Logo of Phú Thọ Logo of Phú Thọ

Tân Lập ngày mới

Thứ bảy, 28/11/2020, 09:13:30
Print + | - Font Size: A
Tân Lập ngày mới

Tân Lập ngày mới

A Font Size: - | +

img0084-1606450447Bình yên bản Dao.

PTĐT - Chúng tôi lên Tân Lập - xã vùng cao của huyện miền núi Thanh Sơn khi trời vẫn còn bồng bềnh sương sớm. Núi cao, rừng sâu và những nếp nhà người Mường, người Dao bình yên nép mình bên sườn núi cùng những huyền thoại rẻo cao cứ quyến rũ tôi trong suốt cuộc hành trình.

Trở lại Tân Lập những ngày cuối năm 2020, con đường đất ngoằn ngoèo hết “dốc đứng” lại “dốc ngồi” gần chục cây số từ UBND xã qua bản Mít, bản Mận, bản Chầm, bản Chỏi… của người Mường lên bản người Dao Hạ Thành đã được thay bằng con đường nhựa, phẳng lỳ, lấp loáng dưới nắng sớm. Hai bên đường bạt ngàn những rừng keo, bồ đề, đồi bưởi, vườn chanh, chuối phấn vàng- thứ cây đặc sản và là cây làm giàu của bà con nơi đây.

Lâu ngày mới gặp, Bí thư Đảng ủy xã Ngọc Văn Thành hồ hởi cho chúng tôi biết: Trước đây, do giao thông đi lại khó khăn, nên KT-XH của Tân Lập chậm phát triển. Từ khi được Nhà nước đầu tư hỗ trợ thông qua các chương trình, dự án, đặc biệt là Chương trình 135, Chương trình WB nên nhiều công trình kết cấu hạ tầng được đầu tư xây dựng. Người dân đã được tiếp cận với khoa học kỹ thuật và các nguồn vốn ưu đãi, vì vậy đời sống của bà con đã có sự thay đổi nhanh chóng. 

Với diện tích tự nhiên hơn 3.273,72ha, trong đó đất nông nghiệp 173ha, đất lâm nghiệp hơn 2.613ha  nên tiềm năng của Tân Lập chính là phát triển kinh tế đồi rừng. Những năm gần đây, cùng với tập trung chỉ đạo, cụ thể hóa Đề án phát triển sản xuất cây lương thực giai đoạn 2014 - 2020, đẩy mạnh áp dụng khoa học kỹ thuật, thâm canh tăng vụ, đưa diện tích cấy lúa, trồng ngô hàng năm đạt từ 405 - 410ha, xã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Đề án phát triển kinh tế đồi rừng giai đoạn 2014 - 2020 của huyện. 


tan-lap-1606450461
Nước sạch về bản người Dao Hạ Thành.


Nhờ làm tốt công tác tuyên truyền, vận động nhân dân áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, sử dụng giống keo lai nhập ngoại, đồng thời làm tốt công tác bảo vệ phát triển rừng nên kinh tế lâm nghiệp của xã phát triển mạnh, bình quân thu nhập từ trồng rừng đạt 80 triệu đồng/ha. Hiện nay, toàn xã có hơn 1.884ha rừng sản xuất, 590ha rừng phòng hộ và 129ha rừng khoanh nuôi tái sinh. Tổng diện tích khai thác cây nguyên liệu khoảng 1.500ha với tổng sản lượng gỗ khai thác từ năm 2015 đến nay khoảng 120.000m3. Đặc biệt, diện tích cây chuối phấn vàng đặc sản của xã hiện có hơn 57ha, cho thu nhập từ 65-70 triệu đồng/ha. Sau 3 năm thực hiện Nghị quyết chuyên đề về phát triển cây có múi, đến nay Tân Lập có 85,7ha cây có múi (chủ yếu là bưởi Diễn) với diện tích cho thu hoạch khoảng 9ha, bình quân thu nhập từ 150 - 200 triệu đồng/ha… 

Từ một xã thuần nông, sản xuất theo hướng tự cung tự cấp, đến nay Tân Lập có 4 cơ sở sản xuất ván bóc, 1 cơ sở sản xuất gạch xi măng và hàng chục xưởng xẻ, xưởng mộc nhỏ lẻ thu hút, tạo việc làm cho trên 100 lao động với mức lương bình quân từ 5-7 triệu đồng/người/tháng. Ngoài 12 cửa hàng sửa chữa điện tử, sửa chữa máy móc thiết bị, cửa hàng may mặc phục vụ nhu cầu đời sống nhân dân, trên địa bàn xã hiện có 61 hộ sản xuất kinh doanh vật liệu xây dựng, buôn bán cá thể và 35 hộ làm nghề kinh doanh vận tải, du lịch, thu mua nông sản của người dân Tân Lập và các xã lân cận mang về Hà Nội, Lạng Sơn, Hải Phòng, Quảng Ninh, Lào Cai, Việt Trì… tiêu thụ. Hiện, Tân Lập đã ra khỏi diện đặc biệt khó khăn và chuyển sang hưởng chương trình 229. Tính đến cuối năm 2020, tỷ lệ hộ nghèo toàn xã còn khoảng 8%, giảm gần 15% so với năm 2015. Cả 9 bản, động trong xã đều có đường ô tô đến trung tâm, 100% người dân được sử dụng điện lưới Quốc gia phục vụ sản xuất và sinh hoạt. Cả 3 trường học (mầm non, tiểu học và THCS) đều đã đạt chuẩn Quốc gia. Thực hiện chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới xã đạt 12/19 tiêu chí và có 1 khu dân cư (khu Chầm 2) được công nhận khu dân cư nông thôn mới.


ban-dao-1606450471
Người Dao bản Hạ Thành  đầu tư xây dựng chuồng trại, nuôi bò 3B theo hướng hàng hóa.


Nắm thông tin chung về xã, chúng tôi tiếp tục ngược rừng lên bản Hạ Thành, bản vùng cao vào diện khó khăn nhất của xã Tân Lập- nơi có 100% là đồng bào người Dao hạ sơn cách đây hơn 50 năm. Bí thư chi bộ Đặng Đình Điện đưa chúng tôi đi thăm khắp bản Dao, thăm công trình nước sạch, mô hình trồng bưởi Diễn, trồng mía tím, nuôi bò 3B, thăm các xưởng xẻ, xưởng ván bóc do người Dao làm chủ và phấn khởi khoe rằng: “Bản Dao mình đổi mới hơn nhiều. Đường xá đi lại dễ dàng nên việc thông thương với dưới xuôi cũng thuận tiện hơn. Tất cả là nhờ các chương trình, dự án xóa đói giảm nghèo của Đảng và Chính phủ cả đấy”. 

Ông Điện cho biết: Trước đây, trên dãy núi Hang Chuột của xã Tân Lập và dãy Lùng Bương của xã Khả Cửu có hai xóm người Dao sinh sống là Động Bương và Động Lìm. Gọi là xóm nhưng thực tế đó chỉ là mấy chục lán cỏ tạm bợ của những người sống du canh du cư, cuộc sống chủ yếu dựa vào các sản vật của rừng và làm nương rẫy. Hàng ngày, thanh niên trai tráng vào rừng hái lượm, đặt bẫy, săn bắn muông thú, phát hiện ra khu vực nào có thể dọn bãi trỉa lúa là về kéo cả xóm đến phát cây, đốt nương làm rẫy. Sau khi đất cằn cỗi, họ lại tìm đến khu vực khác và để lại những vạt rừng trơ trọi. Cuộc sống du canh du cư đưa các hộ dân Động Bương, Động Lìm lang thang khắp các khu vực trên núi Hang Chuột, núi Lùng Bương, nhiều lần còn sang cả tỉnh bạn dựng lều sống qua mấy mùa rẫy. Cuộc sống lầm lũi giữa rừng của hơn 200 con người không trường học, trạm y tế, không giao lưu… với những hủ tục lạc hậu tồn tại dai dẳng đã khiến chính quyền huyện Thanh Sơn lúc bấy giờ trăn trở, day dứt.  Đầu năm 1968, thực hiện chính sách định canh định cư của Đảng và Nhà nước, 19 hộ dân đầu tiên ở Động Bương, Động Lìm “hạ sơn” về Tân Lập lập bản người Dao Hạ Thành. 

Khi mới hạ sơn, cả bản chỉ có chưa đầy 10ha ruộng nước và hơn 50ha đất mầu do bà con người Mường xóm Chỏi cắt cho, sau mới khai hoang và phát triển chăn nuôi, kinh tế đồi rừng theo hướng dẫn của cán bộ xã, cán bộ huyện. Đặc biệt, từ khi xây dựng đập Mỏ Vịt, đập Lìm, cấy lúa từ một vụ đã tăng lên 2 vụ. Tiếp đó là 2 vụ lúa, 1 vụ mầu; rồi lại tiếp tục khai hoang, đồi thấp trồng cây mầu ngắn ngày, đồi cao trồng rừng nguyên liệu kết hợp chăn nuôi nên cái đói, cái nghèo dần được đẩy lùi. Đến năm 1994, thì được xây trường học; năm 1996 có nước sạch; năm 2002 thì mở được đường ô tô vào bản; năm 2004 thì có điện lưới Quốc gia. Cuộc sống của bà con người Dao dần ổn định và bứt phá từ đó. Toàn bản hiện có 117 hộ với hơn 500 nhân khẩu. Đất nông nghiệp chỉ có gần 15ha, nhưng nhờ áp dụng kỹ thuật canh tác hiện đại, kết hợp thâm canh gối vụ và sử dụng các giống mới nên năng suất lúa từ chỗ chỉ đạt 60kg/sào, nay đã tăng lên 200kg/sào. Hộ đói không còn, tỷ lệ hộ nghèo giảm dần. Công tác bảo vệ, phát triển rừng được chính quyền và người dân trong bản đặc biệt quan tâm chú trọng. Ngoài giống lúa lai, người dân bản Dao bắt đầu đưa các giống lúa chất lượng cao, lúa nếp đặc sản vào gieo trồng; các đồi bưởi, vườn chanh, ruộng mía, rừng cây nguyên liệu… đến kỳ thu hoạch đã có hộ đứng ra thu mua đưa về tiêu thụ dưới xuôi. Hưởng ứng cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa khu dân cư”, 100% gia đình trong bản đã tham gia tích cực với các hoạt động thiết thực. Các nét đẹp văn hóa truyền thống trong đời sống sinh hoạt của đồng bào dân tộc Dao được gìn giữ và phát huy phù hợp với điều kiện mới. Năm 2008, Hạ Thành là bản đồng bào dân tộc Dao đầu tiên của tỉnh được công nhận là bản văn hóa cấp tỉnh.

Rời bản Dao, chúng tôi xuôi đèo về trung tâm xã khi những cột khói lam chiều vẫn bồng bềnh bên vách núi. Trong ngút ngàn rừng keo, bồ đề xanh mướt, thênh thang những thửa ruộng bậc thang lấp lánh ráng chiều, lốc cốc tiếng mõ trâu là những nếp nhà sàn, nhà gỗ của người Mường, người Dao bình dị ẩn mình bên sườn núi. Rẻo cao Tân Lập đang thay da đổi thịt. Trong vườn nhà và cheo leo bên sườn núi, những cành mận đã bắt đầu bật bông báo hiệu một mùa no ấm đang về. Ý Đảng, lòng dân như hòa quyện vào nhau, làm cho đất rừng Tân Lập thêm bừng sáng, chứa chan, ấm áp, lắng đọng tình người.

Đinh Vũ

Ý kiến bạn đọc ( 0 )
Bình luận bài viết
CAPTCHA Image security
TIN LIÊN QUAN
rss - Trở về đầu trang