Logo of Phú Thọ Logo of Phú Thọ

Lắng nghe trẻ em nói

Chủ nhật, 14/06/2020, 09:13:34
Print + | - Font Size: A
Lắng nghe trẻ em nói

Lắng nghe trẻ em nói

A Font Size: - | +

img0358-1592187319
Cùng trò chuyện vui chơi ... với con là cách để các phụ huynh nắm bắt, lắng nghe và khích lệ con nói lên suy nghĩ của mình. Ảnh Nguyên An

PTĐT - Trong Công ước Quốc tế về quyền trẻ em nhấn mạnh một nội dung rất quan trọng: “Trẻ em phải có quyền tự do bày tỏ ý kiến” và “Các quốc gia phải bảo đảm cho các em có đủ khả năng hình thành các quan điểm riêng của mình và có quyền bày tỏ những quan điểm đó”.

Nhận thức rõ vai trò đặc biệt quan trọng của việc tạo cơ hội, lắng nghe trẻ thể hiện quan điểm, bày tỏ, nói lên suy nghĩ của mình là yếu tố giúp phòng chống xâm hại, bảo vệ, tạo môi trường an toàn để trẻ phát triển toàn diện, những năm qua, các cấp chính quyền cũng như bậc phụ huynh trong toàn tỉnh đã và đang có nhiều nỗ lực thay đổi trong công tác bảo vệ, chăm sóc, giáo dục con trẻ với phương châm “Lắng nghe trẻ em nói”…

Nhu cầu muốn được quan tâm, chia sẻ

Từ xa xưa, ông cha ta đã rút ra kinh nghiệm: “Sinh con rồi mới sinh cha. Sinh cháu trong nhà rồi mới sinh ông”. Mới thoạt đầu nghe, có vẻ mâu thuẫn, nhưng ẩn chứa sâu trong đó là mối quan hệ qua lại, bổ sung cho nhau, quá trình nuôi dưỡng, dạy dỗ trẻ không phải thụ động một chiều từ phía ông bà, cha mẹ mà chính con trẻ cũng là nhân tố để người lớn “thay đổi” phương pháp giáo dục cho phù hợp, đồng thời soi vào đó để “hoàn thiện” mình. Bao lâu nay, quan niệm “trẻ người non dạ”, “yêu cho roi cho vọt” đã trở thành “phương châm” giáo dục ăn sâu vào tiềm thức của các bậc cha mẹ và mặc định cho rằng trẻ chỉ được quyền nhận những lời dạy bảo. Chúng ta không phủ nhận vai trò quan trọng của lời chỉ bảo, răn dạy hằng ngày của người lớn đối với các em, tuy nhiên cũng không phải vì thế mà đi tới chỗ áp đặt, đánh giá các em theo quan điểm và cách nhìn của người lớn.

Có kinh nghiệm 18 năm công tác trong lĩnh vực trẻ em, bà Nguyễn Thị Kim Dung - Phó Trưởng phòng Bảo trợ xã hội - Trẻ em - Bình đẳng giới, Sở Lao động, Thương binh và Xã hội đã chứng kiến rất nhiều sự việc đau lòng, đáng tiếc xảy ra mà sâu xa đều bắt nguồn từ nguyên nhân cha mẹ, người thân, thầy, cô giáo… chưa thực sự quan tâm, gần gũi và lắng nghe suy nghĩ, tâm tư của trẻ. Bà Dung chia sẻ: “Thông qua những buổi tuyên truyền cộng đồng cho đối tượng là trẻ em, chúng tôi thấy rõ được nhu cầu cần được tôn trọng, muốn người khác lắng nghe suy nghĩ của mình ở trẻ. Sau mỗi buổi tuyên truyền, chúng tôi vô tình trở thành những “tư vấn viên” được các em tìm đến để bộc bạch, nói lên tâm tư của bản thân. Đa số các cuộc gọi đến là từ những đứa trẻ có uẩn khúc trong cuộc sống mà các em không thể tâm sự với những người xung quanh. Hầu hết các em đều bày tỏ rằng, mình bị thiếu sự tôn trọng, thậm chí bị áp đặt bởi suy nghĩ, quan niệm, quyết định của cha mẹ. Các bậc phụ huynh tìm đến xin tư vấn thường là khi sự việc đã xảy ra với con em mình rồi, muốn chia sẻ, nghe lời khuyên… Qua đó để thấy rằng, mỗi một con người dù ở độ tuổi nào cũng đều có nhu cầu muốn nói lên suy nghĩ của mình và mong muốn được người khác lắng nghe”. 

Quay trở lại thời điểm năm 2015, tại diễn đàn “Lắng nghe trẻ em nói” do Sở Lao động, Thương binh và Xã hội tổ chức đã có rất nhiều trẻ em mạnh dạn nói lên suy nghĩ, tâm tư của mình và hầu hết các em đều mong muốn được coi như một cá thể độc lập. Trong phạm vi gia đình, nhiều bậc phụ huynh chú trọng và làm tốt nhiệm vụ chăm sóc về thể chất của các em, bảo vệ các em theo nghĩa là chở che, đùm bọc. Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng các em chưa được tôn trọng đầy đủ tiếng nói của mình; cá biệt ở một số gia đình, các em còn bị chửi mắng, đánh đập vô cớ mà không được quyền giãi bày. Trên phạm vi xã hội, lại càng có nhiều điều nhức nhối. Vẫn chưa ngăn chặn được tình trạng trẻ em bị xâm hại, bị bạo lực, bị đối xử thiếu công bằng diễn ra khá phổ biến qua những số liệu thống kê theo từng năm. Khi được giãi bày, các em đều mong muốn thay vì những lời quát mắng, roi vọt dạy dỗ, người lớn hãy lắng nghe và phân tích, giảng giải thế nào là đúng, là sai, việc gì nên làm, không nên làm. Khi các em chia sẻ các kế hoạch tương lai, nếu phù hợp, người lớn nên động viên, khuyến khích, nếu không phù hợp cần giải thích tận tình, chứ không nên tỏ thái độ phản đối kịch liệt, cực đoan thiếu tôn trọng trẻ nhỏ. Em Ninh Thị Huyền Dịu, học sinh lớp 8, Trường THCS Tây Cốc, huyện Đoan Hùng cho biết: “Có nhiều lần bố mẹ mắng mà không nghe em giải thích. Em rất buồn vì chuyện đó, cảm thấy tủi thân, oan ức mà không được giải tỏa…”. Thái độ, lời nói ẩn chứa trong đó phần nào sự thiếu tôn trọng của các bậc phụ huynh vô hình đã kéo giãn khoảng cách giữa ông bà, cha mẹ với con cái, là yếu tố khiến trẻ em thiếu tự tin, sống khép kín và có thể là nguyên nhân dẫn đến suy nghĩ tiêu cực. 


t2-01-1591968032
Trẻ em vùng cao.

Lắng nghe trẻ em nói từ nhiều kênh

Xã hội ngày càng phát triển, quyền con người trong đó có cả trẻ em ngày càng được đề cao, đảm bảo thực hiện; những quan niệm cũ về cách giáo dục trẻ dần được thay đổi cho phù hợp, tạo điều kiện tốt nhất để trẻ em phát triển an toàn, toàn diện. Có rất nhiều phương pháp để tiếp cận, giúp trẻ nói lên suy nghĩ của mình, nhưng chìa khoá để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của các em phải được hun đúc bằng sự chân thành, gần gũi, sẵn sàng lắng nghe của cha mẹ, người lớn. Lâu nay, giáo dục trẻ được phối hợp thực hiện bởi gia đình, nhà trường và xã hội, trong đó yếu tố gia đình được đặt lên hàng đầu,  giữ vai trò quan trọng trong việc tạo dựng môi trường an toàn, lành mạnh để trẻ phát triển. Việc lắng nghe con trẻ cũng vậy, cha mẹ và các thành viên trong gia đình là những người đầu tiên và luôn luôn gần gũi, trò chuyện qua đó nắm bắt được suy nghĩ, nguyện vọng của con để động viên, định hướng kịp thời. Thời gian gần đây, một số chương trình truyền hình thực tế như: “Điều con muốn nói”, “Thiếu niên nói 2020”… giống như một “kênh” để các em mạnh dạn bày tỏ nguyện vọng, thổ lộ những ước muốn, nói lên tâm tư của mình; các bậc phụ huynh tham gia khá nhiều, sẵn sàng, mong muốn, tha thiết được nghe con bộc bạch, chia sẻ để hiểu và điều chỉnh suy nghĩ, hành vi của mình đối với con cái cho phù hợp. Chị Trịnh Thị Lan Phương, xã Thanh Uyên, huyện Tam Nông cho biết: “Từ chính trải nghiệm thực tế của bản thân, tôi thấy rằng, lắng nghe con nói lên quan điểm, suy nghĩ của mình hay để con tham gia đóng góp ý kiến vào những công việc chung của gia đình ở mức độ nhất định giúp các thành viên trong gia đình hiểu, sẵn sàng chia sẻ với nhau, các con tự tin, hoà đồng hơn…”.

19 năm đồng hành với bao thế hệ học sinh, luôn được các em tin tưởng, tìm đến chia sẻ dù ở cương vị giáo viên chủ nhiệm hay người quản lý là “món quà vô giá” mà cô Ngô Thị Phương Liên - Hiệu trưởng Trường THCS Vân Cơ, thành phố Việt Trì thấy mình may mắn được nhận. Xác định, bên cạnh nhiệm vụ truyền tải kiến thức, người giáo viên giống như “mẹ hiền” luôn gần gũi, quan tâm đến tâm tư, suy nghĩ của học sinh. Cô Liên bộc bạch: “Ở lứa tuổi nào trẻ cũng có nhu cầu muốn được tôn trọng, nói lên suy nghĩ của mình và được người khác lắng nghe, đặc biệt ở giai đoạn dậy thì khi các con có sự thay đổi lớn về cơ thể, tâm, sinh lý, nên mỗi cá nhân người giáo viên, luôn chủ động tìm hiểu qua nhiều kênh để nắm bắt tâm tư, từ đó có những phương pháp để trẻ giãi bày. Năm 2017, ngành giáo dục triển khai thực hiện “tổ tư vấn học đường” cho khối THCS và THPT. Hiện tại mô hình này đang phát huy tính hiệu quả, thực sự trở thành địa chỉ tin cậy để các em nói chia sẻ, bộc bạch suy nghĩ của cá nhân cũng như kịp thời nhận được lời động viên, khuyên nhủ từ các thầy cô để có cách giải quyết khúc mắc hợp lý”. Song song với đó, các nhà trường xây dựng tiêu chuẩn trường học đảm bảo môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em và thường xuyên tổ chức các buổi ngoại khoá, nói chuyện tạo cơ hội cho trẻ phát huy sở trường của bản thân, qua đó gián tiếp để cha mẹ, thầy cô nắm bắt sở thích, ước mơ từ đó có những định hướng phù hợp. 

Bên cạnh đó, đường dây nóng được tỉnh xác lập để miễn phí tư vấn về bảo vệ, can thiệp, hỗ trợ trẻ em có nguy cơ bị bạo lực, xâm hại (Số điện thoại: 1800555503) và một số mô hình như “Ngôi nhà an toàn” cho trẻ em với gần 27.000 ngôi nhà; 1.668 địa chỉ tin cậy tại cộng đồng; gần 700 CLB gia đình hạnh phúc… đều trở thành “kênh”, công cụ đắc lực lắng nghe trẻ em nói. 

Để con trẻ nói lên suy nghĩ bằng cách này hay cách khác, dù trực tiếp hay gián tiếp đều là phương pháp hữu hiệu ngăn chặn hành vi bạo lực, xâm hại và các tai nạn một cách hiệu quả nhất, đồng thời đảm bảo thực hiện quyền trẻ em cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho thế hệ tương lai của đất nước phát triển toàn diện. Vì vậy cần sự chung tay, phối hợp của gia đình, nhà trường và xã hội trong việc sẵn sàng, chủ động lắng nghe trẻ em nói.

Huy Công

Ý kiến bạn đọc ( 0 )
Bình luận bài viết
CAPTCHA Image security
TIN LIÊN QUAN
rss - Trở về đầu trang