Tòa án Mỹ ra phán quyết quan trọng về bầu cử, Fed và quyền của Tổng thống

Với tỷ lệ 5-4, Tòa án Tối cao quyết định tạm thời không cho phép Tổng thống Trump cách chức Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Lisa Cook trong thời gian vụ kiện vẫn đang được xét xử.

Tòa án Tối cao Mỹ ở Washington, D.C. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Tòa án Tối cao Mỹ ngày 29/6 đã ban hành 3 phán quyết quan trọng liên quan đến luật bầu cử, quyền hạn của Tổng thống đối với các cơ quan độc lập và tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang (Fed), tạo dấu ấn đáng chú ý trong những tranh luận pháp lý trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026.

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, trong phán quyết đầu tiên với tỷ lệ 5-4, Tòa án Tối cao bác bỏ nỗ lực của các bang và tổ chức do đảng Cộng hòa dẫn đầu nhằm yêu cầu các bang chỉ được kiểm đếm những lá phiếu gửi qua đường bưu điện nếu được nhận trước hoặc đúng Ngày Bầu cử.

Ý kiến đa số do Thẩm phán Amy Coney Barrett chấp bút, với sự tham gia của Chánh án John Roberts và 3 thẩm phán theo khuynh hướng tự do.

Đa số thẩm phán cho rằng luật liên bang không cấm các bang tiếp tục kiểm đếm những lá phiếu được đóng dấu bưu điện đúng hạn nhưng đến sau Ngày Bầu cử, phù hợp với quy định hiện hành tại hơn một nửa số bang và Đặc khu Columbia. Phán quyết giúp duy trì các quy định bầu cử hiện nay chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào ngày 3/11 tới.

Trong một phán quyết khác với tỷ lệ 6-3, Tòa án Tối cao cho phép Tổng thống Donald Trump cách chức bà Rebecca Slaughter, một ủy viên thuộc Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC), qua đó mở rộng quyền của tổng thống trong việc bổ nhiệm và miễn nhiệm lãnh đạo các cơ quan độc lập thuộc nhánh hành pháp.

Đa số thẩm phán cho rằng những người thực thi quyền lực của tổng thống phải chịu sự giám sát và có thể bị tổng thống miễn nhiệm. Giới quan sát nhận định, phán quyết này có thể tạo tiền lệ giúp Nhà Trắng có thêm quyền điều chỉnh nhân sự tại nhiều cơ quan độc lập khác.

Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump đã ca ngợi chiến thắng lớn tại Tòa án Tối cao trong vụ án Slaughter.

Ông cho biết phán quyết này xác nhận quyền hạn của Tổng thống theo Điều II của Hiến pháp Mỹ, trong việc bãi nhiệm các viên chức thuộc ngành Hành pháp cũng như những người được bổ nhiệm hoặc đại diện của các cơ quan liên bang.

Theo ông, đây là một phán quyết mà nhiều đời Tổng thống Mỹ đã theo đuổi từ thập niên 1930.

Trong khi đó, với tỷ lệ 5-4, Tòa án Tối cao quyết định tạm thời không cho phép Tổng thống Trump cách chức Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Lisa Cook trong thời gian vụ kiện vẫn đang được xét xử.

Tòa không đưa ra kết luận cuối cùng về việc tổng thống có quyền miễn nhiệm các thành viên Hội đồng Thống đốc Fed hay không, song nhấn mạnh Đạo luật Dự trữ Liên bang chỉ cho phép tổng thống bãi nhiệm thống đốc Fed khi có căn cứ pháp lý.

Bà Lisa Cook, người được cựu Tổng thống Joe Biden bổ nhiệm và là phụ nữ Mỹ gốc Phi đầu tiên giữ cương vị thống đốc Fed, đã khởi kiện sau khi bị Tổng thống Trump ra quyết định miễn nhiệm vào năm 2025.

Chính quyền khi đó viện dẫn các cáo buộc liên quan đến gian lận hồ sơ vay thế chấp, trong khi phía bà Cook cho rằng việc miễn nhiệm xuất phát từ bất đồng về chính sách tiền tệ, đặc biệt là việc bà không ủng hộ cắt giảm lãi suất theo mong muốn của Nhà Trắng.

Các phán quyết trên được đánh giá sẽ có tác động đáng kể đối với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 cũng như tiếp tục định hình ranh giới quyền lực giữa Nhà Trắng, những cơ quan độc lập và chính quyền các bang trong hệ thống chính trị Mỹ.

Theo Vietnam+