Tăng tốc xử lý nhà, đất dôi dư

Hiện nay, toàn tỉnh còn 522 cơ sở nhà, đất dôi dư cần tiếp tục xử lý với tổng diện tích gần 174,8ha. Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã chỉ đạo tập trung tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, hồ sơ, thủ tục bàn giao để đưa quỹ đất này vào sử dụng đúng mục đích, tránh lãng phí, tạo thêm nguồn lực cho phát triển.

Trụ sở Tòa án nhân dân thành phố Việt Trì cũ tại phường Thanh Miếu dự kiến được chuyển đổi thành công viên cây xanh.

Không để lãng phí tài sản công

Tại phường Thanh Miếu, phương án xử lý 5 cơ sở nhà, đất dôi dư đã được xác định. Đồng chí Nguyễn Hữu Nhu - Chủ tịch UBND phường cho biết: Thư viện và trụ sở Tòa án nhân dân thành phố Việt Trì cũ dự kiến chuyển thành công viên cây xanh; trạm thu phí Việt Trì trước đây định hướng làm bãi đỗ xe công cộng; 2 khu đất còn lại sẽ đấu giá quyền sử dụng đất. Những cơ sở không còn nhu cầu sử dụng theo công năng cũ đang được tính toán chuyển đổi, bổ sung không gian xanh, tạo nguồn lực đầu tư cho khu vực đô thị.

Toàn tỉnh có 1.542 cơ sở nhà, đất thuộc diện phải sắp xếp, xử lý, đến nay đã hoàn thành 66%; còn lại 522 cơ sở, gồm gần 174,8ha đất, hơn 225.000m² nhà. Phần lớn các cơ sở này còn vướng về quy hoạch, hồ sơ đất đai, ranh giới sử dụng, hiện trạng công trình hoặc chưa xác định phương án khai thác phù hợp. Đơn cử như nhà làm việc số 2 của Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Hòa Bình cũ chưa thể hoàn thành việc tiếp nhận do một phần diện tích đất và công trình xây dựng kiên cố còn liên quan đến hộ liền kề; trụ sở Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Vĩnh Phúc cũ đã có quyết định xử lý nhưng chưa bàn giao xong...

Sau khi kiểm tra thực tế các cơ sở nhà, đất dôi dư tại một số địa bàn thuộc khu vực Hòa Bình và Vĩnh Phúc cũ, đồng chí Bùi Văn Quang - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy yêu cầu các địa phương tiếp tục rà soát, đánh giá toàn diện hiện trạng từng cơ sở và xây dựng phương án xử lý phù hợp, bảo đảm đúng quy định, tránh thất thoát, lãng phí. Việc sắp xếp phải gắn với quy hoạch và nhu cầu phát triển của từng địa bàn. Những khu đất có khả năng khai thác cần nghiên cứu đấu giá hoặc thu hút các dự án đô thị, dịch vụ để tạo nguồn thu, phát huy nguồn lực đất đai. Các trụ sở dự kiến bố trí cho cơ quan, đơn vị phải sớm được hoàn thiện để đưa vào sử dụng. Sở Tài chính và các sở, ngành liên quan có trách nhiệm nghiên cứu, tham mưu tháo gỡ những khó khăn vượt thẩm quyền của địa phương.

Yêu cầu đẩy nhanh tiến độ cũng được UBND tỉnh đặt ra khi thực hiện kết luận thanh tra chuyên đề và kiểm tra trách nhiệm của các đơn vị tiếp nhận, quản lý nhà, đất dôi dư. Bởi tài sản chưa sử dụng vẫn phát sinh chi phí bảo vệ, trong khi công trình ngày càng xuống cấp. Với những khu đất nằm trong khu dân cư hoặc có lợi thế thương mại, chậm xử lý còn làm mất cơ hội bố trí công trình công cộng, chỉnh trang đô thị và tạo nguồn lực đầu tư hạ tầng.

Khơi thông nguồn lực nhà, đất công

Trong 522 cơ sở nhà, đất dôi dư đang tiếp tục xử lý, 408 cơ sở được giao UBND cấp xã quản lý, gồm hơn 76,6ha đất và gần 113.850m² nhà. Các Trung tâm Phát triển quỹ đất tiếp nhận 114 cơ sở, với hơn 98,1ha đất và khoảng 111.300m² nhà. Đối với các cơ sở nhà, đất giao về xã, phường quản lý, UBND tỉnh yêu cầu phương án xử lý phải xuất phát từ nhu cầu thực tế. Nơi thiếu trường học, thiết chế văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng, bãi đỗ xe hoặc công trình phục vụ dân sinh cần ưu tiên quỹ đất để bố trí. Những vị trí không còn nhu cầu sử dụng cho mục đích công cộng mới xem xét cho thuê, đấu giá hoặc chuyển đổi công năng theo quy hoạch.

Tại phường Vân Phú, một phần trong hơn 19.100m² đất của Trường Đại học Hùng Vương được định hướng thực hiện dự án nhà ở xã hội, góp phần bổ sung chỗ ở cho người thu nhập thấp và người lao động. Tại xã Xuân Lũng, trụ sở xã cũ và một số điểm trường không còn nhu cầu sử dụng được đề xuất đấu giá quyền sử dụng đất ở nông thôn. Các cơ sở tại xã Phùng Nguyên được phân loại để đấu giá đất ở, bố trí đất thương mại, dịch vụ hoặc sử dụng vào mục đích phù hợp khác... Sự linh hoạt trong lựa chọn phương án cho thấy việc xử lý đã được tính toán theo vị trí, hiện trạng tài sản và nhu cầu phát triển của từng địa bàn.

Đối với 114 cơ sở nhà, đất giao các Trung tâm Phát triển quỹ đất tiếp nhận, hướng xử lý chủ yếu là đấu giá, chuyển đổi mục đích sử dụng hoặc cho thuê ngắn hạn trong thời gian chờ thực hiện quy hoạch. Nhóm cơ sở này có nhiều khu đất diện tích lớn như Trung tâm Giống gia súc Phú Thọ, Viện Điều tra và Quy hoạch rừng, trụ sở các sở, ngành cũ tại khu vực Hòa Bình, Vĩnh Phúc... Đồng chí Nguyễn Quốc Tuấn - Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh cho rằng, việc tiếp nhận mới là bước đầu, yêu cầu quan trọng là quản lý chặt chẽ và sớm đưa tài sản vào khai thác. Từng cơ sở nhà, đất phải được hoàn thiện hồ sơ pháp lý, xác định rõ ranh giới, hiện trạng và phương án sử dụng. Những khu đất chưa triển khai dự án có thể được cho thuê ngắn hạn theo quy định để tránh bỏ trống và có kinh phí bảo vệ tài sản. Việc cho thuê phải phù hợp với quy hoạch, không làm phát sinh công trình khó xử lý và bảo đảm thu hồi mặt bằng ngay khi thực hiện phương án lâu dài.

Cơ chế xử lý nhà, đất dôi dư cũng được tháo gỡ theo hướng tăng quyền chủ động cho địa phương. Trên cơ sở Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP ngày 24/6/2026 của Chính phủ quy định một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, tỉnh yêu cầu từng cơ sở nhà, đất đã được giao quản lý phải có phương án cụ thể, sớm đưa vào khai thác hoặc xử lý theo đúng quy định, tránh để tài sản tiếp tục bỏ trống, xuống cấp.

Cơ chế đã rõ, phần việc còn lại là tổ chức thực hiện. Phương án, tiến độ và kết quả xử lý từng cơ sở nhà, đất dôi dư cần được công khai để theo dõi, giám sát, tránh chậm bàn giao hoặc sử dụng tạm kéo dài. Đấu giá có thể tạo nguồn thu, nhưng lựa chọn cuối cùng phải dựa trên nhu cầu của địa phương, đặc điểm khu đất và hiệu quả xã hội. Khi được đưa vào sử dụng đúng mục đích, 522 cơ sở nhà, đất dôi dư sẽ trở thành nguồn lực mới cho phát triển.

Nguyễn Yến