Chủ động phòng, chống lũ ở vùng cao

Năm 2025, thiên tai trên địa bàn tỉnh gây thiệt hại khoảng 1.550 tỷ đồng, tác động không nhỏ đến sản xuất, đời sống Nhân dân và phát triển kinh tế - xã hội. Trong đó, hậu quả nặng nề nhất chủ yếu do mưa lũ gây ra ở khu vực vùng cao. Chủ động xây dựng các biện pháp ứng phó, đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân... là những giải pháp cụ thể, hiệu quả nhất nhằm hạn chế thiệt hại do lũ.

Lãnh đạo xã Minh Đài kiểm tra, chỉ đạo khắc phục hậu quả một vụ sạt lở đất năm 2025.

Trong năm qua, trên địa bàn tỉnh xảy ra 13 đợt mưa lớn diện rộng (trong đó có 2 đợt mưa đạt rủi ro thiên tai cấp độ I, II); tổng lượng mưa tại khu vực tỉnh phổ biến ở mức cao hơn trung bình nhiều năm, trung bình từ 1.850-2.850mm. Mưa lớn gây ra lũ, làm sạt lở 1.428 vị trí đường giao thông, hơn 17.000m bờ sông, suối cùng rất nhiều điểm taluy đồi, núi.

Có nhiều nguyên nhân gây ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất, như địa hình tại khu vực miền núi, vùng cao thường có độ dốc đứng, bề mặt chia cắt mạnh, tầng phủ mỏng, kết cấu bờ rời, rất dễ bị trượt lở khi mưa lớn. Trong khi đó, tại các khu vực này thường có lượng mưa phân bố không đều về thời gian và không gian, mưa tập trung trong thời gian ngắn với cường độ lớn, làm cho nước dâng lên đột ngột, tốc độ dòng chảy mạnh, sức tàn phá lớn gây lũ quét, lũ bùn đá, cuốn trôi nhà cửa, công trình, gây xói mòn đất, vùi lấp ruộng nương.

Những năm gần đây, sản xuất lương thực, hàng hóa trên đất dốc gia tăng gắn liền với việc phát nương, đốt rẫy, giảm độ che phủ của rừng, nhất là ở khu vực thượng nguồn, tạo điều kiện tập trung nước nhanh hơn, đồng thời gây xói mòn bề mặt, phá vỡ cân bằng sinh thái... là nguyên nhân gây nên tình trạng sạt lở đất. Bên cạnh đó, công trình giao thông được xây dựng ngày càng nhiều, gắn liền với bạt núi, làm ngầm, xây dựng cầu cống làm co hẹp đường thoát nước, cản trở dòng chảy; khai thác khoáng sản chưa được quản lý chặt chẽ, việc chặt cây, đào đất, xả chất thải xuống sườn dốc tái diễn nhiều là những nguyên nhân làm tăng nguy cơ gây lũ ống, lũ quét, sạt lở đất...

Để công tác phòng, chống thiên tai đạt hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại do mưa lũ gây ra, ngay từ đầu năm, UBND tỉnh đã chú trọng xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn, trong đó chỉ đạo các xã vùng cao coi vấn đề phòng, tránh nguy cơ lũ ống, lũ quét, sạt lở đất là nội dung chính, xuyên suốt. Các địa phương trong vùng được cảnh báo có nguy cơ xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất hằng năm đều rà soát, xây dựng kế hoạch, phương án sơ tán dân cư sinh sống ở khu vực có nguy cơ cao và phương án ứng phó, khắc phục. Theo đó, trên cơ sở phân tích đặc điểm, địa hình, khí hậu thời tiết, các tác động thiên tai đã xảy ra trên địa bàn, các khu vực trọng điểm có thể xảy ra hoặc ảnh hưởng của lũ quét, sạt lở đất, chủ động xây dựng kịch bản, đưa ra những biện pháp ứng phó kịp thời, hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại. Đồng thời, các công ty khai thác công trình thủy lợi cũng đã giao cho các xí nghiệp thủy nông phối hợp với các xã có hồ chứa, ngầm, tràn thường xuyên theo dõi, bảo dưỡng sửa chữa... tránh xảy ra sự cố.

Đồng chí Hoàng Anh Nghĩa - Chủ tịch UBND xã Minh Đài cho biết: Để hạn chế thiệt hại do thiên tai, đặc biệt là lũ ống, lũ quét gây ra, UBND xã tăng cường truyền thông, phổ biến kiến thức, kỹ năng phòng, tránh cho Nhân dân địa phương. Đồng thời, thường xuyên cập nhật thông tin thời tiết, phương pháp phòng, chống trên trang tin chính thức của địa phương, yêu cầu các khu chia sẻ thông tin, diễn biến thiên tai trên các nhóm Zalo, Facebook... Về lâu dài, cần tích cực trồng, bảo vệ rừng, kiến tạo hệ sinh thái xanh, làm thay đổi cấu trúc địa chất, giảm thiểu nguy cơ lũ ống, lũ quét và sạt lở đất.

Lũ ống, lũ quét và sạt lở đất thường xảy ra ban đêm với cường độ mạnh, thời gian rất ngắn nên hậu quả thường rất nghiêm trọng. Vì vậy, người dân cần chủ động theo dõi chặt chẽ tình hình thời tiết, các dấu hiệu sạt lở đất để bảo vệ tính mạng, tài sản của gia đình.

Quân Lâm