Thú chơi cây cảnh ở miền quê Sông Lô

Không chỉ làm đẹp sân vườn, nhà cửa, thú chơi cây cảnh từ lâu đã trở thành niềm đam mê của nhiều người dân vùng quê Vĩnh Phúc trước đây. Ở xã Sông Lô, thú chơi ấy vẫn được gìn giữ và phát triển, với những gốc sanh, duối, lộc vừng đến những tác phẩm được tạo dáng công phu, mỗi cây mang một vẻ đẹp, một câu chuyện riêng. Giữa nhịp sống hôm nay, thú chơi ấy đang có nhiều thay đổi, dần hướng đến giá trị thẩm mỹ, sự gần gũi với thiên nhiên và cả cơ hội phát triển kinh tế.

Với anh Khổng Văn Thế, Bí thư Chi bộ thôn Thượng Yên, xã Sông Lô, cây cảnh không đơn thuần là thứ để trang trí nhà cửa. Đó còn là niềm đam mê, là cách để anh tìm thấy sự thư thái sau những bộn bề của cuộc sống. Gắn bó với cây qua nhiều năm, anh hiểu rằng để có một tác phẩm đẹp, người chơi phải bỏ vào đó không ít công sức, thời gian và sự kiên nhẫn.

Bí thư chi bộ Khổng Văn Thế bên góc sân cây cảnh.

Trong câu chuyện về thú chơi cây cảnh, anh Thế nhắc nhiều đến những gốc sanh, duối và những dáng thế được tạo tác qua năm tháng. Theo anh, một cây cảnh đẹp không nhất thiết phải có giá hàng trăm triệu hay hàng tỷ đồng. Điều quan trọng là dáng cây hài hòa, cân đối, thể hiện được ý tưởng và con mắt thẩm mỹ của người tạo tác.

Có những cây phải mất 5-10 năm, thậm chí lâu hơn mới thành hình. Từ một gốc cây thô mộc, người chơi phải lựa chọn hướng thân, nuôi cành, tạo tán, chỉnh sửa từng chi tiết. Có cây qua tay nhiều người, mỗi người góp thêm một chút công sức, ý tưởng để dần hoàn thiện.

Ánh mắt tập trung và đôi tay khéo léo của anh Khổng Văn Thế khi thổi hồn vào từng nhánh cây cảnh.

Theo kinh nghiệm của anh Thế, làm cây không có khuôn mẫu cứng nhắc. Sự khác biệt nằm ở cách nhìn, khả năng hình dung và bàn tay người tạo tác. Người thích vẻ cổ kính thường chọn những cây có thân già, rễ nổi, dáng thế vững chãi. Người ưa sự thanh thoát lại thích những cây nhỏ, đường nét mềm mại, có thể đặt nơi hiên nhà hoặc góc sân.

Chơi cây vì thế không chỉ cần tiền bạc mà còn đòi hỏi sự am hiểu. Giá trị của cây nằm ở tỷ lệ giữa thân, cành, tán, bộ rễ và sự hài hòa tổng thể. Công việc chăm sóc cũng phải thuận theo đặc tính từng loại cây, thời tiết. Chỉ một thao tác cắt tỉa không phù hợp cũng có thể làm mất đi công sức chăm sóc nhiều năm.

Bởi vậy, chơi cây lâu dần trở thành cách rèn luyện tính kiên trì. Người chơi không thể nóng vội, hôm nay cắt sửa, ngày mai đã có ngay tác phẩm đẹp. Có khi phải chờ qua vài mùa cây ra lộc, nuôi đủ một cành, một tán mới tiếp tục chỉnh sửa.

Anh Khổng Văn Quyết với niềm đam mê tạo tác cây cảnh.

Cùng chung niềm đam mê ấy, anh Khổng Văn Quyết ở thôn Thượng Yên có hai khu vườn với tổng diện tích khoảng 2.000 m2, chủ yếu trồng sanh và duối. Từ những cây nhỏ ban đầu, anh từng bước tích lũy kinh nghiệm, chăm sóc, tạo dáng rồi chuyển nhượng để đầu tư những cây có giá trị cao hơn.

Theo anh Quyết, duối là loại cây tương đối khó xử lý, nhất là những phôi cây chưa có bộ rễ ổn định. Sau khi đưa về vườn, cây cần được giâm ủ, giữ ẩm, kích thích ra rễ và theo dõi cẩn thận. Với anh, người kinh doanh cây phải hiểu thị trường, còn người tạo tác cần có con mắt thẩm mỹ, biết giữ lại và phát triển những nét đẹp vốn có của cây.

Nếu như trước đây, cây cảnh chủ yếu xuất hiện trong khuôn viên đình, chùa, nhà vườn hoặc những gia đình có điều kiện thì nay thú chơi này đã gần gũi hơn với đời sống thường ngày. Từ những ngôi nhà mới xây đến các khoảng sân nhỏ ở nông thôn, không khó để bắt gặp vài chậu cây được chủ nhân chăm chút.

Anh Thế nhận xét, người dân ngày càng thích đưa cây xanh vào không gian sống. Không nhất thiết phải là cây quý, cây đắt tiền, đôi khi chỉ một cây sanh nhỏ, chậu lộc vừng hay cây ăn quả được tạo dáng đẹp cũng đủ làm cho ngôi nhà thêm sinh động.

Anh Khổng Văn Thế tỉ mỉ cắt tỉa, tạo dáng cho tác phẩm cây cảnh của mình.

Tuy nhiên, thị trường cây cảnh trải qua nhiều biến động, việc găm hàng chờ giá lên từng khiến nhiều người đọng vốn. Sau thăng trầm, người chơi và kinh doanh cây cảnh thực tế hơn bởi cây giá trị đắt đỏ khá kén khách, trong khi phân khúc vài triệu đồng lại dễ tiếp cận. Ngoài giá cả, người mua hiện chú trọng dáng thế, độ hòa hợp không gian và khả năng chăm sóc.

Từ niềm đam mê ban đầu, nhiều gia đình đã tìm thấy cơ hội phát triển kinh tế. Người có vốn lớn đầu tư những cây đã có dáng thế, tiếp tục nuôi dưỡng để nâng giá trị. Người ít vốn có thể bắt đầu từ cây phôi, cây nhỏ, lấy công chăm sóc làm lãi.

Từ niềm đam mê ban đầu, nhiều gia đình đã tìm thấy cơ hội phát triển kinh tế.

Câu chuyện của anh Khổng Văn Quyết là một ví dụ. Không bắt đầu bằng những cây đắt tiền, anh lựa chọn cách làm từng bước, lấy kinh nghiệm và công sức để nâng dần giá trị vườn cây. Đến nay, cây cảnh đã trở thành nguồn thu nhập chính của gia đình. Mỗi lần bán được một cây không chỉ mang lại thu nhập mà còn là sự ghi nhận cho những tháng ngày chăm sóc, tạo tác.

Cùng với hoạt động mua bán trực tiếp, thị trường cây cảnh cũng thay đổi nhờ mạng xã hội. Theo anh Thế, nhiều nhà vườn hiện kết hợp giới thiệu, bán cây trực tuyến với đón khách đến tận vườn. Hình ảnh, video về dáng thế, bộ rễ, thân cây được chia sẻ rộng rãi, giúp người mua và người bán dễ dàng kết nối. Phong trào chơi cây còn kéo theo nhu cầu về chậu cảnh, vật tư, dịch vụ chăm sóc và vận chuyển, tạo thêm cơ hội phát triển kinh tế.

Các nghệ nhân gửi gắm tình yêu thiên nhiên qua từng nét kéo cắt tỉa bonsai.

Dẫu vậy, điều làm nên sức sống của thú chơi cây cảnh không chỉ nằm ở những cuộc mua bán. Đó còn là niềm vui khi một cành cây vừa ra lộc mới, khi bộ tán sau nhiều năm chăm sóc đã vào thế, hay đơn giản là được ngồi bên chậu cây mình yêu thích, ngắm nhìn thành quả của thời gian và công sức.

Giữa những miền quê đang đổi thay, những gốc sanh, cây duối vẫn lặng lẽ xanh trong các khu vườn. Với người yêu cây như anh Thế, đó không chỉ là thú vui lúc nhàn rỗi mà còn là cách giữ lại một nếp sống đẹp: Biết yêu thiên nhiên, trân trọng sự kiên nhẫn và tìm thấy niềm vui từ những điều bình dị quanh mình.

Ngọc Tuấn