Ưu tiên nguồn lực cho giáo dục vùng khó

Bảo đảm cơ hội học tập bình đẳng cho học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN) là nhiệm vụ lâu dài, có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển nguồn nhân lực. Ở Phú Thọ, từ thực hiện chính sách hỗ trợ người học, sắp xếp mạng lưới trường lớp đến nâng cao chất lượng dạy và học, các giải pháp được triển khai nhằm từng bước tháo gỡ những rào cản trên hành trình đến trường.

Học sinh Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Xuân Đài , xã Xuân Đài được quan tâm chăm lo, đảm bảo các điều kiện học tập.

Giữ vững cơ hội học tập từ cơ sở

Ở địa bàn miền núi, dân cư phân tán, giao thông còn khó khăn, việc duy trì sĩ số và nâng cao chất lượng giáo dục luôn đặt ra thách thức. Với học sinh vùng đồng bào DTTS&MN, điều kiện kinh tế gia đình, khoảng cách địa lý và rào cản ngôn ngữ ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình học tập, nhất là những năm đầu cấp.

Nhận thức rõ điều đó, ngành Giáo dục và Đào tạo xác định nâng cao chất lượng giáo dục vùng đồng bào DTTS&MN là nhiệm vụ trọng tâm, gắn với mục tiêu bảo đảm công bằng trong giáo dục. Cùng với triển khai các chính sách của Đảng, Nhà nước và của tỉnh, ngành tăng cường trách nhiệm của các cơ sở giáo dục, phối hợp với chính quyền địa phương đưa chính sách đến đúng đối tượng.

Hiện toàn tỉnh duy trì 19 trường phổ thông dân tộc (PTDT) nội trú và 24 trường PTDT bán trú, tạo điều kiện để học sinh vùng khó khăn được học tập tập trung, được quan tâm về đời sống, sinh hoạt. Tuy nhiên, với địa bàn rộng, việc sắp xếp mạng lưới trường lớp phải tính đến đặc điểm dân cư và điều kiện đi lại, duy trì những phân hiệu, điểm trường cần thiết, không để khoảng cách địa lý là rào cản quyền học tập của các em.

Thực tế tại xã Xuân Đài, từ 8 cơ sở giáo dục công lập trước sắp xếp, địa phương tổ chức lại còn 3 trường, giảm 5 đầu mối, tương đương 62,5%, gồm Trường Mầm non Xuân Đài, Trường PTDT bán trú tiểu học Xuân Đài và Trường PTDT bán trú THCS Xuân Đài. Ở bậc mầm non, 3 trường được sáp nhập thành Trường Mầm non Xuân Đài, trụ sở chính tại thôn Dụ, 1 phân hiệu và 5 điểm trường. Nhà trường có 34 nhóm, lớp với 697 trẻ. Việc duy trì các điểm trường tại Xuân Sơn, Thang, Hạ Bằng và Tân Lập góp phần bảo đảm điều kiện chăm sóc, giáo dục trẻ em ở những khu dân cư phân tán. Ở cấp tiểu học, Trường PTDT bán trú tiểu học Xuân Đài có 40 lớp với 1.169 học sinh, trong đó, phân hiệu có 17 lớp, 515 học sinh. Trường PTDT bán trú THCS Xuân Đài có 25 lớp với 1.010 học sinh, trong đó, phân hiệu có 12 lớp, 467 học sinh.

Là xã khu vực III vùng đồng bào DTTS&MN, Xuân Đài có địa bàn rộng, giao thông tại một số khu vực đi lại khó khăn. Vì vậy, việc sắp xếp không chỉ tính đến số đầu mối giảm, mà quan trọng hơn là khả năng duy trì hoạt động dạy học ổn định, bảo đảm học sinh được đến trường thuận lợi và tiếp cận các điều kiện giáo dục cần thiết.

Thầy giáo Nguyễn Quang Trung - Hiệu trưởng Trường PTDT bán trú tiểu học Xuân Đài cho biết: Sau sắp xếp, nhà trường chủ động phân công nhiệm vụ, bố trí cán bộ, giáo viên phù hợp, ổn định nền nếp dạy và học ngay từ đầu năm học, hướng tới giữ vững chất lượng giáo dục tại địa bàn vùng khó.

Ưu tiên nguồn lực, tháo gỡ những rào cản

Cơ hội học tập bình đẳng không chỉ được quyết định bởi việc có trường, có lớp, mà còn phụ thuộc vào khả năng tiếp thu kiến thức, điều kiện học tập và cơ hội tiếp tục học nghề của học sinh sau khi ra trường. Bởi vậy, cùng với sắp xếp mạng lưới trường lớp, ngành Giáo dục chú trọng nâng cao chất lượng giáo dục ngay từ bậc học đầu tiên, đồng thời mở rộng cơ hội học tập cho học sinh sau khi hoàn thành chương trình phổ thông.

Giải pháp đầu tiên được hướng tới đó là tăng cường tiếng Việt cho trẻ em DTTS trước khi vào lớp 1, nhằm giúp trẻ có nền tảng ngôn ngữ để tiếp thu kiến thức. HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 05/2026/NQ-HĐND, quy định kinh phí hỗ trợ thực hiện dạy và học tiếng Việt cho trẻ em DTTS trước khi vào lớp 1. Theo đó, ngành duy trì công tác xóa mù chữ, phổ cập giáo dục; quan tâm giáo dục, bồi dưỡng tiếng nói, chữ viết dân tộc Mường, gắn nâng cao chất lượng giáo dục với bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc. Đối với học sinh sau THCS, THPT, hướng nghiệp và đào tạo nghề góp phần mở rộng lựa chọn học tập, việc làm. Tỉnh hiện có chính sách hỗ trợ chi phí sinh hoạt học nghề ở mức 800.000 đồng/người/tháng, tạo thêm điều kiện để thanh niên vùng DTTS tiếp tục học tập, từng bước ổn định cuộc sống.

Theo đồng chí Nguyễn Quang Minh - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, mục tiêu xuyên suốt của ngành là không để điều kiện kinh tế, khoảng cách địa lý hay rào cản ngôn ngữ hạn chế cơ hội học tập của học sinh DTTS. Bên cạnh thực hiện các chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập, tiền ăn bán trú, chỗ ở và các chính sách an sinh theo quy định, ngành chú trọng nâng cao chất lượng dạy học, tăng cường tiếng Việt, tư vấn hướng nghiệp và mở rộng cơ hội học nghề.

Tuy nhiên, ở vùng đồng bào DTTS&MN, địa hình chia cắt, khoảng cách đến trường lớn khiến việc duy trì điểm trường lẻ là cần thiết. Trang thiết bị dạy học tối thiểu theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 tại một số trường, điểm trường còn thiếu, cần được đầu tư đồng bộ. Phạm vi quản lý rộng hơn sau sắp xếp địa giới hành chính cũng đặt ra yêu cầu bảo đảm tốt hơn điều kiện đi lại, ăn ở và học tập của học sinh. Những thay đổi về tổ chức bộ máy sau sắp xếp đặt ra yêu cầu tiếp tục rà soát, phân bổ nguồn lực phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa bàn.

Cùng với đó, tiếp tục rà soát đối tượng thụ hưởng, đẩy mạnh chuyển đổi số và liên thông cơ sở dữ liệu về DTTS, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm chính sách được thực hiện kịp thời, chính xác.

Bảo đảm cơ hội học tập bình đẳng cho học sinh vùng đồng bào DTTS&MN đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành Giáo dục, chính quyền cơ sở, gia đình và cộng đồng. Khi sắp xếp trường lớp đi đôi với bảo đảm quyền lợi người học, nguồn lực được ưu tiên đúng nơi, đúng nhu cầu và các chính sách hỗ trợ phát huy hiệu quả, giáo dục vùng khó khăn sẽ có thêm nền tảng để thu hẹp khoảng cách giữa các vùng, góp phần phát triển nguồn nhân lực và xây dựng Phú Thọ phát triển bền vững.

Hạnh Thúy