Logo of Phú Thọ Logo of Phú Thọ

Phát triển làng nghề thủ công mỹ nghệ - Thực trạng và giải pháp

Thứ năm, 20/08/2020, 07:44:55
Print + | - Font Size: A
Phát triển làng nghề thủ công mỹ nghệ - Thực trạng và giải pháp

Phát triển làng nghề thủ công mỹ nghệ - Thực trạng và giải pháp

A Font Size: - | +

img6164-1597884394
Các sản phẩm làm bằng tre, nứa của làng nghề đan lát Đỗ Xuyên, huyện Thanh Ba do Công ty TNHH Hòn Ngọc Viễn Đông ở Hà Nội đầu tư đã có mặt trên thị trường ở các quốc gia châu Âu, châu Mỹ và châu Á.

PTĐT - Trải qua bao thăng trầm của thời gian, các làng nghề thủ công mỹ nghệ trên địa bàn tỉnh vẫn tồn tại và ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động nông thôn, góp phần xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, trước sự thay đổi của nhu cầu và cơ chế thị trường, các làng nghề truyền thống gặp không ít khó khăn, nhất là tìm đầu ra cho sản phẩm. Do vậy, cùng với sự hỗ trợ từ các cấp, các ngành, các làng nghề thủ công mỹ nghệ đã nỗ lực để tìm hướng đi mới, phù hợp với thực tế hiện nay.  

Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có 75 làng nghề được UBND tỉnh công nhận, chia thành 4 nhóm: Làng nghề chế biến, bảo quản nông, lâm, thủy sản; làng nghề thủ công mỹ nghệ; làng nghề xây dựng và sản xuất vật liệu xây dựng; làng nghề gây trồng, kinh doanh sinh vật cảnh. Trong đó, nhóm làng nghề thủ công mỹ nghệ có 20 làng nghề, sản phẩm chủ yếu là đồ mộc gia dụng, nón lá, quần áo thổ cẩm, ván ép... tạo việc làm cho trên 7.000 lao động, số lao động thường xuyên chiếm trên 57%. Các thành phần kinh tế tham gia vào làng nghề đa dạng với hơn 3.000 hộ, 5 doanh nghiệp và 2 hợp tác xã. Năm 2019, tổng doanh thu của các làng nghề thủ công mỹ nghệ đạt trên 522 tỷ đồng.

Do đáp ứng được nhu cầu của khách hàng quốc tế sử dụng các loại sản phẩm có tính ưu việt như nguồn nguyên liệu tự nhiên, thân thiện với môi trường, đảm bảo an toàn với người sử dụng nên sản phẩm của làng nghề đan lát Đỗ Xuyên, huyện Thanh Ba đã có mặt trên thị trường nhiều quốc gia ở châu Âu, châu Mỹ và châu Á. Ngược dòng thời gian về trước, nghề đan cót phục vụ ngành xây dựng là nghề kiếm sống của hàng trăm hộ ven bờ sông Hồng từ các loại tre, nứa có sẵn ở địa phương. Hai năm trở lại đây, được sự đầu tư của Công ty TNHH Hòn Ngọc Viễn Đông ở Hà Nội, sản phẩm làng nghề ngoài cót nứa còn có bát, đĩa, bình hoa, mâm dồn, đồ trang trí... làm bằng nguyên liệu tự nhiên đã thu hút được khách hàng ở thị trường ngoài nước. 

Tuy nhiên, với đặc thù các sản phẩm thủ công mỹ nghệ có tính riêng biệt cao, số lượng sản phẩm giống nhau không nhiều nên đòi hỏi người làm nghề cần sự sáng tạo trong thay đổi mẫu mã, kiểu dáng và họa tiết trang trí. Vì vậy, nguồn lao động có tay nghề, chất lượng cao chính là yếu tố quyết định đến sự tồn tại, phát triển bền vững và khả năng tiếp cận với khách hàng nước ngoài. Các nghệ nhân làm nghề thủ công mỹ nghệ tại Công ty TNHH Hòn Ngọc Viễn Đông đã chủ động tìm kiếm, học hỏi các mẫu mã trang trí mới trên các phương tiện thông tin đại chúng và sáng tạo trang trí trên sản phẩm mang tính sự bình dị, đậm nét văn hóa của người Việt. Hiện nay, Công ty tạo việc làm tại chỗ cho hàng chục lao động địa phương với mức thu nhập trung bình 4- 5 triệu đồng/người/tháng, trong đó có nhiều lao động trẻ ở độ tuổi mười lăm, đôi mươi được các nghệ nhân dạy, truyền nghề miễn phí với hy vọng lưu giữ nghề truyền thống, phát huy sức trẻ trong sáng tạo, tạo nên những sản phẩm mới độc đáo và tinh tế. 


img0792-1597884405
Hiện nay, sản phẩm đồ gỗ của làng nghề thủ công mỹ nghệ đã sử dụng các loại máy móc
thiết bị hiện đại để cải tiến mẫu mã và nâng cao chất lượng sản phẩm.
- Người dân sử dụng máy đục vi tính trong việc chạm khắc các chi tiết hoa văn trên sản phẩm gỗ.
 

Thực tế cho thấy, để các hộ trong làng nghề phát triển, mở rộng quy mô và tìm kiếm thị trường xuất khẩu là rất khó. Do đó, tiêu chí quan trọng giúp làng nghề có đủ pháp lý, chấp cánh cho sản phẩm vươn xa ra thị trường thế giới là nhờ việc phát triển “mô hình kép” doanh nghiệp, hợp tác xã (HTX) trong các làng nghề. Đây được xem là xu hướng tất yếu khi làng nghề muốn duy trì ổn định, tiến tới hội nhập quốc tế, bởi khi thành lập doanh nghiệp, HTX, các hộ sản xuất trong làng nghề có tư cách pháp nhân, con dấu để giao dịch sản phẩm, tạo điều kiện để huy động vốn, mở rộng quy mô sản xuất, phát triển đa dạng sản phẩm, dễ dàng cạnh tranh với các sản phẩm cùng loại trên thị trường. Đồng thời, tăng tính chủ động, ứng dụng công nghệ hiện đại vào sản xuất, góp phần nâng cao giá trị, đáp ứng nhu cầu thị trường. Đây được xem là hướng đi giúp nhiều làng nghề khởi sắc, sản phẩm vượt thị trường nội địa, hướng tới xuất khẩu. 

Làng nghề mộc Vân Du ở xã Vân Du, huyện Đoan Hùng đang từng bước xây dựng mô hình doanh nghiệp phát triển trong làng nghề. Hiện, toàn làng nghề có 3 doanh nghiệp hoạt động ổn định là Công ty TNHH chế biến gỗ Phúc Lộc, Công ty chế biến lâm sản Phúc Đại Thành và doanh nghiệp tư nhân Vân Du, duy trì ổn định từ 20- 30 lao động thường xuyên/doanh nghiệp. Ông Nguyễn Trọng Chiến - Trưởng làng nghề cho biết: “Mô hình doanh nghiệp phát triển trong làng nghề mới chỉ xuất hiện 2 năm trở lại đây nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt, đặc biệt là trong thực hiện các thủ tục giao dịch theo quy định của pháp luật và tăng tính liên kết giữa các thành viên để hợp tác, trao đổi, hỗ trợ phát triển kinh tế, từng bước tìm kiếm thị trường xuất khẩu. Hiện nay, các sản phẩm của làng nghề đã có thị trường tiêu thụ nội địa ổn định, trong tương lai không xa, sản phẩm sẽ từng bước hướng tới thị trường xuất khẩu”.  

Ngoài các doanh nghiệp, hiện nay trong làng nghề mộc Vân Du có khoảng 30 cơ sở chế biến với gần 60 hộ tham gia sản xuất, tạo việc làm cho 1.300 lao động, trong đó có 800 lao động thường xuyên với mức thu nhập bình quân đạt 8 triệu đồng/người/tháng. Năm 2019, tổng doanh thu của làng nghề đạt gần 290 tỷ đồng. Ông Nguyễn Hoàng Minh - Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Đoan Hùng cho biết: “Với 4 làng nghề đang hoạt động ổn định nhưng làng nghề mộc Vân Du vẫn là chủ lực, chiếm trên 90% tổng doanh thu làng nghề toàn huyện, những năm qua, huyện luôn tạo điều kiện vay vốn ưu đãi, đổi mới trang thiết bị máy móc hiện đại để giảm chi phí, sức lao động và giá thành sản phẩm, đồng thời, khuyến khích các hộ có điều kiện phát triển mô hình công ty, doanh nghiệp, thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế tư nhân trong tập thể, góp phần thúc đẩy nền kinh tế cũng như giải quyết việc làm cho lao động tại địa phương”. 

Cùng với sự năng động, sáng tạo của người dân trong đổi mới hình thức, mô hình sản xuất, những năm qua, các cấp chính quyền từ tỉnh đến cơ sở đã tạo điều kiện thuận lợi trong triển khai, hiện thực hóa các chủ trương, chính sách, cơ chế hỗ trợ về phát triển ngành nghề nông thôn. Nhiều sản phẩm làng nghề đã được Sở Khoa học và Công nghệ hướng dẫn, hỗ trợ thực hiện xác lập quyền sở hữu trí tuệ, đăng ký, bảo hộ nhãn hiệu tập thể, trong đó nhóm sản phẩm làng nghề thủ công mỹ nghệ có 2 sản phẩm là: Ủ ấm Sơn Vi và nón lá Sai Nga đã xây dựng được nhãn hiệu tập thể. Mới đây nhất, chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 490/QĐ-TTg cũng là động lực để các sản phẩm làng nghề nói chung, sản phẩm thủ công mỹ nghệ nói riêng có cơ hội phát triển, hoàn thiện, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường. 

Ông Nguyễn Thành Chung - Phó Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn cho biết: “Trước những đòi hỏi ngày càng khắt khe của người tiêu dùng trong, ngoài nước, các chủ làng nghề, doanh nghiệp cần tìm hiểu, nắm rõ những xu hướng, tiêu chí chất lượng của sản phẩm theo các quy chuẩn nhất định cả về hình thức và chất lượng; phối hợp chặt chẽ với các cấp chính quyền để thực hiện đồng bộ các giải pháp, từ hỗ trợ vay vốn mở rộng sản xuất, đổi mới trang thiết bị, sử dụng công nghệ mới, đến hỗ trợ đào tạo nghề… nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp, từng bước đưa sản phẩm làng nghề thủ công mỹ nghệ có vị thế và chỗ đứng vững chắc trên thị trường nội địa, tiến tới thị trường quốc tế”. 

Hà Nhung

Ý kiến bạn đọc ( 0 )
Bình luận bài viết
CAPTCHA Image security
TIN LIÊN QUAN
rss - Trở về đầu trang