Tiếp nhận và mở rộng tri thức
Nội dung giáo dục AI cấp tiểu học hiện hướng đến giúp học sinh bước đầu làm quen với công nghệ AI, hình thành nhận thức cơ bản và năng lực ban đầu; chuẩn bị cho các em tiếp tục học ở cấp trung học cơ sở. Vì vậy, các cơ sở giáo dục tiểu học sẽ giúp học sinh hiểu được công nghệ AI do con người tạo ra để phục vụ cuộc sống, hình thành tư duy lấy con người làm trung tâm khi quan sát và sử dụng các công cụ này trong đời sống hằng ngày. Đồng thời, giúp các em hình thành ý thức và an toàn khi sử dụng như: Bảo vệ dữ liệu cá nhân, tôn trọng bản quyền, có hành vi đúng mực khi sử dụng thiết bị thông minh và internet.
Mục tiêu ở cấp trung học cơ sở hướng đến giúp học sinh tiếp tục phát triển năng lực AI đã hình thành ở cấp tiểu học và hoàn thiện năng lực đó ở mức cơ bản. Ở cấp học này, học sinh được học cách nhận diện lợi ích, rủi ro, quyền riêng tư và trách nhiệm cá nhân khi sử dụng công nghệ, có thái độ ứng xử đúng đắn, tôn trọng pháp luật và văn hóa số... Trong khi đó, ở cấp trung học phổ thông, khung nội dung giáo dục AI hướng đến giúp học sinh củng cố và nâng cao năng lực đã được hình thành, đồng thời định hướng nghề nghiệp trong lĩnh vực này hoặc các lĩnh vực có ứng dụng AI. Học sinh cần có thái độ cầu thị, trách nhiệm và tuân thủ các nguyên tắc đạo đức; có khả năng thiết kế, thử nghiệm và cải tiến các công cụ; vận dụng AI trong học tập, nghiên cứu, sáng tạo sản phẩm số phục vụ cộng đồng, có năng lực tự học, tự nghiên cứu và định hướng nghề nghiệp trong xã hội số.
Ghi nhận tại một số địa phương cho thấy, các cơ sở giáo dục đã và đang tích cực thực hiện nội dung giáo dục AI để đạt được những kết quả tích cực. Theo Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hải Phòng Đỗ Duy Hưng, ngành giáo dục xác định, việc giáo dục AI là yêu cầu tất yếu nhằm hình thành, phát triển năng lực số, năng lực AI cho học sinh; giúp học sinh có kiến thức nền tảng để sử dụng một cách có trách nhiệm và an toàn. Việc đưa AI vào trường học góp phần đổi mới phương pháp giảng dạy, xây dựng bài giảng E-Learning và hỗ trợ kiểm tra đánh giá. Năm học 2025-2026, ngành giáo dục thành phố đã tổ chức khảo sát, đánh giá thực trạng việc sử dụng AI trong dạy học, khảo sát hiểu biết và nhu cầu giáo dục AI cho học sinh.
Đồng thời, tổ chức nhiều đợt tập huấn chuyên sâu cho cán bộ quản lý, giáo viên các cấp về phát triển năng lực số cho học sinh, ứng dụng AI trong xây dựng kế hoạch bài dạy và bộ tài liệu “Trí tuệ nhân tạo từ lớp 1 đến lớp 12”. Triển khai phát triển năng lực số cho học sinh theo hướng tích hợp trong các môn học, trong đó môn Tin học là cốt lõi; tăng cường chỉ đạo các cụm chuyên môn, các trường thực hiện các chuyên đề, hội thảo về sử dụng AI. Ngày 6/3 vừa qua, Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố tổ chức hội thảo chuyên đề cấp thành phố: Sử dụng AI trong dạy học môn Giáo dục công dân lớp 8 với chủ đề “Lập kế hoạch chi tiêu”...
Thứ trưởng Thường trực Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng cho biết, để thực hiện tốt các yêu cầu về giáo dục AI, các cơ sở giáo dục chủ động lựa chọn một hoặc kết hợp ba hình thức tổ chức: Thực hiện lồng ghép trong các môn học, hoạt động giáo dục thuộc chương trình giáo dục phổ thông; thực hiện theo chuyên đề học tập lựa chọn hoặc chủ đề độc lập; tổ chức dạy học tăng cường, câu lạc bộ, ngoại khóa. Trong đó, hình thức lồng ghép trong các môn học, hoạt động giáo dục thuộc chương trình giáo dục phổ thông được xem là hình thức triển khai ưu tiên nhằm bảo đảm tính phổ cập, không gây quá tải chương trình.
Đối với môn Tin học, ngoài nội dung đã có trong chương trình môn học, thực hiện lồng ghép, tăng cường một số nội dung, chủ đề giáo dục AI bảo đảm phù hợp và hiệu quả. Đối với các môn học và hoạt động giáo dục khác, Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn thực hiện sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ nhằm đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, nâng cao hiệu quả, chất lượng giáo dục.
Hình thành phương pháp giáo dục mới
Trường trung học phổ thông chuyên Lương Văn Tụy (tỉnh Ninh Bình), ngay từ đầu năm học đã chủ động tổ chức các buổi tập huấn chuyên sâu về ứng dụng Al trong dạy học. Giáo viên ứng dụng hiệu quả trong xây dựng kế hoạch dạy học, hỗ trợ biên soạn câu hỏi đánh giá kiểm tra trên hệ thống ôn luyện. Nhiều dự án sáng tạo của học sinh liên quan AI đã đoạt giải trong các cuộc thi khoa học, kỹ thuật cấp tỉnh năm 2025.
Hiệu trưởng Trường trung học phổ thông Lương Văn Tụy Hoàng Hải Nam cho biết, trường thường xuyên tổ chức cho học sinh sử dụng Al để hỗ trợ thiết kế poster, banner cho các sự kiện ngoại khóa... Bên cạnh những kết quả đạt được, thầy Nam cho biết, hoạt động giáo dục AI trong trường có những khó khăn, hạn chế cần khắc phục như: Thiết bị và đường truyền internet chậm; hệ thống máy tính đòi hỏi cấu hình cao; nhiều học sinh hoàn cảnh khó khăn chưa thể tiếp cận tốt nhất các tiến bộ công nghệ.
“AI thay đổi rất nhanh, đòi hỏi giáo trình phải được cập nhật liên tục; quản lý học sinh sử dụng AI sao cho đúng mục đích, tránh gian lận trong kiểm tra, đánh giá những vấn đề cần khắc phục. Việc cân bằng giữa hỗ trợ công nghệ và giữ gìn tư duy phản biện độc lập là một cuộc chiến không ngừng nghỉ của giáo viên”, thầy Nam chia sẻ.
Tại Hải Phòng, các hoạt động giáo dục AI trong trường phổ thông được ngành giáo dục chú trọng thực hiện. Trong đó, Trường trung học phổ thông Mạc Đĩnh Chi thực hiện các hoạt động này từ khá sớm. Theo Hiệu trưởng trường Nguyễn Minh Quý, từ năm học 2023-2024, trường chủ yếu tập huấn đội ngũ giáo viên (hai đợt), học sinh (một đợt) và vận hành thử một số ứng dụng AI. Từ năm học 2024-2025, nhà trường đưa việc sử dụng AI vào một cách khá triệt để; gần 100% số giáo viên chủ động sử dụng AI để hỗ trợ soạn bài, chấm bài, nhất là tích hợp sử dụng AI với các phương pháp dạy học tích cực. Phần lớn học sinh được cá nhân hóa lộ trình học tập thông qua việc sử dụng AI, từ đó hình thành hệ sinh thái học tập mới.
Thời gian tới, nhà trường sẽ xây dựng và ban hành bộ quy tắc ứng xử và đạo đức khi sử dụng AI; tiếp tục đào tạo giáo viên về “Sư phạm số” theo hướng không chỉ biết dùng công cụ mà phải biết dạy học sinh cách dùng công cụ đó một cách thông minh, hiệu quả và thượng tôn của pháp luật.
Sử dụng, khai thác hiệu quả AI để phát triển năng lực học tập, tư duy, trải nghiệm cho học sinh đang là xu hướng tất yếu và cần thiết, đòi hỏi việc cập nhật kiến thức, quản lý và định hướng, từ đó hình thành phương thức giáo dục mới, hiệu quả và nâng cao nhận thức của học sinh là trách nhiệm và nhiệm vụ quan trọng của nhà trường và ngành giáo dục nói chung.
Theo Nhandan.vn
