Cập nhật: 19/03/2022 07:51 GMT+7

Bác Hồ - Người khơi dòng văn nghệ cách mạng

Bác Hồ trò chuyện cùng nhà thơ Tố Hữu và nhà văn Phan Tứ, Trần Đình Vân. Ảnh: Tư liệu

Dù chỉ sáng tác tay ngang phục vụ cách mạng song Chủ tịch Hồ Chí Minh - nhà cách mạng vĩ đại là tác giả của hàng trăm bài thơ, hàng ngàn bài báo, nhiều truyện ký có nội dung hết sức phong phú, cách thể hiện đặc biệt hấp dẫn bởi lời lẽ ngắn gọn đầy đủ mà dễ hiểu, câu từ đanh thép song cũng mềm mại, đơn giản mà sâu sắc, trong sáng, lạc quan. Đặc biệt những tư tưởng của Người về văn hóa, văn nghệ là di sản văn hóa đặc biệt có giá trị, hồn cốt của văn học nghệ thuật cách mạng.

Sau Cách mạng tháng Tám thắng lợi, lập nên nước Việt Nam dân chủ cộng hòa - Nhà nước công nông đầu tiên ở khu vực Đông Nam châu Á, Chủ tịch Hồ Chí Minh dành sự quan tâm đặc biệt cho chấn hưng văn hóa.

Theo Bác “Phải triệt để tẩy trừ mọi di tích thuộc địa và ảnh hưởng nô dịch của văn hóa đế quốc. Đồng thời phát triển những truyền thống tốt đẹp của văn hóa dân tộc và hấp thụ những cái mới của văn hóa tiến bộ thế giới, để xây dựng một nền văn hóa Việt Nam có tính dân tộc, khoa học và đại chúng”. Người chỉ rõ việc xây dựng đời sống mới phải bắt đầu từ việc “sửa đổi những việc rất cần thiết, rất phổ thông trong đời sống của mọi người, tức là sửa đổi cách ăn, cách mặc, cách ở, cách đi lại, cách làm việc”. Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước ta, bốn lĩnh vực chính trị, kinh tế - xã hội, văn hóa gắn bó mật thiết với nhau, cần được coi trọng như nhau.

Ngày 10/10/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 45 thành lập một ban Đại học Văn khoa tại Hà Nội nhằm đào tạo giáo viên văn học Việt Nam cho xứng đáng một nước độc lập và theo kịp các nước tiên tiến trên thế giới.

Tháng 3/1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết tác phẩm Đời sống mới với ba nội dung: Xây dựng đạo đức mới, xây dựng lối sống mới và xây dựng nếp sống mới. Với tinh thần và quyết tâm “mỗi người đều tốt, thì thành làng tốt, nước mạnh... mọi người đều cố gắng làm đúng đời sống mới, thì dân tộc nhất định sẽ phú cường”.

Bác Hồ đặc biệt chú ý đến vai trò của người chiến sỹ trên mặt trận văn hóa văn nghệ. Theo Người, trên mặt trận này, những người làm công tác văn hóa văn nghệ phải thấm nhuần quan điểm: Nghệ thuật - vũ khí, nghệ sĩ - chiến sĩ. Muốn nghệ thuật trở thành vũ khí và người nghệ sĩ đồng thời là chiến sĩ thì người nghệ sĩ phải đi thực tế, phải “ba cùng” với nhân dân.

Để động viên các nghệ sỹ, Bác Hồ đã viết thư gửi các họa sĩ nhân dịp triển lãm hội họa ngày 10/12/1951: “Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh với các nghệ sĩ nhiếp ảnh. Ảnh: Ban quản lý Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Bác nhắc nhở: “Chiến sĩ nghệ thuật cần có lập trường vững, tư tưởng đúng”. Bác khẳng định: “Văn hóa nghệ thuật cũng như mọi hoạt động khác, không thể đứng ngoài mà phải ở trong kinh tế và chính trị”.

Bác có những định hướng sâu sắc với tác phẩm văn nghệ trong thời đại cách mạng mới. Bác chỉ rõ: Văn chương phải phản ánh chân thực và hùng hồn cuộc sống và hiện thực cách mạng, chú ý noi gương người tốt việc tốt và uốn nắn phê bình cái xấu. Nhà văn cũng phải chú ý đến hình thức biểu hiện, tránh lối viết cầu kỳ, xa lạ, nặng nề, hình thức của tác phẩm phải hấp dẫn, ngôn từ chọn lọc, bảo đảm sự trong sáng của tiếng Việt.

Mặt trận văn hóa, văn nghệ phải gắn bó mật thiết với đời sống, phải “gắn liền với lao động, sản xuất, văn hóa xa đời sống, xa lao động là văn hóa suông”… “để phục vụ sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa thì văn hóa phải xã hội chủ nghĩa về nội dung và dân tộc về hình thức” (Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.12, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011).

Đồng thời, Người cũng yêu cầu văn nghệ sĩ không né tránh sự thật trong khi phản ánh đời sống. Người nói: Đừng bỏ qua ngóc ngách gay cấn nào hết, đừng yên lặng làm ngơ chuyện gì hết: “Viết để nêu những cái hay, cái tốt của dân ta, của bộ đội ta, của cán bộ ta, của bạn ta. Đồng thời, phê bình những khuyết điểm của chúng ta, của cán bộ, của nhân dân, của bộ đội. Không nên chỉ viết cái tốt mà giấu cái xấu” (Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.8, tr.206, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011).

Cái hay, sự hấp dẫn của tác phẩm được Bác nói cụ thể: Khi nào tác phẩm ấy chỉ diễn đạt vừa đủ những điều đáng nói, khi nó được trình bày sao cho mọi người ai cũng hiểu được, và khi đọc xong độc giả phải suy ngẫm, thì tác phẩm ấy mới xem như một tác phẩm hay. Tác phẩm văn nghệ phải là sự thống nhất hoàn hảo giữa nội dung và hình thức. Chính bởi sự thống nhất ấy mà tác phẩm nghệ thuật mới thỏa mãn nhu cầu thẩm mỹ lành mạnh của Nhân dân, “khi chưa xem thì muốn xem, xem rồi thì có bổ ích”.

Cùng với những giá trị chuẩn mực của tác phẩm nghệ thuật, Người yêu cầu phải chống lại các xu hướng không lành mạnh trong sáng tạo nghệ thuật. Đó là bệnh sơ lược, bôi đen, tô hồng, rỗng tuếch về nội dung, cầu kỳ, phô trương về hình thức...

Bác chỉ rõ quần chúng Nhân dân là đối tượng phục vụ của văn nghệ cách mạng. Người nói: “... không thể nói nghệ thuật vị nghệ thuật, mà cần nói rõ văn hóa phục vụ công nông binh” (Hồ Chí Minh: Toàn tập, tr.559, 559- t.11, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011). Do vậy, sáng tác của người nghệ sĩ - chiến sĩ phải gắn với người lao động. Theo Bác thì, quần chúng Nhân dân và cuộc sống hàng ngày của họ là đề tài vô tận để các nghệ sĩ sáng tạo nghệ thuật. Đó “là kho nguyên liệu vô tận cho những tác phẩm xuất bản”. Người chỉ rõ: “Chỉ có Nhân dân mới nuôi dưỡng cho sáng tác của nhà văn bằng những nguồn nhựa sống. Còn nếu nhà văn quên điều đó - Nhân dân cũng sẽ quên anh ta” (Bác Hồ với văn nghệ sĩ, Nxb Tác phẩm mới, Hà Nội, 1985, tr.348).

Có thể thấy, mọi khía cạnh của văn hóa, văn nghệ, từ nội dung, hình thức đến cách thể hiện và đối tượng phục vụ đều được Bác Hồ quan tâm định hướng. Bác Hồ là người gieo mầm văn nghệ cách mạng.

Thăng Long


Thăng Long

Các tin đã đưa

Lan tỏa từ việc học và làm theo Bác

Lan tỏa từ việc học và làm theo Bác
2022-09-10 07:59:00

baophutho.vn Tháng Tám, nắng Thu vàng ruộm, tựa như sáp ong đổ xuống hàng cây bên đường, chúng tôi về huyện Cẩm Khê, được trải nghiệm trên những tuyến đường...

Lan tỏa việc học tập và làm theo lời Bác

Lan tỏa việc học tập và làm theo lời Bác
2022-08-20 17:04:00

baophutho.vn Thời gian qua, việc thực hiện Chỉ thị số 05 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh được...

Làm theo Bác từ những điều giản dị

Làm theo Bác từ những điều giản dị
2022-03-14 08:30:00

baophutho.vn Đoàn thanh niên xã Hoàng Cương, huyện Thanh Ba hiện có hơn 860 đoàn viên, thanh niên, sinh hoạt tại 15 chi đoàn. Để mỗi cán bộ, đoàn viên,...

Điểm sáng thực hiện Chỉ thị 05

Điểm sáng thực hiện Chỉ thị 05
2022-03-05 09:43:00

baophutho.vn Thời gian qua, việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đã trở thành mục tiêu phấn đấu, rèn luyện trong toàn Đảng bộ...

Học Bác từ những việc làm thiết thực

Học Bác từ những việc làm thiết thực
2022-02-11 08:03:00

baophutho.vn Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh gắn với các phong trào thi đua, những năm qua, Hội Phụ nữ xã Ngọc Quan, huyện...

Việc làm thường xuyên, tự giác

Việc làm thường xuyên, tự giác
2022-01-10 11:45:00

baophutho.vn Những năm qua, việc thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”...

Học Bác để gần dân hơn

Học Bác để gần dân hơn
2022-01-02 08:48:00

baophutho.vn Những năm qua, các cán bộ, đảng viên trong toàn tỉnh đã nỗ lực thực hiện “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”. Hiệu...

Đẩy mạnh tuyên truyền học và làm theo Bác

Đẩy mạnh tuyên truyền học và làm theo Bác
2021-12-14 08:44:00

baophutho.vn Triển khai thực hiện Chỉ thị 05-CT/TƯ của Bộ Chính trị khóa XII về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”,...

Tin liên quan

Gợi ý

Tin địa phương

Xem thêm Thành phố Việt Trì

Thời tiết

POWERED BY
Việt Long