Cập nhật: 09/04/2016 16:32 GMT+7

Độc đáo tiệc lễ bánh chay ở đình làng Phú An

PTO- Tục truyền ở làng Phú An, xã Tân Phương, huyện Thanh Thủy vào thời Hùng Vương dựng nước, Tản Viên Sơn Thánh kết duyên với công chúa Ngọc Hoa con gái vua Hùng Vương thứ 18 (Hùng Duệ vương). Ngày mồng 9 tháng 3 năm ấy, Tản Viên trên đường về kinh đô Văn Lang để ngày mồng 10 dự Lễ Tổ, đến làng Phú An, trời tối ngài vào nghỉ ở đây một đêm. Dân trong làng rất vui mừng đã tổ chức làm bánh chay (bánh rán không nhân) để thết đãi Tản Viên Sơn Thánh.

Bánh chay dâng cúng Đức Thánh Tản Viên Sơn.

Bánh làm bằng gạo nếp và gạo tẻ đem giã nhỏ, dần thành bột, cho nước vào nhào nặn thành từng đồng bánh to tròn như nắm tay, không nhân, đem rán bằng mỡ lợn vàng xộm, thơm phức. Tản Viên Sơn ăn khen ngon và rất vui trước tấm lòng hiếu khách của dân làng.

Để con cháu đời đời nhớ mãi tích trên, hàng năm cứ vào ngày mồng 9 tháng 3 âm lịch nhân dân ở đây lại tổ chức tiệc lễ bánh chay ở đình làng, còn gọi là tục cầu bánh chay. Để tục lệ duy trì lâu dài, nền nếp, làng đã dùng hai thửa ruộng công, một thửa giao cho một người cấy lúa lấy gạo làm bánh và một thửa giao cho một người trồng rau mầu nuôi lợn cho làng lấy mỡ rán bánh. Khu đồng có hai thửa ruộng trên chuyên cày cấy để làm bánh chay nên làng đặt tên là khu đồng Bánh Chay. Đồng ở ngay trước đình làng nhìn sang.

Hàng năm vào ngày mồng 8 tháng 3 âm lịch, các cụ cao niên trong làng lại tuyển chọn 10 nam, 10 nữ giỏi việc bếp núc đến tập trung tại nhà thôn (trước đây là nhà trưởng các phe giáp nay là nhà văn hóa khu), nữ xay giã bột, nặn bánh, nam mổ lợn, rán bánh. Bánh làm vẫn giữ nguyên tục lệ cũ (không nhân) xong có cải tiến hơn cũ là bột dây mịn, thân bánh tròn dẹt, nhỏ, đẹp hơn bánh truyền thống. Sáng ngày mồng 9, làng cử hai người đại diện gánh 50 đồng bánh sang đình Đan Thê thuộc huyện Bất Bạt, tỉnh Hà Tây (nay là huyện Ba Vì - thành phố Hà Nội) là nơi nước nghĩa (kết nghĩa anh em) để làm lễ và mời sang dự tiệc lễ vì hai làng cùng thờ chung đức Thánh Tản Viên Sơn. Chiều mồng 9 làng tập trung tại đình làm lễ tế. Ban tế gồm 13 vị, một ông chủ tế, hai ông bồi tế, một ông xướng Đông, một ông xướng Tây, hai ông chấp đăng, hai ông dâng dầu nước, hai ông dâng rượu, một ông dâng chúc văn và một ông đọc chúc văn. Tất cả đều trang phục chỉnh tề: mặc quần trắng, áo thụng, đầu đội mũ lật, chân đi hia.

Trước tiên là lễ Tế cáo: Lễ vật gồm có đèn hương, dầu nước, oản quả được sửa soạn, sắp đặt đầy đủ trên 3 ban thờ (ban giữa thờ Tản Viên Sơn Thánh, ban bên hữu thờ Đức Thánh Mẫu, ban bên tả thờ Trung Đô Lương Huệ Đại Vương). Buổi tối làng tổ chức lễ rước bánh từ nhà thôn về đình tiếp tục làm lễ tế tuần hai gọi là "Hành á hiến lễ" dâng lên mỗi ban thờ 4 đĩa bánh và tiếp tục tuần rượu thứ hai. Sau tuần hai tiếp tục đến tế tuần ba gọi là "Hành Chung hiến lễ" rồi đọc chúc văn nêu lên công đức của thần, bày tỏ lòng ngưỡng mộ và cầu mong cho mưa gió thuận hòa, đồng ruộng bốn mùa tốt tươi, dân an quốc thái. Cuối cùng là hóa trúc văn và lễ tạ. Mỗi ban thờ tạ 4 lễ, 3 vái.

Sáng ngày mồng 10 tiến hành Tế Tạ (tế tiễn Tản Viên Sơn Thánh lên đường đi dự lễ Tổ) sau đó các quan viên chủ, khách còn lại tổ chức thụ hưởng lễ vật. Vì dân cư trong làng ít không tổ chức được hội nhưng ở đây làng có tục kèo rượu rất vui và độc đáo thu hút nhiều người tham dự.

Trong bữa tiệc rượu, các mâm đại diện chủ, khách ở gian giữa, các quan viên ở hai gian bên. Hai ông đại diện của hai làng (Phú An và Đan Thê) mỗi ông phụ trách một trống. Trước khi vào tiệc đại diện bên chủ nổi lên ba hồi trống rồi có lời mời và đọc giao ước. Tiếp đến đại diện bên khách cũng nổi lên ba hồi trống rồi có lời đáp và đọc giao ước. Sau đó hai bên cùng nâng chén chúc nhau. Cứ sau mỗi tuần rượu (1 chén) hai ông lại đánh một hồi trống, cứ sau tiếng trống (tùng) các quan viên ở các mâm lại gõ đũa vào mép mâm đồng phát ra tiếng "xoảng". Cứ thế tiếng "tùng - xoảng" liên tiếp kéo dài suốt ba tuần rượu, sau đó mới liên hoan ăn uống. Tục này người dân ở đây gọi là tục "kèo rượu" diễn ra rất vui thắm tình làng xã, anh em thủy chung như nhất.

Hàng năm cứ gần đến ngày giỗ Tổ Hùng Vương mồng 10 tháng 3 âm lịch là hội Người Cao Tuổi và bà con nhân dân làng Phú An lại tấp nập chuẩn bị mọi công việc cần thiết cho ngày Tiệc lễ bánh chay để thể hiện lòng hiếu nghĩa, thành kính của dân làng với người có công với dân với nước.

Nguyễn Văn Ngọ



Các tin đã đưa

Về Hạ Hòa thưởng thức món măng riềng

Về Hạ Hòa thưởng thức món măng riềng
2015-12-26 10:34:00

PTO- Riềng là loại cây gia vị khá quen thuộc để chế biến một số món ăn. Loài cây này mọc thành từng bụi trên rừng hoặc được người dân trong vườn nhà.

Món bún suông - đặc sản đất Trà Vinh

Món bún suông - đặc sản đất Trà Vinh
2015-12-13 08:09:00

Từng miếng chả tôm thon dài, suông đuột trông lạ mắt như quấn lấy sợi bún trắng tinh, ngập trong nước dùng chua ngọt khiến thực khách hài lòng khi thưởng thức.

Làm gì để nâng tầm ẩm thực Việt?

Làm gì để nâng tầm ẩm thực Việt?
2015-07-19 08:12:00

Việt Nam có một nền ẩm thực cực kỳ phong phú và hấp dẫn. Ẩm thực Việt Nam đã được rất nhiều bảng xếp hạng, tạp chí ẩm thực, du lịch danh tiếng thế giới vinh danh...

Ẩm thực bốn mùa ở vùng quê Thanh Thủy

Ẩm thực bốn mùa ở vùng quê Thanh Thủy
2015-07-04 09:41:00

PTO- Là huyện miền núi nằm trải dài bên bờ sông Đà thơ mộng, Thanh Thủy được thiên nhiên ưu đãi về nhiều mặt: khí hậu trong lành, mát mẻ, đất đai mầu mỡ, giao thông thủy - bộ...

Tin liên quan

Gợi ý

Tin địa phương

Xem thêm Thành phố Việt Trì

Thời tiết

POWERED BY
Việt Long