Chủ động phòng, chống bệnh dại

Theo các cơ quan chuyên môn, Phú Thọ là tỉnh có tổng đàn chó, mèo tương đối lớn với trên 555 nghìn con, trong đó có tới 80% được nuôi ở khu vực nông thôn. Đây là nguồn lây nhiễm bệnh dại chính (chiếm tới 95%) nếu không được tiêm đầy đủ vắc xin phòng bệnh dại.

Hiện nay, công tác phòng chống bệnh dại trên địa bàn tỉnh vẫn gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là ở khu vực nông thôn. Chỉ tính riêng trên địa bàn tỉnh Phú Thọ trước đây, số ổ dại phát hiện trong những năm gần đây liên tục ở mức cao. Năm 2022, toàn tỉnh có 56 ổ bệnh dại, năm 2023 phát hiện 54 ổ bệnh dại, năm 2024 phát sinh 29 ổ bệnh dại. Năm 2025, sau sáp nhập, toàn tỉnh cũng phát hiện 16 ổ bệnh dại.

Từ năm 2021 đến hết 2025, bình quân mỗi năm có tới khoảng 4.500- 5.000 người phải tiêm phòng phơi nhiễm do chó, mèo nghi dại cắn. Từ đầu năm đến hết tháng 2/2026, toàn tỉnh đã phát hiện 1 ổ bệnh dại, 3.311 trường hợp phải tiêm phòng phơi nhiễm bệnh dại.

Người nuôi chó ở xã Bằng Luân chủ động tiêm vắc xin phòng bệnh dại cho vật nuôi.

Ông Lưu Văn Biên, phụ trách Trạm Kiểm dịch, chẩn đoán, xét nghiệm bệnh động vật Phú Thọ lý giải: Ở khu vực nông thôn, số hộ nuôi chó, mèo khá nhiều, có những hộ nuôi tới 5-6 con. Do tập quán và đặc thù, việc nuôi chó, mèo ở nông thôn thường theo hình thức thả rông nên việc bắt, nhốt để tiêm phòng gặp rất nhiều khó khăn. Trong khi đó, nhiều người nuôi chó, mèo chưa thực sự hiểu hết mức độ nguy hiểm của bệnh dại nên chưa chủ động tiêm đầy đủ vắc xin phòng bệnh dại cho đàn vật nuôi. Không chỉ vậy, do giá vắc xin và công tiêm phòng vắc xin dại hiện nay khá cao (khoảng 50.000-60.000 đồng/mũi) nên một số hộ nuôi nhiều không muốn tiêm.

Chủ động tiêm phòng vắc xin dại cho chó, mèo nuôi là giải pháp phòng, chống bệnh dại hiệu quả nhất.

Theo kết quả giám sát của Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản, hiện nay vi rút dại lưu hành ở hầu khắp các địa phương trong tỉnh. Người dân nuôi chó, mèo để giữ nhà, làm cảnh, phần lớn là giống chó địa phương và theo phương thức thả rông, không xích nhốt (chỉ có khoảng 30% số hộ nuôi xích nhốt chó). Tình trạng chó thả rông khá phổ biến làm gia tăng nguy cơ chó cắn người và cắn các vật nuôi khác. Do đó, nguy cơ các ổ dịch bệnh dại trên đàn chó, mèo, thậm chí lây sang người vẫn ở mức cao.

Sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, các Trạm chăn nuôi, thú y và thủy sản cấp huyện đã giải thể. Trong khi đó, các phòng kinh tế thuộc xã, phường chưa có cán bộ chuyên môn về chăn nuôi, thú y nên việc triển khai công tác phòng, chống bệnh dại gặp nhiều khó khăn.

Ông Nguyễn Xuân Thìn - Trưởng phòng Kỹ thuật - Nghiệp vụ, Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: Hiện nay đang là thời điểm giao mùa - điều kiện lý tưởng cho bệnh dại phát sinh và lây lan. Để chủ động phòng, chống bệnh dại, người dân cần quản lý chó, mèo theo hướng dẫn của cơ quan thú y: Tiêm phòng đầy đủ vắc xin phòng dại cho đàn chó, mèo; khai báo chó, mèo nuôi với chính quyền địa phương; nuôi chó phải xích, nhốt, ra đường phải đeo rọ mõm.

Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, khi đã phát bệnh, tỷ lệ tử vong là 100%. Người mắc bệnh dại thường có thời gian ủ bệnh khoảng 1-3 tháng sau phơi nhiễm, nhưng cũng có trường hợp ủ bệnh lên tới một vài năm. Thời gian ủ bệnh tùy thuộc vào tình trạng của vết cắn, vị trí vết cắn và số lượng vi rút xâm nhập cơ thể. Vết cắn càng nặng và gần hệ thần kinh trung ương thì thời gian ủ bệnh càng ngắn.

Do đó, người dân không được chủ quan khi bị động vật cắn, cần đi tiêm vắc xin phòng bệnh dại càng sớm càng tốt để bảo vệ sức khỏe. Không có thời gian giới hạn để tiêm phòng dại, chỉ có tiêm phòng mới ngăn ngừa không bị bệnh dại. Đặc biệt, người dân tuyệt đối không tự chữa, không nhờ thầy lang khám chữa, không sử dụng các phương pháp thử dại hoặc sử dụng thuốc nam để điều trị.

Khi bị chó mèo cắn, người bị cắn bắt buộc phải đến các Trung tâm y tế để tiêm phòng các loại vắc xin, huyết thanh để được điều trị đúng cách. Khi phát hiện trường hợp chó nghi dại, chó cắn nhiều người, hoặc nhiều chó, mèo trên địa bàn ốm, chết không rõ nguyên nhân cần báo ngay với chính quyền địa phương, cơ quan y tế hoặc thú y trên địa bàn để lấy mẫu và xử lý kịp thời, tránh bệnh phát sinh diện rộng gây nguy hiểm cho xã hội.

Quân Lâm