Từ sức bật công nghiệp đến năng lực tăng trưởng - Kỳ 2: Phía sau những dây chuyền sản xuất

Một nền công nghiệp tăng trưởng nhanh không chỉ cần vốn và nhà máy. Đằng sau mỗi dây chuyền là mạng lưới cung ứng nguyên liệu, linh kiện, lao động, vận tải, dịch vụ và những doanh nghiệp tham gia vào chuỗi sản xuất. Những con số trong 9 tháng năm 2026 cho thấy Phú Thọ đang mở rộng nhanh năng lực sản xuất. Nhưng cũng đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao khả năng kết nối để giá trị từ tăng trưởng công nghiệp được lan tỏa rộng hơn.

Từ nhà máy đến cả một hệ sinh thái

Công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là một mắt xích quan trọng; nhưng một nhà máy không thể hoạt động đơn lẻ; một dây chuyền điện tử không thể vận hành độc lập mà cần cả hệ thống cung ứng linh kiện, vật tư, thiết bị và nguồn nhân lực kỹ thuật. Khi sản phẩm hoàn thiện, các khâu vận chuyển, lưu kho, phân phối lại tiếp tục đòi hỏi sự tham gia của nhiều ngành dịch vụ, từ tài chính, bảo hiểm, logistics đến sửa chữa, bảo dưỡng máy móc.

Mỗi mắt xích đều có vai trò nhất định trong việc bảo đảm hoạt động sản xuất diễn ra liên tục, duy trì tiến độ giao hàng và nâng cao hiệu quả đầu tư. Vì vậy, sự phát triển của công nghiệp không chỉ tạo ra giá trị trong phạm vi nhà máy mà còn kéo theo nhu cầu mở rộng các hoạt động vận tải, thương mại và dịch vụ hỗ trợ.

Công ty CRS Solar Cell, KCN Lương Sơn chuyên sản xuất pin năng lượng mặt trời phục vụ các dự án trong nước và xuất khẩu đã tạo nền tảng, hình thành mạng lưới cung ứng và liên kết giữa các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh.

Thực tế vận hành nền kinh tế của tỉnh 9 tháng năm 2026 cho thấy sự gia tăng của hoạt động vận tải đang phản ánh một phần nhu cầu lưu thông hàng hóa ngày càng lớn. Tổng doanh thu vận tải ước đạt 17.727 tỷ đồng, tăng 21,2% so với cùng kỳ năm trước; riêng doanh thu vận tải hàng hóa đạt 12.461,6 tỷ đồng, tăng 24,1%. Sản lượng hàng hóa vận chuyển đạt 101,6 triệu tấn, tăng 16,3%; sản lượng hàng hóa luân chuyển đạt hơn 10.092 triệu tấn.km, tăng 14,6%. Đáng chú ý, doanh thu vận tải hàng hóa tăng nhanh hơn mức tăng chung của toàn ngành, cho thấy nhu cầu vận chuyển phục vụ sản xuất, kinh doanh tiếp tục gia tăng.

Dòng hàng hóa tăng lên không chỉ phản ánh nhu cầu tiêu dùng mà còn gắn với quá trình lưu thông nguyên vật liệu, linh kiện và sản phẩm giữa các cơ sở sản xuất, thị trường trong nước và quốc tế. Sự phát triển của công nghiệp vì thế không thể chỉ dựa vào việc mở rộng quy mô nhà máy hay thu hút thêm các dự án đầu tư, mà cần được đặt trong một hệ sinh thái đồng bộ, từ công nghiệp hỗ trợ, mạng lưới doanh nghiệp cung ứng đến hạ tầng giao thông, logistics và các dịch vụ liên quan.

Khi các mắt xích được kết nối chặt chẽ, năng lực sản xuất không chỉ được mở rộng mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp trong tỉnh tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, gia tăng giá trị giữ lại tại địa phương và nâng cao sức cạnh tranh của toàn nền kinh tế.

Nhà máy sản xuất linh kiện điện tử Meiko (giai đoạn I), KCN Bờ trái sông Đà, phường Hòa Bình hoàn thành và đi vào hoạt động với dây chuyền công nghệ hiện đại đã góp phần nâng cao chỉ số sản xuất công nghiệp của tỉnh.

Tính đến tháng 10/2026, toàn tỉnh có 3.504 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, với tổng vốn đăng ký 44,8 nghìn tỷ đồng. Số doanh nghiệp thành lập mới giảm 1,5%, nhưng vốn đăng ký tăng tới 42,5% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo có 676 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, với tổng vốn đăng ký 5,7 nghìn tỷ đồng, tăng 13,4% về vốn so với cùng kỳ. Đây là tín hiệu tích cực, bởi sự phát triển của doanh nghiệp trong nước không chỉ bổ sung năng lực sản xuất mà còn tạo nền tảng hình thành mạng lưới cung ứng, từng bước nâng cao khả năng liên kết giữa các doanh nghiệp trên địa bàn.

Thêm nhà máy, thêm doanh nghiệp

Tuy nhiên, bức tranh doanh nghiệp không hoàn toàn chỉ có gam màu tích cực. Từ đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh có 783 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 3,8% so với cùng kỳ năm trước. Cùng với đó cũng có 785 doanh nghiệp làm thủ tục giải thể, chấm dứt hoạt động sản xuất, kinh doanh, tăng 59,6%; 2.197 doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động, tăng 12,5%.

Những con số này cho thấy phía sau đà tăng trưởng vẫn là sức ép không nhỏ đối với cộng đồng doanh nghiệp. Tăng trưởng công nghiệp vì thế cần được nhìn bằng cả 2 chiều. Một mặt, năng lực sản xuất đang được mở rộng nhanh, thể hiện qua Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP), vốn đầu tư và sự gia tăng của các ngành điện tử. Mặt khác, khả năng tồn tại và phát triển của doanh nghiệp cũng là một điều kiện để chuỗi giá trị hình thành bền vững. Đây là nơi vai trò của doanh nghiệp trong nước trở nên đặc biệt quan trọng.

Nếu chỉ có các nhà máy lớn tăng công suất nhưng hệ thống doanh nghiệp vệ tinh, công nghiệp phụ trợ và dịch vụ liên quan phát triển chậm, mức độ lan tỏa của tăng trưởng sẽ hạn chế. Ngược lại, khi ngày càng nhiều doanh nghiệp trong nước tham gia vào mạng lưới cung ứng sản phẩm, dịch vụ và nhân lực cho các dự án lớn, sự liên kết giữa các khu vực doanh nghiệp sẽ được tăng cường, qua đó giúp giữ lại nhiều hơn giá trị gia tăng và tạo sức lan tỏa rộng hơn cho nền kinh tế địa phương.

Công ty CAP Global, KCN Lương Sơn chuyên sản xuất linh kiện, phụ tùng cho ngành sản xuất xe ô tô đã từng bước tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Sức ép đối với doanh nghiệp cũng được phản ánh qua kết quả điều tra xu hướng sản xuất, kinh doanh. Trong quý III, có 31% doanh nghiệp chế biến, chế tạo đánh giá hoạt động sản xuất, kinh doanh tốt lên; 46,1% cho rằng ổn định và 22,9% gặp khó khăn. Dự báo quý IV, tỷ lệ doanh nghiệp kỳ vọng tình hình tốt hơn tăng lên 40,2%, trong khi 42,1% dự báo ổn định và 17,7% dự báo khó khăn. Thực tế này cho thấy, bên cạnh thu hút các dự án lớn, cần chú trọng nâng cao quy mô, năng lực quản trị, công nghệ và khả năng tham gia chuỗi sản xuất của doanh nghiệp trong nước.

Bởi phía sau một dây chuyền hiện đại không chỉ là một nhà máy. Đó là cả một mạng lưới sản xuất và dịch vụ phải cùng chuyển động.

Kỳ 3: Mở rộng thị trường, giữ thế chủ động

Mạnh Hùng