.
NHÂN NGÀY QUỐC TẾ MÔI TRƯỜNG 5-6

Môi trường trước yêu cầu xây dựng nông thôn mới

Xuất bản: 07:37, Thứ Ba, 05/06/2012, [GMT+7]
.

PTO- Không riêng gì đô thị tại địa bàn nông thôn ngày nay, việc xử lý môi trường  đảm bảo xanh, sạch, không ô nhiễm cũng là vấn đề cấp thiết, nhất là trong chương trình xây dựng nông thôn mới - đây là một tiêu chí xếp loại, đánh giá mức độ thực hiện của xã. Thực trạng môi trường nông thôn ta bây giờ ra sao, cần làm gì để thực hiện quản lý môi trường sạch, đẹp bền vững?

Tiến hành thu gom rác tại khu 11 Đông Lĩnh xã Cao Xá.
Tiến hành thu gom rác tại khu 11 Đông Lĩnh xã Cao Xá.

Là xã ven sông Thao, Hợp Hải có dân cư tập trung, ruộng đất nhiều, lại gần khu công nghiệp nên đời sống của dân cư ổn định và phát triển. Trong xã tuyệt đại đa số các hộ làm nhà xây kiên cố, nhiều hộ có nhà cao tầng, đường làng hầu hết bê tông, các cơ sở hạ tầng khác đều khá khang trang. Nếu nhìn tổng quan Hợp Hải là xã phát triển của tỉnh , song riêng môi trường nông thôn vẫn còn nhiều việc đáng quan tâm. Rác thải sinh hoạt, phân lợn, gà, trâu bò… chủ yếu do các hộ tự xử lý. Sau mỗi cơn mưa, nước mưa, chất thải vẫn vương đầy ngõ xóm, mùi hôi, thối của chất thải vẫn phát tán khắp nơi, dọc bờ đê, ngõ vắng, rác thải quá nhiều. Đây là một thực trạng không riêng gì Hợp Hải mà tồn tại ở nhiều xã trong tỉnh, nhất là những vùng thị tứ, dân cư tập trung.  

Qua khảo sát tình hình môi trường ở các vùng nông thôn cho thấy, sau nhiều năm phát triển cho đến trước khi có quy hoạch xây dựng nông thôn mới rất ít địa phương có quy hoạch xây dựng, nhất là vấn đề xử lý môi trường. Trao đổi về vấn đề này, đồng chí Bí thư Đảng ủy, trưởng ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới xã Cổ Tiết cho biết: Xã có tôi  có trên 1200 hộ, hơn 6000 khẩu chia thành 14 khu dân cư, trong đó có 5-6 khu dân cư phát triển theo hướng thị tứ. Khác với trước đây các hộ ở nông thôn có quy mô đất ở 3-4 trăm đến vài ngàn m2, bây giờ thổ cư các khu vực giáp  quốc lộ, thị tứ rút dần xuống vài trăm, thậm chí 70-80m2/hộ. Đương nhiên nhà cao tầng, cơ sở sản xuất TTCN, dịch vụ theo đó mọc lên san sát, song cho đến giờ chưa hề có một bản quy hoạch xây dựng chi tiết cho mỗi khu; càng không có việc quản lý, cấp phép khi xây dựng nhà ở, công trình thu gom, xử lý chất thải. Do đó tình trạng chắp vá về hạ tầng là lẽ đương nhiên, trong đó hệ thống xử lý nước thải, rác thải luôn phải… chạy theo. Ở nhiều khu, xóm trước đây đất rộng, người dân chăn nuôi thoải mái và cũng “thoải mái” vứt rác, xả nước. Do đất chật, người đông, nhiều hộ đất ở chỉ làm vừa đủ ngôi nhà nên cảnh nền cao, nền thấp, hàng ngày rác thải, nước thải chảy tùy tiện là điều không tránh khỏi. Có khu nhiều nhà phải tự làm ống nước thải dài cả trăm mét để dẫn nước thải đổ xuống mương rãnh của xã. Đáng lo nhất là rác sinh hoạt quá nhiều,  nơi thu gom tập trung được lại ít, về cơ bản vẫn là để hộ tự lo, nghĩa là “gặp đâu vứt đó” nên những khu đồi, đất trống tràn ngập rác, bao túi nilon. Đây là một hiện trạng phổ biến ở nông thôn nên khi rà xét, quy hoạch xây dựng nông thôn mới năm qua cả tỉnh chưa có xã nào đạt tiêu chí về vấn đề môi trường. Ngay một số nơi như Tứ Xã huyện Lâm Thao đã xây dựng được khu xử lý rác thải tập trung, nhưng vấn đề thu gom nước thải, xử lý chất thải chăn nuôi, chất thải gia đình… vẫn còn nhiều tồn tại. Nguyên nhân có hai vấn đề: Thứ nhất do tập quán ăn ở, sản xuất của nhân dân nông thôn chưa đi vào quy củ. Phần đa các hộ sinh sống ở nông thôn có xuất phát điểm là  chăn nuôi, trồng trọt chất thải nhiều. Để tạo ra sản phẩm, các hộ phải bố trí địa điểm, môi trường sản xuất rất đa dạng. Trong quá trình phát triển, nhiều hộ ít chú ý quy hoạch chung, càng không tính đến vấn đề xử lý môi trường, nhất là rác thải, nước thải. Tính tùy tiện trong cuộc sống là căn bệnh “thâm căn” trong hầu hết mọi nhà, mọi người. Cộng với đó, gần đây kinh tế phát triển số lượng rác, chất  thải nhiều và khó tiêu tăng lên càng làm cho môi trường thêm bức xúc.

Thứ hai là công tác quản lý, tuyên truyền giáo dục, đầu tư hệ thống xử lý môi trường của ta chưa đồng bộ. Sau nhiều năm phát triển hầu hết các xã mới chỉ có quy hoạch điểm dân cư mà ít có quy hoạch xây dựng hạ tầng cho nơi dân cư sinh sống. Về nông thôn bức tranh chung đường sá, điện, nước cống rãnh, nhà cửa… rất chấp vá, lộn xộn. Các quy định về quản lý môi trường, công tác tuyên truyền , phổ biến giáo dục pháp luật về môi trường rất hạn chế, việc kiểm tra, kiểm soát, xử lý vi phạm càng khó kiểm soát. Do thiếu quy hoạch, đầu tư, quản lý quy hoạch nên “mạnh ai nấy làm” tạo ra cảnh lộn xộn trong giải quyết vấn đề môi trường. Gần đây, một số xã hình thành việc thu gom rác, xử lý tập trung, quản lý việc chăn nuôi gia súc, gia cầm… song mức độ xử lý còn rất khiêm tốn, vẫn chủ yếu do các hộ tự lo.

Từ hạn chế trong tuyên truyền, quản lý, đầu tư thu gom, xử lý chất thải, đảm bảo môi trường sinh sống nên khi triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới rất ít xã đạt được tiêu chuẩn về môi trường. Môi trường sinh sống ở nhiều vùng nông thôn trở nên bức xúc, ô nhiễm rất nặng, nước giếng khơi không đảm bảo chất lượng, mùi hôi thối từ chất thải chăn nuôi nồng nặc, đầu làng, bờ đê, bờ ruộng rác thải ngập tràn.
Để giải quyết vấn đề này thời gian tới cần tập trung giải quyết các vấn đề sau:

Trước hết là phải làm tốt công tác tuyên truyền, quản lý về môi trường. Do địa bàn nông thôn vẫn đang trong thời kỳ quá độ của sự phát triển nên các hoạt động sản xuất, kinh doanh, ăn ở… đan xen giữa hiện đại với truyền thống, hạ tầng nông thôn đầu tư chưa đồng bộ nên rất khó đưa mọi hoạt động đi vào khuôn khổ. Song để hạn chế những vi phạm, cần xúc tiến việc quy hoạch lại dân cư, khu, xóm, đẩy mạnh tuyên truyền phổ biến các quy định về môi trường để người dân biết, thực hiện. Để phát triển tốt, đảm bảo bền vững các khu xóm cần có các quy ước khu dân cư, trong đó có vấn đề môi trường như quy định về chăn nuôi gia súc, gia cầm, đổ rác thải, nước thải. Những khu dân cư tập trung, thị trấn, thị tứ cần có quy hoạch xây dựng để quản lý, tránh phát triển tự phát, mạnh ai nấy lo. Cùng với tuyên truyền, quản lý cần tăng cường đầu tư xử lý. Do nhu cầu phát triển nhiều vấn đề môi trường như rác thải sinh hoạt, nước thải, xử lý môi trường ở những cụm dân cư có làng nghề… không để dân tự lo được mà phải có bàn tay cộng đồng tham gia. Ở đây ngoài các quy ước chung cần hình thành các tổ nhóm thu gom xử lý rác, có hệ thống cống rãnh tiêu thoát, đặc biệt những nơi có chất thải nhiều phải có cơ sở xử lý. Trong chương trình xây dựng nông thôn mới , hầu hết các xã rất bấn bí việc thu gom, xử lý rác thải. Để thực hiện vấn đề này, hiện nay nhiều xã ở địa bàn thành phố Việt Trì, TX Phú Thọ, huyện Lâm Thao đã kết nối thông qua hai công ty quản lý, xử lý môi trường đô thị thu gom xử lý. Song số này chỉ thực hiện  được phần nào ở những nơi có điều kiện, về lâu dài mỗi huyện phải có quy hoạch chung dành quỹ đất xây dựng một cơ sở xử lý rác tập trung để thu gom, xử lý. Trước mắt mỗi khu, xóm phải có quy ước thu gom, xử lý chất thải, quản lý chăn nuôi, xả thải… để thực hiện quy hoạch xây dựng nông thôn mới.

 Quốc Vượng
 

.
.
.
.
.