Logo of Phú Thọ Logo of Phú Thọ

Giải bài toán an toàn hồ đập

Thứ tư, 01/07/2020, 06:56:45
Print + | - Font Size: A
Giải bài toán an toàn hồ đập

Giải bài toán an toàn hồ đập

A Font Size: - | +

Kỳ I: Chất lượng công trình hồ đập - những vấn đề đặt ra

hodap-ki1-1593561470
Đẩy nhanh tiến độ thi công hạ thấp tràn mực nước ở hồ Phượng Mao (Thanh Thủy) trước mùa mưa lũ.

PTĐT - Phú Thọ là tỉnh có số công trình hồ đập khá lớn. Không chỉ phục vụ tốt cho sản xuất nông nghiệp, các công trình hồ đập còn đóng vai trò quan trọng, mang tính chiến lược lâu dài trong việc đảm bảo tưới, tiêu, thoát lũ và góp phần phát triển ngành du lịch, dịch vụ; từ đó giảm chi phí đầu vào, nâng cao giá thành sản phẩm, giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, hiện nay hầu hết các công trình đã xây dựng lâu năm nên không đồng bộ từ đầu mối đến hệ thống kênh mương, một số công trình hư hỏng nhưng chưa được sửa chữa, nâng cấp, ảnh hưởng đến an toàn hồ chứa, hạn chế chức năng tưới, tiêu...

Trên địa bàn tỉnh hiện có trên 1.800 công trình hồ chứa, đập, phai dâng; gần 4 nghìn km kênh các loại, trên 79km đường ống dẫn nước; gần 30 trạm bơm tiêu... đảm bảo cấp nước, phục vụ tưới cho gần 58.000ha lúa, 16.300ha rau màu, 1.600ha thủy sản... Các công trình thủy lợi còn đóng góp tích cực trong việc dự trữ nước vào mùa khô hạn; điều hòa, tiêu úng nước vào mùa mưa, giảm thấp nhất những thiệt hại do thiên tai gây ra. Tuy nhiên, theo đánh giá hiện trạng các công trình thủy lợi của Sở Nông nghiệp và PTNT, hiện nay phần lớn các hồ, đập  đã xuống cấp, thiết bị lạc hậu, không đảm bảo năng lực tưới, tiêu theo thiết kế, không đảm bảo tiêu thoát khi có mưa lớn. 

Qua khảo sát thực tế ở một số địa phương như: Thanh Sơn, Hạ Hòa, Yên Lập, Cẩm Khê, Tân Sơn... đã có 37 công trình hồ hư hỏng, ảnh hưởng khoảng 3.550 hộ ở vùng hạ lưu. Trong số đó phải kể đến các hồ: Tải Giang, Đá Mài, Khoang Tải (Thanh Sơn); Suối Rồng; Phượng Mao (Thanh Thủy); Trầm Sắt (Thanh Ba); Suối Đẫu (Đoan Hùng), Đầm Thìn (Cẩm Khê)… Các hồ đập này có dung tích từ trên 425 nghìn m3 đến 1,6 triệu m3 nước cung cấp nước tưới cho 300ha/năm đến 1.200ha/năm đất nông nghiệp. Tuy nhiên, hiện các hồ trên có hiện tượng mái đập đất hạ lưu vị trí cống đang bị sụt lún tạo thành hố sâu; khớp nối cống lấy nước dưới đập bị hở, không đóng được van hạ lưu để tích nước; có hồ bị sụt lún thành hố sâu từ 1m2 đến 3m2; mặt đỉnh đập bằng bê tông xuất hiện vết nứt, chân mái hạ lưu bị dầm thấm, có vị trí nước chảy tập trung…

Hồ Khoang Tải, xã Cự Thắng, huyện Thanh Sơn có dung tích chứa 425 nghìn m3, cung cấp nước tưới cho gần 200ha lúa. Hiện đập Hố Tải Giang đang trong tình trạng hạ lưu đập bị sụt lún thành hố sâu 3m, rộng 1m2 tại vị trí cống, thẩm thấu qua đập và không tích được nước; khớp nối cống dưới đập bị hở, không đóng được van hạ lưu để tích nước. 

Ông Đinh Văn Trọng,  nhà cạnh đập hồ Tải Giang chia sẻ: “Hồ xây dựng đã lâu. Những năm gần đây thường xảy ra mưa lớn. Cứ mỗi lần mưa to, chúng tôi lại lo nước trong đập tràn ra ngoài gây ngập úng lúa, hoa màu, thủy sản, ảnh hướng đến năng suất, kinh tế và đời sống của bà con nông dân trong vùng”. 

Công trình hồ Phượng Mao, huyện Thanh Thủy có dung tích gần 11 triệu 620 m3, phục vụ tưới cho 1.200ha/năm  đang bị thấm nước, mặt đỉnh đập bằng bê tông xuất hiện vết nứt, thẩm lậu, rò rỉ,  chân mái hạ lưu thấm nước, có vị trí chảy tập trung... Nếu mưa lớn sạt mái đập có thể gây vỡ đập, ảnh hưởng đến sản xuất, đời sống của nhân dân quanh vùng.  


hodap-1593561491
Cống Gò Mụ, xã Vĩnh Chân, huyện Hạ Hòa xuống cấp cần được đầu tư, sửa chữa.

Đi tìm nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên chúng tôi được biết, do những năm gần đây thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp, mưa lớn, lũ lụt xảy ra tác động mạnh đến các công trình hồ đập, trong khi đó đa số các công trình hồ đập được đầu tư xây dựng từ lâu, quá trình sử dụng nhiều năm nhưng chưa được đầu tư sửa chữa, nâng cấp nên  đang trong tình trạng hư hỏng, xuống cấp nghiêm trọng. Ông Ninh Duy Trường- Phó Giám đốc Công ty TNHH Nhà nước MTV khai thác các công trình thủy lợi cho biết: “Công ty đang quản lý và khai thác  120 hồ đập có dung tích 50 nghìn m3 trở lên. Hệ thống các hồ phân tán trên địa bàn rộng. Đặc thù của tỉnh ta là nằm ở vị trí hạ lưu các tỉnh miền núi phía Bắc nên mỗi khi có lũ ống, lũ quét, hầu hết các huyện miền núi thường phải chịu ảnh hưởng nặng do thiên tai gây ra như: Thanh Sơn, Tân Sơn, Hạ Hòa… Về năng lực chống lũ,  hầu hết các hồ chứa nhỏ đều được xây dựng từ những năm 70 - 80 của thế kỷ trước trong điều kiện kinh tế khó khăn, việc khảo sát, thiết kế và thi công còn hạn chế. Đến nay phần lớn các hồ đập đã bị xuống cấp. Hàng năm Công ty có rà soát để đầu tư nâng cấp, tuy nhiên nguồn kinh phí còn hạn chế dẫn đến việc tu sửa gặp nhiều khó khăn”.

Một nguyên nhân quan trọng nữa là nhiều công trình giao cho các hợp tác xã làm dịch vụ thuỷ lợi tại các địa phương  nên năng lực quản lý còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được quy định về năng lực tối thiểu đối với các tổ chức, cá nhân khai thác đập, hồ chứa nước theo Nghị định số 67/2018/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Thủy lợi. Tình trạng vi phạm hành lang an toàn công trình thuỷ lợi vẫn xảy ra ở một số nơi như: Trồng cây cối, đống bờ cống chưa được phép, lấn chiếm hành lang công trình dẫn đến các sự cố tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn hồ đập khó phát hiện; tình trạng  xả rác thải xuống công trình gây ách tắc dòng chảy vẫn xảy ra... 

Trong bối cảnh ảnh hưởng của biến đổi khí hậu thường gây mưa, lũ lớn bất thường, cực đoan xảy ra ở nhiều nơi như hiện nay nên có rất nhiều hồ chứa không đảm bảo khả năng chống lũ, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra sự cố mất an toàn công trình chứa và vùng hạ du đập. Trong khi nguồn lực, kinh phí dành cho việc sửa chữa, cải tạo các công trình thủy lợi còn hạn chế nên việc khôi phục lại công năng công trình phục vụ sản xuất chưa đáp ứng được yêu cầu đề ra.

Trước thực trạng nhiều công trình hồ đập xuống cấp, trước khi bước vào mùa mưa lũ, Sở Nông nghiệp và PTNT đã chủ động yêu cầu các địa phương rà soát, đánh giá hiện trạng các công trình hồ chứa nước thủy lợi trên địa bàn;  xác định rõ những công trình có nguy cơ mất an toàn nhằm kịp thời sửa chữa, khắc phục, đảm bảo an toàn hồ đập mùa mưa lũ. Đồng thời xây dựng phương án phòng chống lũ lụt, ứng phó với sự cố vỡ hồ, đập có thể xảy ra và tăng cường lực lượng tuần tra, canh gác ở các công trình trọng điểm, nguy cơ mất an toàn cao. Đối với các công trình chưa kịp sửa chữa thì bố trí cán bộ có năng lực để chỉ huy, đồng thời chuẩn bị đầy đủ vật tư, phương tiện, đảm bảo ứng cứu kịp thời; xây dựng phương án điều tiết nước hồ chứa hợp lý trên cơ sở dự báo khí tượng, thủy văn và tình hình thực tế để đảm bảo an toàn cho công trình, dân cư vùng hạ du. Các đơn vị quản lý, vận hành hồ chứa thực hiện theo đúng quy trình đã được duyệt; đẩy mạnh tuyên truyền, cảnh báo cho nhân dân chủ động phương án phòng ngừa các tình huống xấu có thể xảy ra. Tuy nhiên, đó cũng chỉ là những giải pháp mang tính tình thế, ứng phó, xử lý trước mắt; về lâu dài cần  có giải pháp căn cơ để đảm bảo an toàn hồ đập phục vụ sản xuất, xã hội, dân sinh.

Kỳ II: Cần những giải pháp căn cơ

Nhóm PV kinh tế

Ý kiến bạn đọc ( 0 )
Bình luận bài viết
CAPTCHA Image security
TIN LIÊN QUAN
rss - Trở về đầu trang