Hòa bình tại Gaza: Cánh cửa hé mở nhưng các bên vẫn khó qua

Hy vọng mới cho hòa bình tại Gaza đang được nhen nhóm, sau khi Hội đồng Hòa bình do Mỹ bảo trợ hồi cuối tháng 7/2026 công bố lộ trình 15 điểm nhằm chấm dứt chiến sự. Cánh cửa hòa bình đã hé mở, song không dễ dàng, bởi vẫn còn tồn tại nhiều “nút thắt” khó gỡ trong quá trình thực thi.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Lộ trình hòa bình cho Dải Gaza, gồm 15 điểm, từng được Tổng thống Mỹ Donald Trump ca ngợi là một “thỏa thuận lịch sử”.

Theo đó, quyền quản trị dân sự tại Gaza sẽ được chuyển giao cho Ủy ban Quốc gia quản lý Gaza (NCAG); Hamas và các nhóm vũ trang Palestine sẽ giải giáp theo từng giai đoạn, còn quân đội Israel từng bước rút khỏi Gaza.

Điểm nổi bật của kế hoạch này là không yêu cầu Hamas bàn giao vũ khí cho Israel và số vũ khí này sẽ được lưu giữ dưới sự quản lý của NCAG.

Việc lực lượng Hamas chấp nhận về nguyên tắc đối với kế hoạch này đã đánh dấu một động thái nhượng bộ mang tính bước ngoặt, bởi trước đây phong trào Hamas từng không ít lần bác bỏ yêu cầu giải giáp.

Nhưng nghịch lý ở chỗ: kế hoạch giải giáp Hamas lại bị chính đồng minh quan trọng của Mỹ ở Trung Đông là Israel cản trở. Israel ngày 9/8 tuyên bố bác bỏ kế hoạch tại Dải Gaza do Mỹ hậu thuẫn, đồng thời khẳng định quân đội Israel sẽ không rút khỏi Gaza cho đến khi Hamas bị giải giáp hoàn toàn.

Dĩ nhiên, về phía Hamas, lực lượng này cũng bác bỏ việc đơn phương giải giáp trước khi Israel chấm dứt hoạt động quân sự và rút khỏi Gaza.

Như vậy, câu hỏi lớn nhất và cũng là “nút thắt” chính của tình trạng bế tắc ở Gaza là bên nào sẽ phải hành động trước, Hamas giải giáp hay Israel rút quân khỏi Gaza? Israel có lý do để yêu cầu Hamas phải giao nộp vũ khí trước.

Thứ nhất, áp lực trên chính trường khi cuộc tổng tuyển cử tại Israel vào tháng 10/2026 ngày một đến gần khiến việc có những động thái nhượng bộ trong vấn đề Gaza có thể là nước cờ mạo hiểm với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, đẩy nhà lãnh đạo này trước nguy cơ đánh mất quyền lực.

Thứ hai, phía Israel khó lòng chấp nhận rủi ro khi rút quân và sau đó có khả năng phải đối mặt việc Hamas tái tổ chức lực lượng.

Một vấn đề khác gây nhiều hoài nghi trong dư luận là câu chuyện quản trị Gaza sau chiến tranh.

Sau gần ba năm Dải Gaza chìm trong xung đột, các cuộc đàm phán đã chuyển dần từ việc trao đổi con tin, mở tuyến viện trợ nhân đạo, giảm leo thang bạo lực sang quản trị và tái thiết Gaza thời kỳ hậu chiến.

Theo kế hoạch, toàn bộ chức năng quản lý dân sự và an ninh ở Gaza sẽ được chuyển giao cho NCAG, cơ quan hành chính mới của Palestine hoạt động độc lập trong giai đoạn chuyển tiếp.

Song, bộ máy quản trị này có chứng minh được năng lực quản lý, duy trì an ninh trong điều kiện phức tạp để tránh những khoảng trống an ninh thời kỳ hậu chiến hay không cũng là câu hỏi lớn.

Đối với người Palestine ở Gaza và cộng đồng quốc tế, dù còn nhiều vấn đề, lộ trình hòa bình vừa được Tổng thống Donald Trump công bố đã thắp lên tia hy vọng mong manh rằng người dân sẽ có cơ hội xây dựng lại cuộc sống sau quãng thời gian sống dưới “mưa bom bão đạn”.

Các cơ quan của Liên hợp quốc cảnh báo, ít nhất 300 trẻ em tại Dải Gaza đã thiệt mạng trong khoảng 300 ngày qua, kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn giữa lực lượng Hamas và Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) chính thức có hiệu lực từ tháng 10/2025.

Truyền thông khu vực cho biết, việc tái thiết Gaza sẽ cần khoảng 71,4 tỷ USD trong thập niên tới. Giữa kỳ vọng và thực tế triển khai lộ trình hòa bình còn tồn tại một khoảng cách lớn.

Washington hiện có động lực mạnh mẽ thúc đẩy lộ trình cho Dải Gaza bởi sáng kiến này ghi đậm dấu ấn đối ngoại của Tổng thống Mỹ Donald Trump nói riêng và Xứ Cờ hoa nói chung.

Nhưng để các bên nhất trí về một kế hoạch toàn diện, bền vững, đòi hỏi sự bảo đảm hài hòa lợi ích của các bên bởi không bên nào muốn chấp nhận rủi ro trong “ván cờ” mang tên Dải Gaza, vốn gắn chặt các lợi ích chiến lược của mình.

Triển vọng hòa bình cho Dải Gaza bởi vậy vẫn còn rất mong manh.

Theo nhandan.vn