Hồ Cánh Tạng - công trình thủy lợi quy mô bậc nhất khu vực miền Bắc
Với dung tích khoảng 91 triệu m3 nước, tổng mức đầu tư 4.100 tỷ đồng, hồ chứa nước Cánh Tạng tại xã Yên Phú không chỉ là công trình thủy lợi trọng điểm phục vụ sản xuất nông nghiệp, mà còn mở ra dư địa phát triển kinh tế, cải thiện sinh kế và tạo động lực chuyển đổi diện mạo vùng đất phía Nam của tỉnh.
Đường vào hồ Cánh Tạng
Với dung tích khoảng 91 triệu m3 nước, tổng mức đầu tư 4.100 tỷ đồng, hồ chứa nước Cánh Tạng tại xã Yên Phú không chỉ là công trình thủy lợi trọng điểm phục vụ sản xuất nông nghiệp, mà còn mở ra dư địa phát triển kinh tế, cải thiện sinh kế và tạo động lực chuyển đổi diện mạo vùng đất phía Nam của tỉnh.
Hồ chứa nước Cánh Tạng là công trình đa mục tiêu, vừa điều tiết nguồn nước phục vụ sản xuất, sinh hoạt, vừa góp phần phòng, chống thiên tai.
Nằm trên địa bàn xã Yên Phú, hồ chứa nước Cánh Tạng là công trình thủy lợi trọng điểm, có vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh nguồn nước, phục vụ sản xuất và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực. Với quy mô lớn, công trình đang tạo ra những chuyển biến trong đời sống, sản xuất của người dân vùng hưởng lợi.
Một góc hồ Cánh Tạng.
Tháng 8/2019, dự án hồ chứa nước Cánh Tạng chính thức được khởi công, hướng tới giải quyết tình trạng thiếu nước kéo dài cho cả một vùng rộng lớn. Với tổng mức đầu tư hơn 4.100 tỷ đồng, đây là một trong những công trình thủy lợi có quy mô lớn ở khu vực miền Bắc. Hồ có dung tích khoảng 91 triệu m3 nước, góp phần điều tiết dòng chảy, chủ động nguồn nước trong mùa khô và nâng cao năng lực ứng phó với những diễn biến bất thường của thời tiết, khí hậu.
Hồ có đập chính cao 54,9 m, dài 838,3 m; hệ thống đập phụ cao 37,5 m, dài 131 m; lưu lượng tràn 1.150 m3/s. Quy mô công trình tương đương với một số hồ chứa lớn như Dầu Tiếng, Cửa Đạt, Ngàn Trươi, Tả Trạch và Cấm Sơn.
Công trình được giám sát bởi Tổ chuyên gia kỹ thuật gồm các chuyên gia đầu ngành; kiểm định chất lượng bởi Văn phòng Tư vấn giám định Trường đại học Thủy lợi.
Theo thiết kế, hồ Cánh Tạng bảo đảm nguồn nước tưới ổn định cho khoảng 6.460 ha đất canh tác; đồng thời bổ sung nguồn nước mùa kiệt cho khoảng 2.500 ha đất sản xuất nông nghiệp trong vùng. Công trình còn có nhiệm vụ cung cấp nước phục vụ sinh hoạt của người dân và các khu, cụm công nghiệp, góp phần tạo điều kiện thu hút đầu tư, mở rộng cơ hội việc làm và phát triển kinh tế địa phương.
Triển khai Dự án xây dựng hệ thống đường ống dẫn nước Hồ Cánh Tạng.
Để hình thành lòng hồ, công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư được triển khai trên quy mô lớn, đòi hỏi sự phối hợp của các sở, ngành và chính quyền địa phương. Tổng cộng 8 khu tái định cư được xây dựng, bố trí nơi ở mới cho hơn 600 hộ dân bị ảnh hưởng. Đây không chỉ là quá trình di dời, sắp xếp lại dân cư mà còn gắn với việc ổn định đời sống, chuyển đổi phương thức sản xuất và tạo dựng sinh kế bền vững cho người dân.
Khu Tái định cư hồ Cánh Tạng.
Công trình có sự đóng góp to lớn của người dân trong khu vực, những người đã nhường đất, di dời đến khu tái định cư để chung tay xây dựng một dự án mang tầm chiến lược.
Sau nhiều năm thi công, đến tháng 8/2025, cụm công trình đầu mối hồ chứa nước Cánh Tạng chính thức khánh thành và bàn giao cho đơn vị chuyên trách quản lý, khai thác. Sự kiện đánh dấu bước chuyển từ giai đoạn xây dựng sang vận hành, khai thác công trình, phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong vùng.
Theo đồng chí Bùi Thanh Hải - Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Hòa Bình, trong hai năm 2025 và 2026, trước những đợt hoàn lưu bão và mưa lớn kéo dài, hồ Cánh Tạng đã phát huy vai trò tích nước, điều tiết dòng chảy và cắt lũ cho vùng hạ du. Qua đó, công trình góp phần bảo vệ khu dân cư ven sông, hạn chế tác động của thiên tai và nâng cao khả năng ứng phó với những diễn biến thời tiết cực đoan.
Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Hòa Bình vận hành an toàn Hồ Cánh Tạng trong mùa mưa bão năm 2025- 2026.
Nguồn nước chủ động từ hồ Cánh Tạng tạo điều kiện để khu vực từng bước cơ cấu lại sản xuất nông nghiệp, giảm phụ thuộc vào nguồn nước mưa tự nhiên và hướng tới các mô hình canh tác phù hợp, nâng cao giá trị trên đơn vị diện tích. Việc bảo đảm nguồn nước tưới trong mùa khô góp phần ổn định sản xuất, cải thiện đời sống người dân và tạo nền tảng phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng bền vững.
Thả cá giống vào lòng hồ Cánh Tạng, mở ra hướng phát triển sinh kế gắn với mặt nước.
Bên cạnh vai trò phục vụ sản xuất và sinh hoạt, hồ Cánh Tạng còn mở ra tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, trải nghiệm thiên nhiên và khám phá văn hóa bản địa. Cảnh quan mặt hồ rộng lớn, bao quanh bởi núi đồi, tạo điều kiện để nghiên cứu, quy hoạch các loại hình du lịch phù hợp, gắn với những điểm đến văn hóa, lịch sử và nghỉ dưỡng trong khu vực.
Cùng với đó, diện tích mặt nước rộng mở ra dư địa phát triển nuôi trồng thủy sản theo quy hoạch, góp phần đa dạng hóa sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân và khai thác hiệu quả giá trị của công trình. Việc phát huy các tiềm năng này cần gắn với yêu cầu bảo vệ môi trường, bảo đảm an toàn công trình và sử dụng bền vững tài nguyên nước.
Từ công trình thủy lợi trọng điểm, hồ Cánh Tạng đang từng bước khẳng định vai trò trong bảo đảm an ninh nguồn nước, phục vụ sản xuất, phòng, chống thiên tai và mở rộng không gian phát triển kinh tế - xã hội. Đây là nền tảng quan trọng để khu vực phía Nam tỉnh khai thác hiệu quả tiềm năng, cải thiện sinh kế và hướng tới phát triển bền vững.
