Khơi dậy đam mê nghiên cứu khoa học - Môi trường để học sinh sáng tạo

Khơi dậy niềm say mê nghiên cứu khoa học và tạo môi trường để học sinh phát huy khả năng sáng tạo đang được nhiều nhà trường chú trọng. Tại Trường THPT Chuyên Vĩnh Phúc, thông qua việc định hướng, hỗ trợ học sinh tham gia các sân chơi khoa học kỹ thuật, nhiều đề tài đã được hình thành từ thực tiễn học đường. Tại cuộc thi Nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia năm học 2025-2026, học sinh nhà trường ghi dấu ấn với 3 đề tài cùng giành giải Nhì, góp phần vào kết quả chung của tỉnh Phú Thọ với 7 dự án đoạt giải.

Học sinh Trường THPT Chuyên Vĩnh Phúc nhận giải Nhì tại cuộc thi Nghiên cứu khoa học kỹ thuật quốc gia 2026.

Trong kỷ nguyên số, áp lực học tập và việc sử dụng thiết bị công nghệ đang đặt ra nhiều thách thức đối với học sinh. Từ thực tiễn đó, các đề tài nghiên cứu của học sinh nhà trường tập trung vào những vấn đề thiết thân trong đời sống học đường.

Đề tài về mệt mỏi kỹ thuật số (Digital Fatigue) của Nguyên Hải Đăng và Vũ Hà Trang cho thấy 8/10 học sinh gặp tình trạng này ở mức trung bình trở lên, ảnh hưởng đến khả năng tập trung và hiệu quả học tập. Nhóm đề xuất mô hình “Hành trình tái cân bằng số”, hướng tới xây dựng thói quen sử dụng công nghệ lành mạnh.

Chia sẻ về kết quả đạt được, em Nguyên Hải Đăng cho biết: “Giải Nhì là sự ghi nhận cho quá trình nỗ lực nghiên cứu, đồng thời tạo thêm động lực để tiếp tục theo đuổi đam mê khoa học. Thông qua cuộc thi, nhóm có cơ hội giao lưu, học hỏi từ nhiều đề tài trên cả nước, qua đó mở rộng tư duy và góc nhìn thực tiễn”.

Học sinh Trường THPT Chuyên Vĩnh Phúc trao đổi với giáo viên hướng dẫn để hoàn thiện đề tài dự thi.

Ở một góc nhìn khác, đề tài về “năng suất độc hại” (Toxic productivity) của Nguyễn Diệu Linh và Nguyễn Thị Bảo Phương phản ánh thực trạng nhiều học sinh học tập quá mức, thiếu thời gian nghỉ ngơi, ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần. Kết quả nghiên cứu cho thấy đây là vấn đề khá phổ biến trong học đường hiện nay.

Từ đó, nhóm đề xuất các giải pháp điều chỉnh thói quen học tập, giảm áp lực và xây dựng môi trường học tập lành mạnh. Em Nguyễn Diệu Linh chia sẻ: “Việc dự án được xướng tên ở hạng mục giải Nhì là dấu mốc đáng nhớ, không chỉ ghi nhận nỗ lực nghiên cứu mà còn là sự tri ân đối với gia đình, thầy cô và bạn bè đã đồng hành. Cuộc thi cũng giúp em trưởng thành hơn về nhận thức, kỹ năng và định hướng tương lai”.

Em Nguyễn Diệu Linh và Nguyễn Thị Bảo Phương thuyết trình lại đề tài “năng suất độc hại” sau khi tham gia Cuộc thi Nghiên cứu khoa học, kỹ thuật quốc gia năm 2026.

Không chỉ dừng lại ở các vấn đề học đường, các đề tài còn cho thấy xu hướng ứng dụng công nghệ để giải quyết các bài toán thực tiễn. Nổi bật là dự án thiết bị hỗ trợ người khiếm thị của Phạm Nguyễn An Chi và Lê Quang Huy. Thiết bị tích hợp trí tuệ nhân tạo và bản đồ không gian 3D, giúp người khiếm thị nhận diện vật thể, thao tác bằng giọng nói và di chuyển an toàn.

Kết quả thử nghiệm trên 25 người khiếm thị cho thấy khả năng di chuyển, sinh hoạt được cải thiện rõ rệt. Anh Khổng Kim Hồng (phường Vĩnh Yên) chia sẻ sau khi trải nghiệm sản phẩm, việc đi lại, nhận biết và tìm kiếm đồ vật trở nên thuận tiện hơn, giúp nâng cao khả năng tự chủ trong sinh hoạt hằng ngày.

Anh Khổng Kim Hồng (phường Vĩnh Yên) bị mất thị lực từ năm 8 tuổi, trải nghiệm sản phẩm hỗ trợ người khiếm thị.

Chia sẻ về dự án, em Phạm Nguyễn An Chi cho biết: “Giải Nhì là kết quả của quá trình nỗ lực không ngừng, đồng thời là động lực để nhóm tiếp tục hoàn thiện sản phẩm theo hướng ứng dụng thực tiễn trong thời gian tới”.

Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia năm nay thu hút 242 dự án thuộc 21 lĩnh vực, cho thấy sự phát triển của phong trào nghiên cứu khoa học trong học sinh. Việc 3 đề tài của Trường THPT Chuyên Vĩnh Phúc cùng đạt giải Nhì không chỉ khẳng định chất lượng giáo dục mà còn thể hiện tư duy nghiên cứu gắn với thực tiễn.

Học sinh Trường THPT Chuyên Vĩnh Phúc nhận Giải Nhì tại Cuộc thi Nghiên cứu khoa học kỹ thuật cấp quốc gia học sinh trung học năm 2026.

Thầy giáo Phan Dương Cẩn - Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Kết quả đạt được là sự khích lệ lớn, tạo động lực để tiếp tục đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu khoa học trong học sinh. Thời gian tới, nhà trường sẽ tiếp tục định hướng, khuyến khích học sinh tham gia các sân chơi khoa học”.

Từ những vấn đề gần gũi trong học đường đến các giải pháp phục vụ cộng đồng, các đề tài đã cho thấy sự trưởng thành trong tư duy và tinh thần sáng tạo của học sinh. Đây cũng là nền tảng để nhà trường tiếp tục nuôi dưỡng đam mê nghiên cứu, góp phần hình thành nguồn nhân lực chất lượng trong tương lai.

Nguyễn Toàn