Logo of Phú Thọ Logo of Phú Thọ

Đền thờ Nguyễn Quang Bích

Thứ bẩy, 08/05/2021, 08:13 (GMT +7)
thumbnail
thumbnail
Print + | - Font Size: A

img6556-1620356957
Đền thờ Nguyễn Quang Bích.

PTĐT - Cột cờ và thành Hưng Hóa ở thị trấn Hưng Hóa, huyện Tam Nông là di tích lịch sử văn hóa nổi tiếng gắn liền với thân thế, sự nghiệp của nhà quân sự, nhà ngoại giao, nhà chính trị, nhà thơ lỗi lạc Nguyễn Quang Bích (1832 - 1891)- một sĩ phu yêu nước giương cao ngọn cờ Cần Vương chống lại sự xâm lược của thực dân Pháp những năm cuối thế kỷ XIX.

Về thăm Đền thờ Nguyễn Quang Bích cùng các sỹ phu yêu nước tại khu Tân Hưng (khu 7) thị trấn Hưng Hóa, du khách sẽ cảm nhận được những giá trị nhân văn cao cả, bền vững, truyền thống quật cường, tự tôn của dân tộc được lưu giữ và trao truyền lại cho các thế hệ mai sau.

Nhà yêu nước, danh nhân văn hóa Nguyễn Quang Bích sinh ngày 8 tháng 4 năm Nhâm Thìn (1832) mất ngày 15 tháng Chạp năm Canh Dần (1891). Quê của ông ở làng Trình Phố, huyện Trực Định, phủ Kiến Xương nay là huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình. Sau khi thi cử đỗ đạt, Nguyễn Quang Bích bắt đầu nhậm chức Tri phủ Lâm Thao, Diên Khánh (1869). Năm 1872, ông được bổ nhiệm là Án sát Sơn Tây, rồi được mời về Huế làm Tế tửu Quốc Tử Giám (tức Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh Đô). Năm 1875, triều đình Huế bắt đầu cho xây dựng doanh điền Hưng Hóa để làm kế phòng thủ Bắc Kỳ, Nguyễn Quang Bích được cử ra Bắc để làm Chánh sứ sơn phòng Hưng Hóa. Và chính tại nơi đây, cột cờ và thành Hưng Hóa cùng với tên tuổi của Nguyễn Quang Bích đã đi vào lịch sử dân tộc cùng với những trang sử oanh liệt của phong trào Cần Vương kháng Pháp cuối thế kỷ XIX, bên cạnh tên tuổi của những sỹ phu yêu nước khác như Phan Đình Phùng, Đinh Công Tráng, Tống Duy Tân, Nguyễn Thiện Thuật,…

Cột cờ và thành Hưng Hóa do Nguyễn Quang Bích trấn thủ có vị trí địa lý quan trọng, từ đây có thể triển khai về xuôi, lên ngược rất thuận tiện. Đây là nơi mà sỹ phu yêu nước Nguyễn Trường Tộ, nhà cải cách giữa thế kỷ XIX trong các bản điều trần tâm huyết của mình đã từng lưu ý triều đình Tự Đức “Phải giữ vững Tam Tuyên để làm kế lâu dài”.

Tháng 4 năm 1884, sau khi chiếm được các tỉnh ở Bắc Kỳ, Pháp dồn lực lượng lên tấn công thành Hưng Hóa. Trước đó quân đội Hoàng Kế Viêm cũng như quân đội triều đình Mãn Thanh đã rút khỏi Hưng Hóa để tránh đụng độ với quân Pháp. Chỉ còn quân đội Cờ đen của Lưu Vĩnh Phúc phối hợp với đại quân của Nguyễn Quang Bích tất cả có hơn 1.000 người ở lại, cương quyết giữ thành.

Cuộc chiến đấu không cân sức với 7.000 quân Pháp đã diễn ra quyết liệt trong hai ngày 11 và 12 tháng 4 năm 1884. Thành Hưng Hóa thất thủ, Nguyễn Quang Bích cùng nghĩa quân lên vùng rừng núi Tiên Động, huyện Cẩm Khê lập đại bản doanh để tiếp tục lãnh đạo kháng chiến. Nhờ uy tín của ông, phong trào kháng chiến lại bùng lên mạnh mẽ ở hầu hết các tỉnh miền Bắc, với sự ủng hộ đồng loạt của các thân hào, nghĩa sỹ.

Năm 1891, Nguyễn Quang Bích động viên binh sỹ, huy động toàn bộ lực lượng nhằm chuẩn bị tổ chức một cuộc tấn công quy mô để đánh đuổi quân Pháp. Trong khi cuộc kháng chiến đang có phần thuận lợi thì ông đột ngột chuyển bệnh nặng và qua đời. Thi hài của ông được quân sĩ an táng tại núi Tôn Sơn, huyện Yên Lập. Nhân dân trong vùng vô cùng tiếc thương trước sự ra đi đột ngột của vị tướng quân giàu nhân nghĩa, nên đã lập đền thờ, hương khói tướng quân Ngô Quang Bích như một vị thành hoàng làng.

Cùng với lòng yêu nước thương dân, Nguyễn Quang Bích còn được biết đến với hình ảnh một sỹ phu “tay cầm gươm, tay múa bút”. Trong thời kỳ hoạt động ở Tây Bắc, thiên nhiên hùng tráng, mỹ lệ, tính cách phóng khoáng, đôn hậu của đồng bào dân tộc thiểu số... là nguồn cảm hứng vô tận để Nguyễn Quang Bích cho ra đời những vần thơ tài hoa mang giá trị nghệ thuật cao.

Đây là dòng thác dữ cuồn cuộn trào dâng được thi nhân khắc họa một cách sống động: “Trận thế rắn bò sông uốn khúc/ Đoàn quân gấu dữ, núi như lên (Qua thác Chiến Than). Miền Tây Bắc tráng lệ, nên thơ đầy những bất ngờ, lý thú, gợi thi hứng cho thi nhân, để rồi trong phút hứng khởi, Nguyễn Quang Bích đã xuất thần trong thi tứ tuyệt vời, lột tả vẻ đẹp hài hòa của trời mây non nước: “Khe suối loanh quanh vòng dải áo/Núi non chồng chất bức tranh mây (Trên đường Quỳnh Nhai)...

Năm 2007 UBND huyện Tam Nông tiến hành xây dựng Đền thờ Danh nhân Nguyễn Quang Bích và các sỹ phu yêu nước cách Cột cờ Hưng Hóa 200m về phía Đông. Hàng năm, cứ vào dịp các ngày âm lịch: Mùng 8 tháng 4 (ngày sinh của ông) và ngày 15 tháng Chạp (là ngày mất của ông), nhân dân thị trấn Hưng Hóa và các địa phương lại tổ chức lễ hội để tưởng niệm danh nhân Nguyễn Quang Bích, tưởng nhớ tới công ơn to lớn của các bậc tiền nhân, giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ với đầy đủ phần lễ và nghi thức tế lễ thiêng liêng truyền thống.
 
Ông Nguyễn Khắc Sang, Chủ tịch UBND thị trấn Hưng Hóa cho biết: Đền thờ Nguyễn Quang Bích được xây dựng là nơi để nhân dân bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và tôn kính tới bậc tiền nhân, người đã có công chống giặc ngoại xâm trong những năm cuối thế kỷ XIX. Đền thờ đã trở thành điểm đến trên hành trình du lịch tâm linh của du khách thập phương, nơi đây cũng là địa chỉ đỏ nhằm giáo dục truyền thống yêu nước, tô thắm trang sử hào hùng của dân tộc và của quê hương Tam Nông tới thế hệ mai sau. 

Thu Giang

Ý kiến bạn đọc ( )
Bình luận bài viết
security