Việc làm 2026 thời AI: Ngành nào lên ngôi, nghề nào sẽ bị đào thải?

Bức tranh lao động mới cho thấy cơ hội việc làm vẫn rộng mở, nhưng chỉ thực sự thuận lợi với người lao động có năng lực thực chất. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa tăng tốc, yêu cầu về kỹ năng đang tái định nghĩa giá trị của nguồn nhân lực.

AI và tự động hóa thay đổi cơ cấu việc làm

Theo ông Trần Anh Tuấn, chuyên gia dự báo nguồn nhân lực, Phó chủ tịch Hội GDNN TP.HCM, năm 2026 thị trường việc làm nổi lên 6 xu hướng quan trọng.

Trước hết, nhu cầu nhân lực có tay nghề và kỹ năng số tăng mạnh. Doanh nghiệp không còn ưu tiên tuyển người chỉ có bằng cấp, mà cần nhân sự “làm được việc ngay”. Những lao động có hiểu biết về công nghệ thông tin, tự động hóa, dữ liệu và thương mại số đang được săn đón.

Song song đó, AI và tự động hóa đang làm thay đổi sâu sắc cơ cấu việc làm. Các công việc đơn giản như nhập liệu hay lắp ráp thông thường có xu hướng giảm dần. Ngược lại, những vị trí liên quan đến vận hành hệ thống, phân tích dữ liệu, sáng tạo nội dung và dịch vụ chất lượng cao lại tăng mạnh.

Một điểm đáng chú ý là doanh nghiệp ngày càng tuyển dụng theo năng lực thực thay vì chỉ dựa vào bằng cấp. Điều này tạo cơ hội cho người học nghề, nhưng cũng đặt áp lực lớn lên hệ thống đào tạo khi phải chứng minh chất lượng đầu ra.

Xu hướng việc làm linh hoạt và đa kỹ năng cũng trở nên rõ nét. Mô hình làm việc kết hợp online – offline phát triển mạnh, đòi hỏi người lao động phải năng động, có khả năng đảm nhận nhiều nhiệm vụ. Giá trị lao động ngày càng gắn với khả năng thích ứng nhanh trước thay đổi.

Về thu nhập, mức lương được dự báo tăng theo kỹ năng. Những nghề khan hiếm nhân lực chất lượng cao sẽ có mức tăng lương tốt, trong khi lao động phổ thông phải đối mặt cạnh tranh lớn và thu nhập tăng chậm.

Đáng lưu ý, nhu cầu tuyển dụng dự báo tiếp tục vượt cung lao động có kỹ năng chuyên sâu. Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) mở rộng cùng tiến trình chuyển đổi số nhanh đang tạo ra khoảng trống nhân lực chất lượng cao.

Theo chuyên gia, AI và tự động hóa đang làm thay đổi sâu sắc cơ cấu việc làm.

Những ngành nghề triển vọng, nhu cầu cao

Chuyên gia Trần Anh Tuấn nhận định thị trường lao động đang dịch chuyển rõ rệt sang các ngành có giá trị gia tăng cao. Những công việc truyền thống, đơn giản sẽ dần thu hẹp do tự động hóa. Ngược lại, các lĩnh vực gắn với số hóa, dữ liệu, dịch vụ khách hàng cao cấp, chăm sóc sức khỏe và giải pháp xanh được dự báo tăng trưởng mạnh.

Dự kiến đến năm 2026, tỷ lệ lao động có tay nghề cao sẽ đạt khoảng 30%, kéo theo tỷ trọng lao động trình độ đại học trở lên tăng đáng kể. Điều này cho thấy cuộc cạnh tranh việc làm sẽ ngày càng thiên về chất lượng hơn số lượng.

Thị trường lao động tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ ở các ngành công nghệ (AI, dữ liệu, Fintech...), sản xuất hiện đại, năng lượng xanh, logistics, y tế (với nhu cầu cao về nhân lực số và kỹ năng mềm...), đòi hỏi người lao động nâng cấp kỹ năng liên tục để thích ứng với tự động hóa, trong khi cơ cấu lao động dịch chuyển mạnh sang mô hình làm việc linh hoạt và các vị trí đòi hỏi chuyên môn cao, sáng tạo.

Đặc biệt, theo ông Trần Anh Tuấn, TP.HCM tiếp tục là trung tâm kinh tế và công nghiệp tập trung phát triển các khu công nghệ cao, khu đô thị thông minh và các dự án phát triển kinh tế - xã hội... thu hút nhiều nhân lực từ các tỉnh thành khác. Các ngành công nghiệp 4.0, công nghệ thông tin và dịch vụ sẽ phát triển mạnh mẽ, tạo ra nhiều cơ hội việc làm, tuy nhiên thiếu hụt so với nhu cầu tuyển dụng.

Ông Trần Anh Tuấn nhấn mạnh, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo làm xuất hiện nhiều nghề mới với nhu cầu nhân lực tăng nhanh, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ thông tin như AI, an toàn dữ liệu và bảo mật AI. Bên cạnh đó, các ngành năng lượng xanh, xây dựng, môi trường, kiến trúc – thiết kế, phân tích dữ liệu doanh nghiệp, kỹ thuật thiết bị y tế, vận hành logistics số hay kỹ thuật bảo trì robot cũng đang gia tăng nhu cầu tuyển dụng trong quá trình chuyển đổi số.

Theo: Thanhnien.vn