Từ lời Người căn dặn đến biểu tượng trường tồn nơi Đất Tổ

Đúng 72 năm sau ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Đền Hùng và căn dặn: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”, Tượng đài “Bác Hồ với ngày hội non sông” được khánh thành trên vùng Đất Tổ. Công trình là biểu tượng kết nối truyền thống dựng nước của tiền nhân với trách nhiệm giữ nước, xây dựng đất nước của các thế hệ hôm nay và mai sau.

Bức phù điêu “Bác Hồ nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn quân Tiên phong” được nâng cấp bằng chất liệu đồng và khánh thành vào ngày 8/4/2024

Phú Thọ - Đất Tổ cội nguồn, nơi các Vua Hùng dựng nên Nhà nước Văn Lang - Nhà nước đầu tiên trong lịch sử dân tộc Việt Nam, là miền đất lưu giữ những lớp trầm tích đặc biệt của lịch sử và văn hóa.

Khu di tích lịch sử Đền Hùng từ bao đời nay là nơi triệu triệu người con đất Việt hướng về thành kính tưởng nhớ, tri ân công đức tổ tiên.

Ngày 19/9/1954, sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp kết thúc thắng lợi, cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn Quân Tiên Phong - Sư đoàn 308 chuẩn bị nhận nhiệm vụ về tiếp quản Thủ đô Hà Nội.

Trước nhiệm vụ lớn lao của cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gặp gỡ, nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn tại Đền Giếng thuộc Khu di tích lịch sử Đền Hùng.

Tại đây, Người căn dặn: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”.

Năm 1962, Bác một lần nữa về thăm Đền Hùng. Người căn dặn cán bộ và Nhân dân Phú Thọ chú ý bảo vệ rừng, trồng thêm hoa, cây cối để Đền Hùng ngày càng trang nghiêm, đẹp đẽ, trở thành nơi cho con cháu sau này tham quan.

Không chỉ là một di tích lịch sử, Đền Hùng còn là không gian văn hóa, nơi giáo dục truyền thống nguồn cội cho các thế hệ.

Để ghi nhớ và thực hiện lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đáp ứng nguyện vọng của Nhân dân, năm 2001, Bộ Quốc phòng đã công đức xây dựng Bức phù điêu Bác Hồ nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn Quân Tiên phong tại khu vực Ngã năm Đền Giếng, thuộc Khu Di tích lịch sử Đền Hùng. Năm 2024, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đã công đức tu bổ, tôn tạo, nâng cấp công trình bằng chất liệu đồng và trở thành một điểm nhấn trong không gian văn hóa, lịch sử của Đền Hùng.

Tiếp nối việc gìn giữ và phát huy những giá trị lịch sử, văn hóa gắn với Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đền Hùng, đồng thời thể hiện lòng thành kính, biết ơn sâu sắc đối với công lao to lớn của Người đối với dân tộc, tỉnh Phú Thọ đã đề xuất xây dựng Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Khu Di tích lịch sử Đền Hùng.

Sau quá trình nghiên cứu, xem xét chủ trương và điều chỉnh quy hoạch, vị trí xây dựng Tượng đài được xác định tại đồi Phân Bùng, thuộc khu Trung tâm lễ hội, khu vực bảo vệ II của di tích.

Công trình được bố trí hài hòa với cảnh quan, không gian văn hóa, góp phần hoàn thiện không gian lễ hội và phát huy giá trị của Khu Di tích lịch sử Đền Hùng.

Trong không gian linh thiêng ấy, Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh tạo nên sự kết nối đặc biệt giữa cội nguồn dựng nước của các Vua Hùng và thời đại Hồ Chí Minh - thời đại dân tộc giành lại độc lập, tự do, đồng thời nỗ lực vươn lên xây dựng đất nước giàu mạnh.

Tên gọi “Bác Hồ với ngày hội non sông” cũng gợi lên hình ảnh đẹp về sự hội tụ và đoàn kết. “Ngày hội non sông” là ngày những người con chung một cội nguồn gặp nhau trong niềm tự hào dân tộc.

Giữa vùng đất thiêng ấy, hình tượng Bác như một nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, nối công lao của tiền nhân với trách nhiệm của hậu thế, để câu chuyện dựng nước và giữ nước tiếp tục được trao truyền.

Theo Thiếu tướng, TS Nguyễn Xuân Năng - nguyên Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam, Ủy viên Thường vụ Hội Di sản Văn hóa Việt Nam: “Sự hiện diện của Tượng đài ghi nhận dấu ấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh với vùng Đất Tổ, trực tiếp là với di sản của các Vua Hùng - bậc tiền nhân có công tạo dựng nhà nước đầu tiên là nước Văn Lang. Thời đại đó được gọi là thời đại Hùng Vương.

Đến thời đại Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đặt nền móng. Sự liên tưởng giữa thời đại Hùng Vương và thời đại Hồ Chí Minh chính là sự kết nối truyền thống giữa quá khứ và hiện tại với những trang sử hào hùng mà bao đời nay dân tộc ta đã phải đổ biết bao máu xương để bảo vệ, giữ gìn”.

Mỗi dịp Giỗ Tổ Hùng Vương, hàng triệu đồng bào hội tụ về đây tưởng nhớ Tổ tiên và bồi đắp niềm tự hào dân tộc, ý thức nguồn cội và trách nhiệm đối với tương lai đất nước.

Với Phú Thọ - vùng Đất Tổ cội nguồn, bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng không chỉ là gìn giữ một di tích trên địa bàn, mà còn là bảo vệ một phần cội nguồn tinh thần, ký ức chung và biểu tượng đoàn kết của cả dân tộc.

Đó cũng là trách nhiệm để những giá trị lịch sử không chỉ được lưu giữ trong những trang sách hay công trình kiến trúc mà thực sự sống trong đời sống hôm nay và được trao truyền cho mai sau.

Lễ kỷ niệm 72 năm Ngày Bác Hồ về thăm Đền Hùng và khánh thành Tượng đài “Bác Hồ với ngày hội non sông” không chỉ là dịp tưởng nhớ một sự kiện lịch sử. Đây còn là dịp để mỗi người thêm một lần tri ân tiền nhân và Chủ tịch Hồ Chí Minh, bồi đắp niềm tự hào dân tộc, ý thức nguồn cội và trách nhiệm đối với tương lai đất nước.

Từ các Vua Hùng đến Chủ tịch Hồ Chí Minh, từ buổi đầu dựng nước đến hành trình xây dựng một Việt Nam hòa bình, độc lập, phồn vinh, hạnh phúc là một mạch nguồn chưa bao giờ ngừng chảy - mạch nguồn của lòng yêu nước, sức mạnh đoàn kết, ý thức nguồn cội và trách nhiệm trao truyền non sông từ thế hệ này sang thế hệ khác.

72 năm trước, tại Đền Giếng, Chủ tịch Hồ Chí Minh trao gửi trách nhiệm ấy bằng một lời căn dặn.

72 năm sau, cũng trên vùng Đất Tổ linh thiêng, Tượng đài “Bác Hồ với ngày hội non sông” hiện diện như một dấu son của sự tiếp nối để mỗi người khi trở về Đền Hùng, trong phút thành kính trước Tổ tiên và Chủ tịch Hồ Chí Minh, càng thấm thía hơn lời Người năm ấy: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”.

Qua mỗi thế hệ, lời Người tiếp tục được viết bằng những hành động cụ thể, bằng trách nhiệm và khát vọng cống hiến, để non sông mà cha ông trao lại được gìn giữ, dựng xây ngày càng giàu đẹp và trường tồn.

Lê Minh