng tham gia của các đơn vị y tế, GD và ĐT, các đơn vị sự nghiệp thuộc các ngành, lĩnh vực khác cũng đã tích cực, chủ động khai thác thế mạnh trong việc tăng thu, nên hầu hết các đơn vị đều thực hiện thu vượt dự toán được giao. Kết quả thu tài chính năm 2008, sự nghiệp y tế vượt trên 313% ; sự nghiệp giáo dục vượt 41%; sự nghiệp đào tạo tập trung ở các đơn vị có thế mạnh trong liên kết đào tạo như Đại học Hùng Vương vượt trên 107%, Trung tâm GDTX tỉnh vượt 296%, Trường Cao đẳng nghề vượt 61%...

Nhìn chung, kể từ khi được giao thực hiện cơ chế tự chủ tài chính, vai trò trách nhiệm, tính sáng tạo của các đơn vị sự nghiệp công lập đã được nâng lên; nhiều đơn vị đã đổi mới phương thức hoạt động, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, tạo nguồn thu tăng thu nhập cho cán bộ viên chức…Tuy nhiên, đánh giá thực chất thì việc thực hiện Nghị định 43 trên địa bàn tỉnh vẫn chưa có bước chuyển mạnh mẽ, chủ yếu do các nguyên nhân: Việc ban hành cơ chế chính sách liên quan tới việc triển khai thực hiện Nghị định 43 còn chậm và chưa đồng bộ. Cụ thể, các bộ, ngành chưa có đầy đủ văn bản hướng dẫn thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy biên chế đối với các đơn vị sự nghiệp công lập; nhiều chính sách ban hành đã lâu, đến nay không còn phù hợp nhưng vẫn chưa được sửa đổi, bổ sung, làm ảnh hưởng không nhỏ đến nguồn thu sự nghiệp của các đơn vị như chế độ thu học phí, viện phí… Tại tỉnh ta, việc triển khai cơ chế tự chủ chưa được UBND các huyện, thành, thị quan tâm chỉ đạo đúng mức. Lãnh đạo các đơn vị dự toán cấp huyện chưa nhận thức đúng đắn về sự cần thiết phải thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm theo tinh thần Nghị định 43, còn lo ngại sau khi được giao tự chủ thì nguồn ngân sách cấp cho đơn vị bị giảm, trong khi đó nguồn thu thì hạn chế. Bộ phận quản lý tài chính và trình độ đội ngũ cán bộ kế toán của một số đơn vị sự nghiệp còn yếu chưa đáp ứng được yêu cầu sau khi chuyển sang cơ chế tự chủ về tài chính.

Để việc thực hiện cơ chế tự chủ về tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập đạt hiệu quả cao, trong thời gian tới Nhà nước cần sớm sửa đổi, bổ sung, ban hành các chế độ chính sách hướng dẫn về việc giao quyền tự chủ để tạo điều kiện cho các đơn vị sự nghiệp thực hiện đồng bộ, đầy đủ quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính; đồng thời có các quy định cụ thể hơn về thực hiện quyền tự chủ trong từng nội dung, từng lĩnh vực để việc thực hiện thuận lợi và hiệu quả.

Đức Minh

.
.
.
.
.