Logo of Phú Thọ Logo of Phú Thọ

Để di sản văn hóa vùng Đất Tổ trường tồn

Thứ bảy, 12/10/2019, 05:47:53
Print + | - Font Size: A
Để di sản văn hóa vùng Đất Tổ trường tồn

Để di sản văn hóa vùng Đất Tổ trường tồn

A Font Size: - | +

img8916-1570785803
Đình cổ Đào Xá với kết cấu chủ yếu bằng gỗ đang xuống cấp nghiêm trọng, cần sớm được trùng tu, tôn tạo để đảm bảo an toàn mỗi mùa lễ hội.

PTĐT - Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống là một trong những nội dung trọng tâm mà Nghị quyết số 179/2009/NQ-HĐND ngày 20/4/2009 của HĐND tỉnh về Quy hoạch phát triển văn hóa tỉnh Phú Thọ đến năm 2020. Sau 10 năm thực hiện, Nghị quyết đã huy động được sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và đông đảo tầng lớp nhân dân chung tay bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống theo hướng đầu tư có trọng tâm, trọng điểm gắn với phát triển du lịch văn hóa tâm linh, tín ngưỡng. 

Nỗ lực bảo tồn

Huyện Lâm Thao hiện có 52 di tích đã được xếp hạng cấp Quốc gia, cấp tỉnh. Đặc biệt, trên địa bàn có 3 di chỉ khảo cổ cấp Quốc gia (Gò Mun, Sơn Vi, Phùng Nguyên) và 15 di tích gắn với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương. Với phương châm tranh thủ các nguồn vốn hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước và đẩy mạnh xã hội hóa, 10 năm qua, có 42 di tích lịch sử văn hóa đã và đang được trùng tu, tôn tạo với tổng kinh phí trên 165 tỷ đồng. Bên cạnh việc trùng tu, tôn tạo, huyện còn quan tâm phục dựng, tổ chức các lễ hội truyền thống gắn với nghi lễ tâm linh. Những lễ hội như: Trò Trám ở xã Tứ Xã, đón Vua về làng ăn Tết và rước Chúa Gái ở thị trấn Hùng Sơn, vật đuổi giải ở xã Cao Xá... thường diễn ra vào dịp đầu Xuân, không chỉ tạo không khí vui tươi, phấn khởi trong đời sống cộng đồng, mà còn thu hút đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh cùng tham dự, góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển.

Cùng với huyện Lâm Thao, những năm qua, các cấp, ngành, địa phương trong tỉnh cũng đã có những biện pháp tích cực để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống bền vững. Toàn tỉnh hiện có 316 di tích lịch sử, văn hóa, danh thắng được xếp hạng, trong đó Di tích Quốc gia đặc biệt là Di tích lịch sử Đền Hùng, 73 di tích cấp Quốc gia. 10 năm qua, 189/316 di tích được xếp hạng đã được tu bổ, tôn tạo; lập hồ sơ khoa học, đề nghị Nhà nước xếp hạng 65 di tích lịch sử - văn hóa, 6 hồ sơ di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia. Di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn tỉnh rất phong phú với 874 di sản gồm nhiều loại hình mang đậm sắc thái cội nguồn. Đặc biệt, Phú Thọ vinh dự sở hữu 2 di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại là “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ” và “Hát Xoan Phú Thọ”. Hàng năm, UBND tỉnh chỉ đạo các địa phương tổ chức ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc; xây dựng, triển khai phục dựng và phát huy giá trị đặc sắc 12 lễ hội của đồng bào dân tộc thiểu số trong tổng số 369 lễ hội hiện có. Những lễ hội trên đã thiết thực góp phần vào việc bảo tồn và gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số đang có nguy cơ bị mai một, thất truyền. Có thể khẳng định, các cấp, ngành, địa phương trong tỉnh đã không ngừng cố gắng, bền bỉ, nâng cao ý thức, trách nhiệm trong bảo vệ di sản văn hóa nhằm khơi dậy tiềm năng, thu hút sự vào cuộc của cả cộng đồng. 


dsc0128-1570785896
Nhờ làm tốt công tác bảo tồn, phát huy, phát triển, nhiều tiết mục văn nghệ mang đậm bản sắc dân tộc Mường của đồng bào Yên Lập đã được biểu diễn phục vụ Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng năm 2019.

Thách thức đặt ra

Ngôi đình cổ Đào Xá, huyện Thanh Thủy thờ phụng tưởng nhớ công ơn dẹp giặc giữ nước, giúp dân trị thủy của Hùng Hải Công (em trai thứ 19 của Vua Hùng). Năm 1974, Đình được công nhận và xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia. Tuy nhiên, trước sự bào mòn của thời gian và chiến tranh tàn phá đã khiến ngôi đình có niên đại gần 400 năm tuổi này đang bị xuống cấp nghiêm trọng. 48 cột bằng gỗ hầu hết bị hư hại, thậm chí cột bị mục ruỗng tới 90%, phải dùng cột thép hỗ trợ chống đỡ phần mái Đình ngày càng võng xuống, xô lệch. Các vì kèo, xà ngang, con rường, xà nối… đều bị mối mọt, mộng bị long, nhiều bức chạm khắc cũng bị hỏng và biến dạng. Từ khi xây dựng (1674) đến nay dù đã trải qua nhiều lần tu bổ, song tình trạng hư hại ngày càng nặng và có nguy cơ sập phần mái bất kỳ lúc nào. Cụ Nguyễn Văn Nghĩa- Trưởng ban hội làng Đào Xá bày tỏ: “Trước sự xuống cấp của Đình, mỗi dịp đầu Xuân, ban tổ chức hội làng lại họp bàn cách thức tổ chức lễ hội không chỉ đảm bảo vui tươi, trang trọng mà yếu tố an toàn được đặt lên hàng đầu. Vì thế, nguyện vọng của người dân Đào Xá rất mong được Nhà nước quan tâm sớm trùng tu, tôn tạo ngôi đình nhằm đáp ứng nhu cầu tâm linh, tín ngưỡng và nâng cao mức hưởng thụ văn hóa tinh thần cho nhân dân”. Không chỉ có Đình Đào Xá, trên địa bàn tỉnh hiện còn nhiều di tích được xếp hạng đang xuống cấp, chưa được trùng tu, tôn tạo. 

Để phát huy giá trị di sản văn hóa, tạo sức lan tỏa trong cộng đồng, tỉnh đã rất chú trọng, quan tâm tới công tác bảo tồn, trùng tu, tôn tạo di tích. Tuy nhiên, cũng như các địa phương khác trên cả nước, Phú Thọ còn rất nhiều khó khăn trong quá trình bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa với thực trạng nguy cơ thất truyền, mai một của nhiều loại hình di sản văn hóa phi vật thể. Việc phát huy giá trị các lễ hội truyền thống còn hạn chế; việc sưu tầm, bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa phi vật thể chưa tương xứng với tiềm năng hiện có; nguồn kinh phí, ngân sách, phương tiện, con người cần đầu tư, bố trí cho lĩnh vực này còn khó khăn.

Giải pháp tháo gỡ

Trong đợt giám sát việc thực hiện Nghị quyết số 179 của HĐND tỉnh ở một số địa phương vừa qua, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Bùi Minh Châu đã nhấn mạnh quan điểm chỉ đạo xuyên suốt: Lễ hội là của dân, do dân làm chủ thể, Nhà nước hỗ trợ trong quy hoạch, quản lý, hướng dẫn và tạo điều kiện để người dân tổ chức thực hiện. Công tác bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa truyền thống gắn với quy mô, hình thức phù hợp, đặc biệt không chạy theo thành tích mà quan trọng là mang lại những lợi ích gì cho người dân.

Để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn tỉnh, việc cần thiết và cơ bản chính là đưa những di sản văn hóa này trở lại với cộng đồng sinh hoạt văn hóa, bằng cách khơi dậy tình yêu, lòng tự hào đối với truyền thống của dân tộc trong mỗi người dân tới toàn cộng đồng. Thực hiện tốt công tác kiểm kê, lập hồ sơ khoa học di sản văn hóa phi vật thể tại địa phương một cách khoa học và có hệ thống thông qua tư liệu hóa, vật thể hóa hệ thống di sản văn hóa phi vật thể nhằm nhận diện và xác định mức độ tồn tại, giá trị, sức sống của từng loại di sản văn hóa phi vật thể trong cộng đồng, trên cơ sở đó đề xuất phương án bảo tồn, phát huy một cách hiệu quả. Tập trung đầu tư, tu bổ, tôn tạo hoàn chỉnh các khu di tích lịch sử, văn hóa và danh thắng có tiềm năng phát triển hoạt động du lịch, đưa lên thành những sản phẩm văn hóa-du lịch đặc trưng của tỉnh.

Cùng với đó, các cấp, ngành, địa phương cần tăng cường công tác quản lý Nhà nước, gắn trách nhiệm của các cấp chính quyền, đoàn thể và người dân nhằm thực hiện xã hội hóa công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa; tăng cường tuyên truyền về bảo tồn văn hóa phi vật thể cho người dân nâng cao nhận thức về truyền thống văn hóa của dân tộc để từ đó mỗi cá nhân có ý thức bảo vệ di sản. Đồng thời đưa di sản văn hóa phi vật thể vào bảo quản trong các kho tư liệu, vào giảng dạy trong nhà trường, tổ chức sinh hoạt trong cộng đồng hay tại các bảo tàng và có chính sách, chế độ cho các nghệ nhân, những cá nhân có công sức gìn giữ, bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc…

Hồng Nhung

Ý kiến bạn đọc ( 0 )
Bình luận bài viết
CAPTCHA Image security
TIN LIÊN QUAN
rss - Trở về đầu trang