Phát triển bền vững nghề nuôi cá lồng

Phú Thọ là tỉnh có hệ thống sông ngòi đa dạng với 3 con sông lớn chảy qua là sông Lô, sông Hồng, sông Đà, cùng nhiều hồ, đập rộng lớn. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển nghề nuôi cá lồng. Tận dụng lợi thế đó, việc đẩy mạnh nuôi cá lồng theo hướng thâm canh, an toàn sinh học đang trở thành hướng đi bền vững, mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Nhờ nuôi cá lồng trên sông Đà, gia đình ông Mạc Kế Nghiệp ở xã Thanh Thủy trở nên khá giả.

Ông Thiều Minh Thế ở xã Đào Xá có thể coi là “vua” cá lồng trên sông Đà ở khu vực huyện Thanh Thủy trước đây khi sở hữu hàng chục lồng nuôi. Ông cho biết: Giai đoạn 2010-2015 có thể coi là thời kỳ hoàng kim của nghề nuôi cá lồng ở Phú Thọ. Lúc cao điểm có tới hơn 3.500 lồng nuôi trên sông Đà, sông Bứa, sông Lô và các hồ, đập. Chỉ tính riêng khu vực Thanh Thủy có khoảng trên 600 lồng cá, có những hộ có tới 60-70 lồng, mỗi năm cung cấp cho thị trường hàng chục tấn cá đặc sản như lăng, trắm đen, trắm cỏ, chép, diêu hồng, doanh thu lên đến vài chục tỉ đồng. Nhiều hộ đổi đời nhờ nuôi cá lồng.

Tuy nhiên, khoảng từ năm 2017 trở đi, do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, thiên tai xảy ra thường xuyên nên nghề nuôi cá lồng, đặc biệt là nghề nuôi cá lồng trên sông giảm đi rõ rệt. Giờ chủ yếu là các hộ nuôi cá lồng trong hồ, đập là còn dư địa để phát triển.

Hiện nay, tổng diện tích nuôi thủy sản trên địa bàn tỉnh đạt hơn 19,9 nghìn ha, trong đó diện tích nuôi thâm canh và bán thâm canh đạt khoảng 8,9 nghìn ha. Ngoài ra, toàn tỉnh có 6.447 lồng nuôi cá ở các địa phương có điều kiện thuận lợi, chủ yếu là khu vực hồ thủy điện Hòa Bình.

Nuôi cá lồng trên lòng hồ Phượng Mao, xã Tu Vũ ít bị ảnh hưởng do thiên tai, bảo đảm phát triển ổn định.

Cùng với việc mở rộng diện tích nuôi, người dân đã chú trọng phát triển nuôi cá lồng theo quy mô hàng hóa, gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, chuyển đổi sang lồng nuôi công nghiệp, đồng bộ, an toàn, hiệu quả, bền vững và thân thiện với môi trường nhằm tạo ra sản phẩm chất lượng cao, có thương hiệu, đáp ứng nhu cầu của thị trường trong và ngoài tỉnh. Để nâng cao hiệu quả kinh tế, người dân đã phát triển đa dạng các đối tượng nuôi truyền thống như cá chép, trắm cỏ, trắm đen, diêu hồng, rô phi, cá tầm, các loại cá da trơn...

Khó khăn chính đối với nghề nuôi cá lồng hiện nay là sản xuất vẫn chủ yếu theo hướng tự phát, chưa gắn với bảo vệ môi trường, dễ bị ảnh hưởng bởi thiên tai. Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ khuyến nông của các xã có chuyên môn về thủy sản còn thiếu. Nhiều đối tượng thủy sản có giá trị kinh tế cao vẫn chưa chủ động được nguồn giống sản xuất nhân tạo.

Dư địa để phát triển cá lồng theo hướng thâm canh, an toàn sinh học ở lòng hồ Xuân Sơn, xã Xuân Đài còn lớn.

Ông Nguyễn Thanh Tùng - Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông cho biết: Để phát triển nghề nuôi cá lồng theo hướng bền vững, tận dụng tối đa tiềm năng, lợi thế của tỉnh, Trung tâm đã tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND tỉnh xây dựng quy hoạch phân vùng phát triển thủy sản theo hướng tập trung, khuyến khích các hộ nuôi cá lồng đầu tư nuôi thâm canh; xây dựng và triển khai các mô hình nuôi cá lồng, nhất là các loại thủy sản có giá trị kinh tế cao tại các địa phương có điều kiện phù hợp, đặc biệt là các vùng lòng hồ như Hòa Bình, Thượng Long, Xuân Sơn, Phượng Mao, Ngòi Giành... Đồng thời, tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật về nuôi, chăm sóc và phòng, trị bệnh cho cá lồng, giúp người nuôi nâng cao kỹ thuật, hạn chế thiệt hại do dịch bệnh.

Bên cạnh đó, các xã có tiềm năng phát triển nghề nuôi cá lồng cũng cần khuyến khích các hộ có điều kiện tham gia nuôi; gắn việc phát triển nghề nuôi cá lồng với du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái; đầu tư trang thiết bị, đẩy mạnh ứng dụng kỹ thuật... Từ đó, tăng cả số lượng và chất lượng cá lồng trên địa bàn tỉnh.

Quân Lâm