“Lực cản” giảm nghèo ở xã Cao Sơn

Địa hình đồi núi chia cắt và tác động của thiên tai, dịch bệnh là “lực cản” trên hành trình giảm nghèo ở Cao Sơn – xã khu vực III có 17/17 thôn, bản đặc biệt khó khăn.

Các hộ thu hoạch dong riềng cầm chừng do giá thu mua giảm mạnh.

Lẽ ra vụ thu hoạch củ dong riềng đã kết thúc từ giữa tháng 2 nhưng thời điểm này, đi qua những vùng trồng của xã Cao Sơn vẫn còn tồn đọng diện tích lớn đang chờ thu mua. Tại nơi được xem là thủ phủ của cây dong riềng với trên 490ha, nông dân gặp khó khăn về thị trường đầu ra sản phẩm.

Theo bà Xa Thị Thìn ở thôn Nà Chiếu, dong riềng là cây chủ lực, mang lại thu nhập cao và ổn định cho hàng nghìn hộ dân. Tuy nhiên, do giá dong riềng giảm mạnh, từ 1.500 đồng xuống còn 500 đồng/kg so với niên vụ trước nên các hộ trồng không mặn mà với việc thu hoạch.

Bên cạnh vấn đề tiêu thụ cây dong riềng gặp khó, công tác chăn nuôi của địa phương cũng chịu ảnh hưởng nặng nề của dịch tả lợn châu Phi trong những tháng cuối năm 2025. Tại 14/17 xóm, tập trung ở Diều Nọi, Diều Bồ xảy ra dịch bệnh gây thiệt hại hàng tỷ đồng cho các hộ chăn nuôi. Sau khi tình hình dịch bệnh được khống chế, người dân dè dặt hơn trong việc tái đàn. Tổng đàn vật nuôi trên địa bàn xã hiện có trên 2.200 con trâu, bò; 673 con dê; gần 70.000 con gia cầm và hơn 2.300 con lợn.

Tuyến đường tỉnh 433 bị sạt lở tại km 24+800, cần nguồn kinh phí lớn và thời gian xử lý, khắc phục.

Cũng như các xã dọc tuyến đường tỉnh 433, chướng ngại lớn nhất đối với Cao Sơn là đường giao thông. Đây cũng là địa bàn thiên tai trọng điểm. Năm 2025 do ảnh hưởng của các cơn bão số 10, 11, nhiều đoạn trên tuyến đường tỉnh đã bị sạt lở nghiêm trọng. Ngoài các đoạn đã khắc phục nhanh để đảm bảo việc đi lại, còn 1 điểm sạt lở làm đứt đường tại km 24+800 thuộc đỉnh suối Láo hiện vẫn chưa khắc phục xong. Ước kinh phí để san lấp, khắc phục đoạn đường bị đứt, kè chống sạt lở khoảng 40 tỷ đồng. Ngoài ra, nhiều công trình giao thông liên xóm, thủy lợi bị hư hỏng; các xóm Diều Nọi, Diều Bồ, Tát, Chầm nằm trong vùng nguy cơ cao bị ảnh hưởng bởi thiên tai.

Xã Cao Sơn được thành lập từ 2 xã Cao Sơn và Tân Minh cũ. Sau sáp nhập, xã có 2.137 hộ với trên 8.700 nhân khẩu, người dân tộc thiểu số chiếm 91,17%. Đồng chí Bùi Thị Hòa Bình – Chủ tịch UBND xã chia sẻ: Là địa bàn có nhiều tiềm năng nhưng trong thực hiện phát triển kinh tế - xã hội vẫn còn một số khó khăn. Cụ thể là thu ngân sách hằng năm hầu như không có, nguồn lực hỗ trợ từ chương trình và của địa phương chỉ đáp ứng một phần nhu cầu chi ngân sách của xã; cơ sở hạ tầng xuống cấp nghiêm trọng do thiếu nguồn lực để duy tu, bảo dưỡng thường xuyên, đặc biệt là hệ thống giao thông gây cản trở, ách tắc, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn giao thông, ảnh hưởng lớn đến việc lưu thông hàng hóa. Địa hình phức tạp, hiểm trở, bị chia cắt mạnh, tình trạng sạt lở đất nghiêm trọng, nhất là trong mùa mưa bão gây trở ngại, tạo tâm lý bất an, không mạnh dạn đầu tư phát triển kinh tế của người dân.

Mô hình chăn nuôi dê sinh sản tạo sinh kế bền vững cho hộ nghèo thôn Sơn Phú, xã Cao Sơn.

Đến năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều của xã là 22,35%, thu nhập bình quân đầu người đạt 46 triệu đồng/người/năm. Giai đoạn 2021 – 2025, nhiều dự án phát triển sản xuất, mô hình sinh kế đã được triển khai trên địa bàn xã, từng bước cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của người dân. Nổi bật như: Dự án chăn nuôi bò sinh sản ở xóm Sèo; dự án chăn nuôi dê sinh sản ở xóm Sơn Phú; mô hình trồng cây bương mốc thương phẩm ở các xóm Bai, Sơn Lập... nguồn vốn thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia được hỗ trợ lồng ghép giúp nâng cấp hạ tầng, ổn định kinh tế - xã hội.

Nguồn vốn Ngân hàng Chính sách xã hội được ưu tiên hỗ trợ để hộ nghèo trên địa bàn xã đầu tư mở rộng quy mô sản xuất.

Để tháo gỡ khó khăn, nỗ lực thực hiện mục tiêu kế hoạch giai đoạn 2025 – 2030 là giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống còn dưới 16%, xã đẩy mạnh việc rà soát đối tượng thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo và khoanh vùng các hộ có khả năng thoát nghèo làm cơ sở ưu tiên triển khai các dự án thuộc 3 chương trình mục tiêu quốc gia hỗ trợ; huy động nguồn lực đầu tư, xử lý khắc phục trở ngại về giao thông tạo đà phát triển kinh tế hàng hóa; tập trung giải phóng mặt bằng để bàn giao mặt bằng thực hiện các dự án; phát triển các sản phẩm nông nghiệp chủ lực, sản phẩm OCOP; đề xuất xây dựng 3 khu tái định cư để cải thiện đời sống dân cư cho hơn 200 hộ nằm trong vùng thiên tai trên địa bàn.

Bùi Minh