Gian nan hành trình “gánh chữ” qua sông

Với học sinh thôn Ngòi Hoa, xã Mường Hoa, hành trình đến trường mỗi ngày không chỉ là con đường tìm kiếm tri thức mà còn là những chuyến vượt sông đầy gian nan, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Năm học mới đã bắt đầu, mong muốn có một cây cầu bê tông kiên cố kết nối hai bờ vẫn là niềm trăn trở của người dân, để hành trình “gánh chữ qua sông” của các em học sinh bớt nhọc nhằn, mở lối cho những ước mơ về tương lai tươi sáng.

Học sinh thôn Ngòi Hoa vượt sông Đà đến trường trên những chiếc thuyền máy đơn sơ, không mặc áo phao, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

Hiểm nguy bủa vây đường tới lớp...

Sáng sớm, khi màn sương còn bảng lảng trên mặt nước, tiếng máy thuyền đã vang lên giữa vịnh Ngòi Hoa. Từ phía bên kia sông, những chiếc thuyền máy lần lượt rời bến, chở học sinh sang bờ bên này để đến trường. Trên thuyền là những gương mặt còn ngái ngủ, những chiếc cặp sách nhỏ và hành trình tìm con chữ bắt đầu bằng một chuyến vượt sông.

Mỗi ngày đến lớp của học sinh thôn Ngòi Hoa vì thế trở thành một hành trình đặc biệt, lặng lẽ và đầy nhọc nhằn.

Đồng hành cùng con trên hành trình đến trường suốt nhiều năm, chị Đinh Thị Huyên ngày nào cũng đưa hai con qua sông tới lớp. Những ngày thời tiết thuận lợi, chuyến đi từ nhà sang bờ bên kia chỉ mất khoảng 15 phút. Quãng thời gian tưởng chừng ngắn ngủi, nhưng với người mẹ có hai con nhỏ, mỗi chuyến qua sông vẫn là những phút giây chị thấp thỏm.

Việc di chuyển tại các bến thuyền gặp rất nhiều khó khăn.

Chị Huyên chia sẻ: “Hai bên bờ sông chỉ cách nhau khoảng 300 m, nhưng nếu đi đường vòng thì quãng đường có thể lên tới 40 km. Vì vậy, thuyền trở thành phương tiện gần như không thể thay thế đối với người dân và học sinh trong thôn”.

Khi thời tiết thuận lợi, việc qua sông tương đối an toàn. Tuy nhiên, vào những ngày mưa to, gió lớn, học sinh buộc phải nghỉ học để bảo đảm an toàn. Mùa nước cạn cũng phát sinh những khó khăn khác. Đường xuống bến là đường đất có độ dốc cao, lầy lội, trơn trượt khiến việc đưa, đón học sinh càng vất vả.

Do vậy, nhiều phụ huynh phải trực tiếp đưa con đến trường, đồng thời theo sát trong suốt quá trình lên xuống thuyền. Mỗi chuyến đi tưởng như bình thường nhưng luôn đòi hỏi sự cẩn trọng.

Theo anh Bùi Văn Đậu, Trưởng thôn Ngòi Hoa, bên cạnh nguy cơ mất an toàn, chi phí đi lại cũng là một gánh nặng đối với nhiều gia đình. “Không chỉ phải đối mặt với những nguy hiểm trên hành trình đến lớp, người dân còn phải gánh thêm chi phí đi lại. Với mức giá hiện nay, bình quân mỗi hộ phải chi khoảng 1 triệu đồng mỗi tháng cho việc đi lại. Một số gia đình khó khăn thường chủ động đi ghép cùng nhau để chia sẻ chi phí” - anh Đậu cho biết.

Trăn trở giáo dục vùng khó khăn

Thôn Ngòi Hoa nằm cách xa trung tâm, địa hình cách trở bởi sông Đà khiến việc đi lại, học tập của học sinh gặp không ít khó khăn. Nhiều năm qua, 100% học sinh Tiểu học, THCS ở thôn phải di chuyển bằng thuyền qua sông để đến trường.

Theo rà soát, năm học 2026-2027, thôn Ngòi Hoa có hơn 60 em học sinh đang theo học tại điểm Trường Tiểu học Suối Hoa và điểm Trường THCS Suối Hoa.

Khu vực điểm tập kết thuyền của học sinh thôn Ngòi Hoa.

Theo chia sẻ của người dân thôn Ngòi Hoa, việc vượt sông đến trường đã diễn ra từ nhiều năm và trở thành hành trình quen thuộc của các thế hệ học sinh trong thôn. Nhưng với các gia đình, đó không chỉ là câu chuyện về khoảng cách địa lý.

Mỗi buổi sáng, sau khi đưa con qua sông đến trường, nhiều phụ huynh không trở về nhà mà ở lại chờ đến giờ đón con. Bởi nếu quay về rồi lại sang đón, số chuyến sẽ tăng gấp đôi, kéo theo chi phí nhiên liệu và thời gian. Vì vậy, ở lại chờ con trở thành lựa chọn ít tốn kém hơn, dù đồng nghĩa với việc nhiều người gần như mất trọn buổi sáng.

Đối với những hộ chủ yếu sống dựa vào sản xuất nông nghiệp hoặc các công việc thu nhập thấp, thời gian dành cho việc đưa đón con đến trường không chỉ là sự bất tiện mà còn tác động trực tiếp đến thu nhập và cuộc sống gia đình.

Phía sau những chuyến thuyền đưa học sinh đến lớp vì thế là cả một gánh nặng về thời gian, chi phí và công sức mà các gia đình phải chấp nhận để con em được học tập.

Thực tế, việc đi học bằng đường thủy ở Mường Hoa đã được chính quyền địa phương quan tâm. Tháng 11/2025, Công an xã Mường Hoa phối hợp UBND xã và doanh nghiệp trao hàng trăm áo phao, đồng thời hướng dẫn kỹ năng an toàn đường thủy cho người dân, học sinh tại khu vực cảng Ngòi Hoa. Học sinh được hướng dẫn cách mặc áo phao, lên xuống thuyền và những nguyên tắc cần thiết khi di chuyển trên mặt nước. Những hoạt động này góp phần nâng cao ý thức, kỹ năng phòng tránh tai nạn đường thủy cho người dân và học sinh.

Tuy nhiên, đối với những gia đình phải đưa con qua sông hằng ngày trong thời gian dài, việc trang bị áo phao chỉ là giải pháp trước mắt. Điều người dân mong muốn hơn cả vẫn là một phương án giao thông ổn định, an toàn và thuận tiện.

Các bậc phụ huynh chỉnh trang trang phục cho con em trước giờ tới lớp.

Mong một câu cây nối đôi bờ

Sau đợt sắp xếp mạng lưới trường lớp năm 2026, xã Mường Hoa tổ chức lại các cơ sở giáo dục theo từng cấp học. Trước khi sắp xếp, toàn xã có 6 trường với 66 nhóm, lớp và gần 1.700 học sinh, trong đó, cấp tiểu học có 623 học sinh, THCS có 646 học sinh.

Sau sắp xếp, 6 trường được tổ chức lại thành 3 trường, gồm: Trường Mầm non Mường Hoa, Trường Tiểu học Mường Hoa và Trường THCS Mường Hoa. Việc giảm đầu mối quản lý được thực hiện song song với duy trì các phân hiệu, điểm trường tại những địa bàn cần thiết, nhằm bảo đảm điều kiện học tập cho học sinh ở các khu vực xa trung tâm.

Với riêng thôn Ngòi Hoa, bài toán đi lại vẫn là một trong những vấn đề cần được quan tâm. Khi chưa có tuyến đường kết nối thuận lợi, học sinh vẫn phải phụ thuộc vào những chuyến thuyền để đến trường.

Đồng chí Đinh Sơn Tùng - Phó Chủ tịch UBND xã Mường Hoa cho biết: “Địa phương mong muốn các cấp, ngành quan tâm khảo sát, đánh giá thực tế và sớm xem xét phương án đầu tư xây dựng cầu kết nối hai bờ sông tại khu vực thôn Ngòi Hoa. Đây không chỉ là công trình phục vụ nhu cầu đi lại, mà còn là giải pháp căn cơ nhằm bảo đảm an toàn cho học sinh trên hành trình đến trường, nhất là trong những ngày mưa lũ, thời tiết diễn biến bất thường".

Giờ sinh hoạt tập thể của học sinh tại điểm trường Tiểu học Ngòi Hoa.

Trong thời gian chờ nguồn lực đầu tư, địa phương đề nghị tiếp tục quan tâm hỗ trợ, cải thiện điều kiện đi lại tại khu vực bến thuyền; đồng thời có giải pháp bảo đảm an toàn cho học sinh vào mùa nước cạn cũng như khi mưa to, gió lớn.

Về lâu dài, việc sớm xây dựng cầu qua sông sẽ góp phần tháo gỡ điểm nghẽn giao thông, tạo điều kiện để người dân thuận lợi hơn trong đi lại, sản xuất, học tập và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu.

Đức Anh