Cầu nối vươn khơi

Trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, cùng với quốc phòng - an ninh, lần đầu tiên đối ngoại được xác định là lĩnh vực “trọng yếu, thường xuyên”, thể hiện bước phát triển mới trong tư duy chiến lược về bảo vệ và phát triển đất nước trong tình hình mới. Quán triệt sâu sắc quan điểm chỉ đạo đó, những năm qua, đặc biệt sau khi thực hiện sáp nhập tỉnh, Phú Thọ đã chủ động đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đối ngoại theo hướng toàn diện, hiện đại, gắn chặt với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế. Từ nền tảng lịch sử, văn hóa đặc sắc của vùng đất cội nguồn dân tộc, công tác đối ngoại của tỉnh ngày càng phát huy vai trò là cầu nối quảng bá hình ảnh Đất Tổ, thu hút nguồn lực, mở rộng hợp tác, góp phần nâng tầm vị thế địa phương, tạo động lực để Phú Thọ vững bước vươn ra biển lớn, phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên hội nhập.

Kỳ I: “Quyền lực mềm” từ đất cội nguồn

Cùng với ngoại giao chính trị và ngoại giao kinh tế, ngoại giao văn hóa được xác định là một trong ba trụ cột chính của chính sách đối ngoại Việt Nam. Đây là một bộ phận cốt lõi của quyền lực mềm, sử dụng các giá trị văn hóa, nghệ thuật, giáo dục và di sản để xây dựng hình ảnh quốc gia, tạo sức hấp dẫn và ảnh hưởng trên trường quốc tế. Thực hiện chiến lược ngoại giao văn hóa của Ðảng và Nhà nước, những năm qua, Phú Thọ triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tiễn, phát huy tiềm năng, thế mạnh “quyền lực mềm” trở thành sức mạnh nội sinh, góp phần quan trọng nâng tầm vị thế và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Các thí sinh tham dự vòng Chung kết Hoa hậu Du lịch thế giới năm 2022 trải nghiệm di sản văn hóa Đất Tổ tại Khu Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng. Ảnh: Việt Thắng

Quán triệt tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về xây dựng nền đối ngoại, ngoại giao Việt Nam “toàn diện, hiện đại, mang đậm bản sắc cây tre Việt Nam”, lấy lợi ích quốc gia - dân tộc là tối thượng, công tác đối ngoại của Phú Thọ đang từng bước được triển khai theo hướng chủ động, thực chất, hiệu quả; phát huy vai trò tiên phong trong giữ vững môi trường hòa bình, tranh thủ nguồn lực bên ngoài phục vụ phát triển nhanh và bền vững.

Đối với Phú Thọ - vùng đất cội nguồn dân tộc Việt Nam, nơi hội tụ chiều sâu lịch sử, văn hóa và tâm linh dân tộc - ngoại giao văn hóa không chỉ là hoạt động đối ngoại đơn thuần mà còn là hành trình đưa giá trị văn hóa Đất Tổ lan tỏa ra thế giới.

Từ những di sản văn hóa được UNESCO ghi danh, từ không gian tín ngưỡng linh thiêng thờ cúng Hùng Vương đến các hoạt động giao lưu, hợp tác quốc tế ngày càng mở rộng, Phú Thọ đang từng bước chuyển hóa tiềm năng văn hóa thành nguồn lực nội sinh quan trọng, góp phần nâng tầm vị thế địa phương trong tiến trình hội nhập và phát triển bền vững.

Thiết thực, hiệu quả

Mới đây, trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam (từ ngày 14 đến 17/4), đồng chí Phạm Đại Dương - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh đã tham gia đoàn công tác. Trong khuôn khổ chuyến thăm, tỉnh Phú Thọ ký kết Bản thỏa thuận thiết lập quan hệ hữu nghị cấp tỉnh với tỉnh Sơn Tây (Trung Quốc), mở ra dư địa hợp tác mới trên các lĩnh vực kinh tế, thương mại, nông nghiệp, khoa học - công nghệ, văn hóa, giáo dục, du lịch và quản lý địa phương.

Không chỉ mang ý nghĩa mở rộng hợp tác song phương, sự kiện còn cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của đối ngoại địa phương trong triển khai đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa của Đảng và Nhà nước; đồng thời khẳng định vị thế, hình ảnh và sức hấp dẫn của vùng Đất Tổ trong tiến trình hội nhập quốc tế.

Đồng chí Nguyễn Đắc Thủy - Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Ngoại vụ chia sẻ: “Việc tham gia Đoàn công tác cấp cao và ký kết thỏa thuận hợp tác với địa phương Trung Quốc là bước triển khai cụ thể, thiết thực đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước trong tình hình mới, góp phần nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại địa phương, tranh thủ nguồn lực bên ngoài phục vụ phát triển nhanh, bền vững của tỉnh Phú Thọ.

Đặc biệt, các hoạt động văn hóa, nghệ thuật của nước bạn trong chương trình đón tiếp đoàn cũng gợi mở nhiều kinh nghiệm quý để hoạt động ngoại giao văn hóa của Phú Thọ ngày càng phong phú, hiệu quả hơn”.

Ngay sau chuyến công du của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tới Trung Quốc, trên quê hương Đất Tổ đã diễn ra Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm Bính Ngọ 2026 với hàng loạt hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao đặc sắc, thu hút đông đảo đồng bào và du khách quốc tế.

Tỉnh đồng thời triển khai mạnh mẽ Chương trình kích cầu du lịch năm 2026 với chủ đề “Phú Thọ - Đến để yêu”, “Du lịch Phú Thọ - trải nghiệm đa sắc”, góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất cội nguồn giàu bản sắc. Trong thời gian diễn ra lễ hội, Phú Thọ đón khoảng 6,5 triệu lượt đồng bào và du khách quốc tế về dâng hương tri ân công đức tổ tiên, tham quan, trải nghiệm văn hóa.

Con số ấy không chỉ khẳng định sức hấp dẫn của du lịch văn hóa tâm linh Đất Tổ mà còn cho thấy sức lan tỏa mạnh mẽ của ngoại giao văn hóa trong quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới.

Triển khai Quyết định số 2013/QĐ-TTg ngày 30/11/2021 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược Ngoại giao văn hóa đến năm 2030, các địa phương Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình trước đây đã chủ động xây dựng kế hoạch thực hiện phù hợp với điều kiện thực tiễn. Sau hợp nhất, UBND tỉnh tiếp tục giao Sở Ngoại vụ chủ trì phối hợp với các sở, ngành tham mưu xây dựng kế hoạch triển khai Chiến lược Ngoại giao văn hóa của tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn mới, bảo đảm đồng bộ với yêu cầu phát triển và hội nhập.

Trong quá trình thực hiện, tỉnh chú trọng hoàn thiện cơ chế, chính sách về ngoại giao văn hóa; đồng thời triển khai hiệu quả các thỏa thuận hợp tác hữu nghị với địa phương, đối tác nước ngoài và các tổ chức quốc tế. Phú Thọ đã thiết lập quan hệ hợp tác hữu nghị với 19 địa phương nước ngoài thuộc nhiều quốc gia như Lào, Trung Quốc, Cuba, Hàn Quốc, Nhật Bản, Bulgaria, Italia...

Riêng giai đoạn 2021-2025, tỉnh ký kết thêm quan hệ hợp tác với 4 địa phương nước ngoài, trong đó có nhiều đối tác thuộc khu vực châu Âu với sự khác biệt lớn về văn hóa. Nội dung hợp tác tập trung vào văn hóa, giáo dục, khoa học, xúc tiến đầu tư... nhằm thu hút nguồn lực, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Bồi đắp “quyền lực mềm” trong kỷ nguyên hội nhập

Du khách quốc tế trải nghiệm văn hóa Mường tại Mai Châu. Ảnh: Hồng Duyên

Các hoạt động ngoại giao văn hóa ngày càng được gắn kết chặt chẽ với ngoại giao chính trị, ngoại giao kinh tế và chương trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh; đồng thời hướng mạnh tới người dân, doanh nghiệp và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Qua đó, nhiều giá trị văn hóa đặc sắc của Đất Tổ được quảng bá sâu rộng, góp phần mở rộng giao lưu, hợp tác quốc tế và thúc đẩy phát triển du lịch, thương mại, đầu tư.

Phú Thọ cũng đặc biệt quan tâm bảo tồn, phát huy giá trị hai di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh là “Hát Xoan Phú Thọ” và “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ”; nâng cao chất lượng tổ chức các lễ hội truyền thống; xây dựng các sản phẩm, ấn phẩm văn hóa đặc trưng hướng tới đối tác và bạn bè quốc tế.

Tỉnh duy trì phối hợp chặt chẽ với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hóa tiêu biểu của vùng Đất Tổ. Năm 2025, tỉnh tham gia báo cáo chuyên đề tại Hội nghị Di sản văn hóa phi vật thể khu vực châu Á - Thái Bình Dương; tổ chức các cuộc khảo sát liên tỉnh nhằm đánh giá thực trạng bảo tồn di sản sau hợp nhất để xây dựng kế hoạch bảo tồn giai đoạn 2025-2030.

Đồng thời, tỉnh tiếp tục hoàn thiện hồ sơ đề xuất UNESCO hỗ trợ kỹ thuật đối với việc phát huy giá trị Hát Xoan và không gian lễ hội Đền Hùng; hoàn thiện hồ sơ “Mo Mường” trình UNESCO xem xét ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp của nhân loại trong năm 2026.

Cùng với đó, tỉnh phát huy lợi thế khi Đền Hùng được công nhận là Khu du lịch quốc gia; khai thác hiệu quả tiềm năng của Tam Đảo - điểm đến từng được Tổ chức World Travel Awards bình chọn là “Thị trấn du lịch hàng đầu thế giới” vào các năm 2022 và 2024; từng bước hình thành các sản phẩm du lịch văn hóa đặc sắc mang dấu ấn riêng của vùng Đất Tổ.

Công tác quảng bá hình ảnh, văn hóa địa phương cũng được lồng ghép hiệu quả trong các hoạt động xúc tiến đầu tư, hội chợ thương mại, triển lãm quốc tế. Hoạt động truyền thông đối ngoại tiếp tục được đổi mới theo hướng hiện đại, đa nền tảng và đa ngôn ngữ. Trong năm 2025, tỉnh phát hành nhiều ấn phẩm quảng bá bằng tiếng Anh, Nhật, Hàn; sản xuất các video giới thiệu du lịch, văn hóa Đất Tổ trên nền tảng số, thu hút hàng triệu lượt tiếp cận.

Tỉnh đồng thời duy trì xuất bản Đặc san Thông tin đối ngoại Phú Thọ song ngữ Việt - Anh; tăng cường hợp tác với nhiều cơ quan báo chí, truyền thông Trung ương nhằm lan tỏa hình ảnh Phú Thọ thân thiện, giàu bản sắc và năng động trong hội nhập.

Qua đó, hình ảnh Phú Thọ - vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa và giàu tiềm năng phát triển ngày càng được quảng bá sâu rộng hơn tới bạn bè quốc tế, góp phần nâng cao vị thế, sức hấp dẫn và thương hiệu địa phương trong tiến trình hội nhập.

Một điểm nhấn quan trọng khác là việc đẩy mạnh ngoại giao văn hóa gắn với công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Hằng năm, tỉnh thường xuyên phối hợp với Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài tổ chức các chương trình đón kiều bào từ nhiều quốc gia về dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng nhân dịp Giỗ Tổ Hùng Vương.

Đây không chỉ là hoạt động tri ân cội nguồn mà còn là cầu nối văn hóa, góp phần củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, lan tỏa bản sắc văn hóa Việt Nam ra thế giới.

Đồng chí Nguyễn Đắc Thủy - Giám đốc Sở Ngoại vụ khẳng định: “Ngoại giao văn hóa ngày càng gắn kết chặt chẽ với đời sống kinh tế - xã hội, trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng trong quá trình phát triển và hội nhập quốc tế của tỉnh. Các hoạt động giao lưu văn hóa được tổ chức thường xuyên đã góp phần quảng bá hình ảnh con người và văn hóa vùng Đất Tổ; đưa quan hệ giữa tỉnh Phú Thọ với các đối tác, địa phương nước ngoài ngày càng đi vào chiều sâu, ổn định và bền vững”.

Không chỉ quảng bá hình ảnh địa phương, ngoại giao văn hóa còn góp phần nâng cao dân trí, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp hội nhập quốc tế; tạo điều kiện để tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, làm giàu thêm giá trị văn hóa truyền thống của quê hương Đất Tổ, đồng thời góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Cùng với quảng bá văn hóa, tỉnh đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực đội ngũ làm công tác đối ngoại. Các lớp bồi dưỡng chuyên sâu về ngoại giao văn hóa, truyền thông đối ngoại, chuyển đổi số trong quảng bá hình ảnh địa phương được tổ chức thường xuyên với sự tham gia của chuyên gia từ Học viện Ngoại giao, UNESCO và các cơ quan đại diện nước ngoài. Qua đó, từng bước hình thành đội ngũ cán bộ có tư duy hội nhập, khả năng thích ứng với yêu cầu ngoại giao hiện đại trong kỷ nguyên số.

Trong hành trình nâng cao vị thế địa phương và bảo vệ lợi ích quốc gia trong tình hình mới, ngoại giao văn hóa đang khẳng định vai trò là “cầu nối mềm” nhưng mang sức mạnh bền vững. Từ cội nguồn dân tộc, Phú Thọ đang từng bước đưa các giá trị văn hóa Việt Nam lan tỏa ra thế giới; biến di sản thành tài nguyên phát triển, biến bản sắc thành sức mạnh nội sinh và biến “quyền lực mềm” văn hóa thành động lực để Đất Tổ tự tin vươn ra biển lớn trong kỷ nguyên hội nhập.

Hà Phương