Sắp xếp hệ thống trường học trên địa bàn tỉnh Phú Thọ - Kết quả bước đầu và định hướng nâng cao chất lượng giáo dục

Sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới các cơ sở giáo dục là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm tinh gọn đầu mối, sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực và tạo điều kiện nâng cao chất lượng giáo dục. Tuy nhiên, giảm số lượng cơ sở giáo dục mới chỉ là kết quả về mặt tổ chức. Giá trị thực sự của quá trình sắp xếp phải được thể hiện ở khả năng vận hành của hệ thống sau sắp xếp: tổ chức nhà trường ổn định hơn, đội ngũ được bố trí phù hợp hơn, nguồn lực được tập trung hơn và quan trọng nhất là học sinh được học tập trong điều kiện tốt hơn.

Đồng chí Lương Đức Minh - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy tặng hoa chúc mừng Trường THCS xã Kim Bôi nhân dịp Khai giảng năm học mới.

Đối với Phú Thọ, nhiệm vụ này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh tỉnh được hình thành trên cơ sở hợp nhất địa giới hành chính của Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình, với sự khác biệt về quy mô dân số, điều kiện kinh tế - xã hội, địa hình, mật độ dân cư và mạng lưới trường lớp. Vì vậy, sắp xếp trường học không chỉ là điều chỉnh đầu mối tổ chức mà còn tác động trực tiếp đến đội ngũ, học sinh, cơ sở vật chất và đời sống Nhân dân.

Tinh gọn đầu mối nhưng không cơ học.

Ngay từ đầu, tỉnh xác định sắp xếp trường học không phải nhiệm vụ riêng của ngành Giáo dục mà là nhiệm vụ chính trị cần sự lãnh đạo thống nhất của cấp ủy, sự quản lý của chính quyền và sự phối hợp của cả hệ thống chính trị. Công tác tuyên truyền, nắm bắt tư tưởng được chú trọng nhằm tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động.

Kết quả bước đầu cho thấy quy mô sắp xếp rất lớn. Trước khi thực hiện, toàn tỉnh có 1.861 cơ sở giáo dục công lập; sau sắp xếp còn 655 cơ sở, giảm 1.206 cơ sở, tương đương 64,8%. Trong đó, số trường mầm non giảm 495; tiểu học giảm 268; trung học cơ sở giảm 223; trường liên cấp tiểu học và trung học cơ sở giảm 196; trung học phổ thông giảm 9; khối giáo dục thường xuyên - giáo dục nghề nghiệp giảm 10 trung tâm. Sau sắp xếp, toàn tỉnh còn 1.204 phân hiệu, điểm trường, trong đó có 701 điểm trường lẻ.

Đây là sự thay đổi rất lớn về tổ chức mạng lưới giáo dục của tỉnh. Tuy nhiên, điều đáng nói không nằm ở con số giảm bao nhiêu đầu mối mà ở nguyên tắc thực hiện và hiệu quả vận hành sau sắp xếp. Phương án sắp xếp được đặt trong yêu cầu phải phù hợp với đặc điểm văn hóa, kinh tế, dân số, khoảng cách đi lại, cơ sở vật chất và đội ngũ của từng địa bàn; không chạy theo tỷ lệ giảm đầu mối bằng mọi giá.

Đặc biệt, việc sắp xếp phải tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ em, học sinh đến trường, không tạo thêm rào cản về chi phí hoặc khoảng cách địa lý, nhất là tại những địa bàn miền núi, vùng khó khăn. Cách tiếp cận này cho thấy yêu cầu đặt ra không đơn thuần là “giảm số lượng”, mà là tổ chức lại mạng lưới theo hướng hợp lý hơn, phù hợp hơn với điều kiện thực tế và tạo nền tảng để nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực cho giáo dục.

Cơ cấu lại đội ngũ, đổi mới quản trị

Sắp xếp mạng lưới trường học đồng thời đặt ra yêu cầu cơ cấu lại đội ngũ và đổi mới quản trị. Theo phương án sắp xếp, số cán bộ quản lý trước đây là 4.865 người, sau sắp xếp còn 2.550 người, giảm 2.315 người. Việc bố trí cán bộ quản lý được thực hiện trên cơ sở yêu cầu của cơ cấu tổ chức mới, phẩm chất, năng lực, uy tín, kết quả công tác và yêu cầu quản lý của từng cơ sở giáo dục, thay vì chỉ đơn thuần giữ nguyên theo chức danh của các trường trước sắp xếp. Đối với giáo viên, định hướng cơ bản là giữ ổn định, bố trí theo vị trí việc làm, cấp học, môn học và quy mô lớp, đồng thời từng bước khắc phục tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ.

Trường hợp chưa đủ định mức giờ dạy có thể thực hiện phân công nhiệm vụ hoặc bố trí dạy liên phân hiệu, liên điểm trường, liên trường theo quy định. Cách làm này cho thấy việc sắp xếp mạng lưới trường học phải đi cùng với sắp xếp lại nguồn nhân lực, để nguồn lực giáo viên được sử dụng hiệu quả hơn thay vì tồn tại tình trạng nơi thừa, nơi thiếu.

Cùng với con người, phương thức quản trị nhà trường cũng cần thay đổi. Khi một trường có quy mô lớn, nhiều phân hiệu, điểm trường, cách quản lý theo mô hình nhỏ lẻ trước đây sẽ không còn phù hợp. Năng lực quản trị, khả năng điều hành, ứng dụng công nghệ, quản lý dữ liệu, phối hợp giữa trường chính với các phân hiệu và điểm trường trở thành những yêu cầu ngày càng quan trọng.

Tuyên truyền phải đi trước, tạo sự đồng thuận trong quá trình thực hiện

Công tác tuyên truyền có vai trò quan trọng trong quá trình sắp xếp. Tuyên truyền không chỉ thông tin về chủ trương, phương án mà cần làm rõ mục tiêu, ý nghĩa và lợi ích lâu dài của việc tổ chức lại mạng lưới trường học đối với nhà trường, đội ngũ, học sinh và Nhân dân.

Tỉnh đã quan tâm quán triệt, tuyên truyền các chủ trương mới về phát triển giáo dục; Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy ban hành các hướng dẫn nghiên cứu, học tập, triển khai và tuyên truyền Nghị quyết số 24-NQ/TU của Tỉnh ủy về phát triển giáo dục, đào tạo tỉnh Phú Thọ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Qua đó, công tác tuyên truyền về sắp xếp mạng lưới trường học được đặt trong tổng thể nhiệm vụ phát triển giáo dục, góp phần tạo sự thống nhất trong đội ngũ và đồng thuận xã hội.

Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra trong thời gian tới không chỉ là tiếp tục tuyên truyền, mà phải chủ động nắm bắt tình hình tư tưởng, dư luận ngay từ cơ sở, nhất là tại những địa bàn có trường học quy mô lớn, nhiều điểm trường, khoảng cách đi lại xa hoặc những nơi quá trình sắp xếp tác động trực tiếp đến vị trí việc làm, tổ chức bộ máy và tâm lý của cán bộ, giáo viên, nhân viên. Cần thường xuyên nắm tình hình, kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình vận hành các trường sau sắp xếp; chủ động trao đổi, giải thích, tháo gỡ những vấn đề thuộc thẩm quyền. Đối với những vấn đề vượt thẩm quyền, cần kịp thời báo cáo cơ quan chuyên môn của tỉnh và cấp có thẩm quyền để được hướng dẫn, giải quyết. Không để những vấn đề nhỏ trở thành vấn đề phức tạp, phát sinh đơn thư, khiếu kiện.

Đây cũng là yêu cầu quan trọng đối với công tác Tuyên giáo trong quá trình triển khai chủ trương lớn. Nắm bắt dư luận không chỉ để “biết tình hình”, mà quan trọng hơn là để tham mưu xử lý từ sớm, từ xa; phân biệt rõ vấn đề thuộc nhận thức cần tiếp tục tuyên truyền, vấn đề thuộc tổ chức thực hiện cần điều chỉnh và những khó khăn thực tế cần được các cấp, các ngành phối hợp giải quyết.

Cùng với đó, cần tiếp tục đổi mới phương thức tuyên truyền theo hướng thường xuyên, chủ động, sát thực tiễn; kịp thời thông tin những kết quả, mô hình, cách làm hiệu quả; đồng thời lắng nghe ý kiến của cán bộ, giáo viên, phụ huynh và Nhân dân. Khi thông tin được cung cấp đầy đủ, chính xác, kịp thời và những vấn đề chính đáng được quan tâm giải quyết, sự đồng thuận sẽ được củng cố, tạo điều kiện để chủ trương được triển khai ổn định, hiệu quả hơn.

Trong quá trình thực hiện, quyền lợi của học sinh phải được đặt ở vị trí trung tâm. Việc sắp xếp cơ bản không làm thay đổi địa điểm học tập của học sinh, hạn chế di chuyển, xáo trộn; đồng thời tạo điều kiện tập trung nguồn lực, bố trí giáo viên và tổ chức các hoạt động giáo dục hợp lý hơn.

Từ ổn định tổ chức đến nâng cao chất lượng giáo dục

Thời gian tới, nhiệm vụ trọng tâm là tiếp tục ổn định tổ chức, bảo đảm các cơ sở giáo dục hoạt động thông suốt, không để thay đổi về tổ chức ảnh hưởng đến việc dạy và học. Tiếp tục rà soát đội ngũ theo vị trí việc làm, bồi dưỡng năng lực quản trị cho cán bộ quản lý, nhất là người đứng đầu các cơ sở có quy mô lớn, nhiều phân hiệu, điểm trường.

Đồng thời, tăng cường theo dõi, đánh giá hoạt động của những cơ sở còn khó khăn về cơ sở vật chất, đội ngũ và khoảng cách đi lại; kịp thời tháo gỡ bất cập phát sinh. Cơ sở vật chất, đất đai, tài sản công và thiết bị giáo dục sau sắp xếp cần được quản lý, sử dụng hiệu quả, ưu tiên nguồn lực cho những nơi còn khó khăn.

Công tác tuyên truyền cũng cần tiếp tục đổi mới theo hướng thường xuyên, chủ động, sát thực tiễn; kịp thời tuyên truyền những kết quả, mô hình, cách làm hiệu quả, đồng thời nắm bắt tư tưởng, dư luận để tạo sự đồng thuận trong đội ngũ, phụ huynh và Nhân dân.

Có thể nói, việc sắp xếp từ 1.861 cơ sở giáo dục xuống còn 655 cơ sở là một bước thay đổi lớn về mạng lưới trường học của tỉnh Phú Thọ. Song, con số giảm đầu mối không phải là thước đo cuối cùng. Điều quan trọng hơn là sau sắp xếp, nhà trường có vận hành hiệu quả hơn, đội ngũ có được sử dụng hợp lý hơn, nguồn lực có được tập trung đúng chỗ và học sinh có được hưởng điều kiện học tập tốt hơn hay không.

Trong chặng đường tiếp theo, việc thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết 24-NQ/TU của Tỉnh uỷ cần tiếp tục được cụ thể hóa bằng những nhiệm vụ thiết thực, gắn với từng cơ sở giáo dục và từng địa bàn. Sắp xếp mạng lưới phải đi cùng đổi mới quản trị; cơ cấu lại đội ngũ phải đi cùng nâng cao chất lượng; tập trung nguồn lực phải đi cùng bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục.

Sắp xếp trường học chính là điều chỉnh lại cơ cấu mạng lưới các trường phổ thông công lập trên địa bàn tỉnh. Đây là bước khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới của giáo dục Phú Thọ - từ “tinh gọn đầu mối” sang “nâng cao hiệu quả”, từ “tổ chức lại mạng lưới” sang “nâng cao chất lượng từng nhà trường”, hướng tới mục tiêu tạo môi trường học tập tốt hơn cho học sinh và đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực của tỉnh trong giai đoạn cách mạng mới.

Lương Đức Minh - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy