Từ thành công của kỳ họp không thường lệ đến những cơ hội phát triển mới cho Phú Thọ

Thành công của Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI không chỉ thể hiện ở khối lượng lớn các luật, nghị quyết được xem xét, thông qua trong thời gian làm việc khẩn trương, mà quan trọng hơn là ở khả năng phản ứng nhanh trước những vấn đề thực tiễn đang đặt ra. Với Phú Thọ - tỉnh có không gian phát triển mới sau hợp nhất, quy mô lớn hơn, tiềm năng đa dạng hơn nhưng cũng đứng trước những yêu cầu mới về đô thị, đất đai, nhà ở, nông nghiệp, môi trường và hạ tầng - nhiều quyết sách của kỳ họp có ý nghĩa trực tiếp trong việc tháo gỡ điểm nghẽn, mở rộng dư địa và tạo động lực phát triển.

Một kỳ họp của tinh thần hành động và tháo gỡ điểm nghẽn

Sau 17 ngày làm việc tích cực, khẩn trương, nghiêm túc, dân chủ và trách nhiệm cao, Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã hoàn thành toàn bộ nội dung, chương trình đề ra. Quốc hội thông qua 15 luật, 6 nghị quyết quy phạm pháp luật, cho ý kiến lần đầu đối với 7 dự án luật khác và quyết định nhiều vấn đề quan trọng của đất nước.

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào số lượng luật, nghị quyết được thông qua thì mới thấy một phần kết quả của kỳ họp. Điều đáng ghi nhận hơn là tinh thần hành động, kịp thời xử lý những vấn đề thực tiễn đang đặt ra; tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, khơi thông nguồn lực và tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho phát triển.

Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI. Ảnh: baochinhphu.vn

“Linh hoạt - Nhanh chóng - Quyết liệt - Đồng hành” - bốn từ được Chủ tịch Quốc hội khái quát tại phiên bế mạc không chỉ phản ánh cách thức tổ chức, điều hành kỳ họp, mà còn đặt ra yêu cầu đối với hoạt động của bộ máy nhà nước trong giai đoạn phát triển mới.

Thực tiễn kinh tế - xã hội đang vận động nhanh, những vấn đề mới liên tục xuất hiện, từ phát triển đô thị, chuyển đổi số, môi trường, nhà ở, đất đai đến đổi mới công nghệ, sản xuất nông nghiệp và tổ chức không gian phát triển. Nếu chính sách chậm hơn thực tiễn, không chỉ làm tăng chi phí xã hội mà còn có nguy cơ bỏ lỡ những cơ hội phát triển.

Trong điều kiện khối lượng công việc lớn, áp lực thời gian cao, các đại biểu Quốc hội vẫn duy trì cường độ làm việc liên tục, kể cả thứ Bảy, Chủ nhật và ngoài giờ. Nhiều ý kiến tại tổ và ý kiến tại hội trường được thảo luận, phản biện, tiếp thu. Sự phối hợp giữa Quốc hội, Chính phủ, cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra và các cơ quan hữu quan góp phần tạo nên nhịp độ xử lý công việc chủ động, thực chất, sát với yêu cầu của cuộc sống.

Đáng chú ý, Chủ tịch Quốc hội nhắc lại phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Chỉ thông qua công việc thực tế mới đánh giá được năng lực, trình độ và tinh thần trách nhiệm”. Đây là yêu cầu có ý nghĩa sâu sắc đối với hoạt động của bộ máy nhà nước: năng lực không chỉ được thể hiện qua kế hoạch, quy trình mà phải được kiểm chứng bằng kết quả xử lý những vấn đề thực tế; trách nhiệm không dừng ở việc hoàn thành thủ tục mà phải hướng tới hiệu quả cuối cùng đối với người dân, doanh nghiệp và sự phát triển của đất nước.

Tinh thần ấy càng có ý nghĩa đối với Phú Thọ - địa phương đang bước vào giai đoạn tổ chức lại không gian phát triển sau hợp nhất ba tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình. Không gian mới có quy mô diện tích, dân số và tiềm lực kinh tế - xã hội lớn hơn, đồng thời hội tụ nhiều lợi thế, từ các vùng công nghiệp, đô thị năng động đến trung du, miền núi, vùng nông nghiệp, lòng hồ, du lịch sinh thái và những không gian văn hóa giàu bản sắc.

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ Phạm Đại Dương và các ĐBQH tỉnh dự Kỳ họp. Ảnh: baophutho.vn

Quy mô lớn hơn mở ra cơ hội lớn hơn, nhưng đồng thời cũng đặt ra những bài toán phức tạp hơn: kết nối các cực tăng trưởng như thế nào; phát triển đô thị ra sao để không phá vỡ cấu trúc sinh thái và bản sắc; sử dụng đất hiệu quả nhưng vẫn bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân; phát triển nhà ở, hạ tầng xã hội theo kịp quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa; đồng thời bảo đảm các vùng nông nghiệp, miền núi và cộng đồng dân tộc được hưởng thành quả của quá trình phát triển.

Từ luật mới đến dư địa phát triển mới

Nhiều nội dung được Quốc hội xem xét tại kỳ họp có ý nghĩa trực tiếp đối với Phú Thọ. Luật Phát triển đô thị được thông qua trong bối cảnh tỉnh vừa thông qua Chương trình phát triển đô thị giai đoạn 2026-2030. Đây là sự gặp nhau đáng chú ý giữa yêu cầu hoàn thiện thể chế ở cấp quốc gia với nhu cầu tổ chức lại không gian đô thị ở địa phương.

Đô thị không thể chỉ được hiểu là mở rộng xây dựng, tăng diện tích đất ở hay hình thành thêm các khu dân cư. Đô thị phải trở thành không gian sống có chất lượng, hạ tầng đồng bộ, có bản sắc và khả năng kết nối việc làm, dịch vụ, giáo dục, văn hóa và môi trường.

Đối với Phú Thọ, yêu cầu này càng rõ nét khi tỉnh mới có những khu vực đô thị với trình độ phát triển và đặc điểm khác nhau. Nếu chỉ ghép các không gian đô thị cũ mà thiếu tư duy tích hợp, khó tạo ra sức mạnh cộng hưởng. Cần nhìn toàn tỉnh như một chỉnh thể phát triển, trong đó mỗi đô thị, trung tâm công nghiệp, vùng du lịch, vùng sinh thái có chức năng riêng nhưng được kết nối bằng hạ tầng, giao thông, dịch vụ và quy hoạch thống nhất.

Một nội dung khác có ý nghĩa thiết thực là Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Sau hợp nhất, Phú Thọ có không gian nông nghiệp phong phú, trải dài từ trung du đến miền núi, với các vùng chè, cây ăn quả, chăn nuôi, thủy sản, lâm nghiệp cùng nhiều tiềm năng về du lịch sinh thái.

Đây là dư địa quan trọng để phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn và hình thành những chuỗi giá trị mới. Tuy nhiên, tiềm năng chỉ trở thành nguồn lực khi thủ tục đủ thông thoáng, môi trường đầu tư thuận lợi và quy định đủ rõ ràng để người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư.

Cắt giảm thủ tục không cần thiết, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu về môi trường, an toàn và phát triển bền vững sẽ góp phần giảm thời gian, chi phí, mở thêm cơ hội cho sản xuất, kinh doanh.

Cải cách thủ tục, song không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Phú Thọ có lợi thế lớn về rừng, nguồn nước, cảnh quan, hệ sinh thái và văn hóa. Đây là những tài sản cần được bảo vệ lâu dài. Vì vậy, quản lý cần chuyển mạnh từ nặng về xin - cho sang quản lý bằng tiêu chuẩn, dữ liệu, giám sát và trách nhiệm; những gì không cần thiết phải mạnh dạn loại bỏ, trong khi những vấn đề liên quan đến lợi ích lâu dài của cộng đồng và môi trường phải được kiểm soát chặt chẽ, minh bạch.

Kỳ họp cũng cho ý kiến lần đầu đối với Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi). Đây là những dự án luật có tác động lớn đến sự phát triển của Phú Thọ trong giai đoạn tới.

Khi không gian phát triển được mở rộng, nhu cầu sử dụng đất cho giao thông, khu công nghiệp, đô thị, nhà ở, hạ tầng xã hội, du lịch, văn hóa, giáo dục và dịch vụ sẽ tăng. Trong khi đó, quỹ đất luôn hữu hạn. Nếu phân bổ thiếu hợp lý, sử dụng lãng phí hoặc để các dự án chậm triển khai chiếm giữ nguồn lực trong thời gian dài, những điểm nghẽn mới có thể phát sinh.

Phó trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ Nguyễn Văn Mạnh trong phiên thảo luận. Ảnh: baophutho.vn

Đất đai vì vậy phải được nhìn nhận vừa là tài nguyên, vừa là nguồn lực phát triển, nhưng không thể tách rời quyền lợi và sinh kế của người dân. Một dự án có thể tạo ra giá trị kinh tế lớn, nhưng nếu người dân bị thu hồi đất không có cơ hội sinh kế tốt hơn, không được tiếp cận hạ tầng và dịch vụ tốt hơn thì quá trình phát triển chưa thực sự bền vững.

Đây là nguyên tắc đặc biệt quan trọng đối với Phú Thọ, nơi công nghiệp hóa, đô thị hóa sẽ diễn ra đồng thời với yêu cầu bảo vệ không gian nông nghiệp, miền núi, văn hóa bản địa và đời sống của nhiều cộng đồng.

Cùng với đất đai, nhà ở cũng cần được nhìn nhận trong dài hạn. Các khu vực công nghiệp phát triển, thu hút lao động sẽ kéo theo nhu cầu về nhà ở công nhân, nhà ở xã hội, trường học, y tế, thiết chế văn hóa và không gian công cộng. Nếu chỉ phát triển nhà máy mà thiếu môi trường sống phù hợp, địa phương có thể tạo ra tăng trưởng kinh tế nhưng chưa tạo được chất lượng phát triển tương xứng.

Một tỉnh muốn thu hút lao động chất lượng cao và giữ chân người trẻ phải tạo dựng được môi trường sống đáng lựa chọn, chứ không chỉ có việc làm.

Luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi cũng mở ra yêu cầu phát triển thị trường theo hướng minh bạch, lành mạnh, gắn với nhu cầu thực. Với dư địa đô thị hóa lớn, Phú Thọ cần tránh tình trạng phát triển nóng, chạy theo đầu cơ hoặc phân bổ đất đai theo những kỳ vọng ngắn hạn. Phát triển thị trường phải đi cùng quy hoạch tốt, thông tin minh bạch và trách nhiệm của chính quyền.

Chủ động biến cơ hội thành hành động phát triển

Từ những luật đã được thông qua và các dự án luật đang tiếp tục được hoàn thiện, điều Phú Thọ cần quan tâm không chỉ là chờ chính sách có hiệu lực mà phải chủ động chuẩn bị cho khâu tổ chức thực hiện.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, nội dung thuộc thẩm quyền của cấp nào thì cấp đó phải chủ động quyết định, chủ động làm, không trông chờ, đùn đẩy và không để người dân, doanh nghiệp phải chờ đợi. Đây cũng là yêu cầu sát với bối cảnh Phú Thọ hiện nay.

Sau hợp nhất, tỉnh phải thực hiện khối lượng lớn công việc để thống nhất quy định, tổ chức lại bộ máy, rà soát văn bản và bảo đảm hoạt động quản lý không bị gián đoạn. Nhưng giai đoạn tiếp theo còn khó hơn: phải biến sự thống nhất về tổ chức thành năng lực phát triển mới; hình thành tầm nhìn chung, hệ thống quy định thống nhất và phương thức phục vụ người dân, doanh nghiệp nhất quán trên toàn tỉnh.

Đền Hùng - Điểm đến vùng Đất Tổ. Ảnh: baophutho.vn

Theo tôi, đây cũng chính là cơ hội để Phú Thọ làm mới mình. Không nên chỉ coi hợp nhất là việc mở rộng địa giới hay tăng quy mô hành chính. Giá trị lớn nhất nằm ở khả năng kết nối những thế mạnh trước đây còn phân tán: công nghiệp, đô thị và khoa học công nghệ của khu vực Vĩnh Phúc; chiều sâu văn hóa, lịch sử và vị trí trung du của Phú Thọ; cảnh quan, sinh thái, văn hóa Mường, không gian lòng hồ và tiềm năng du lịch của Hòa Bình.

Khu công nghiệp Bá Thiện II là điểm đến của các nhà đầu tư chiến lược. Ảnh: baophutho.vn

Khi những nguồn lực ấy được đặt trong một quy hoạch tốt, hệ thống hạ tầng liên kết và môi trường thể chế thuận lợi, tỉnh có thể tạo ra những chuỗi giá trị lớn hơn nhiều so với sự cộng gộp cơ học của ba địa phương trước đây.

Trong quá trình đó, văn hóa phải được xem là một nguồn lực đặc biệt. Đất Tổ không chỉ có ý nghĩa lịch sử, tinh thần mà còn mang biểu tượng quốc gia. Không gian văn hóa Hùng Vương, tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, hát Xoan, văn hóa Mường cùng nhiều di sản, lễ hội, làng nghề và cảnh quan của các vùng trong tỉnh mới là những nguồn lực để xây dựng bản sắc phát triển riêng.

Phát triển đô thị, hạ tầng và du lịch càng mạnh càng cần giữ được chiều sâu văn hóa. Nếu những đô thị mới chỉ hiện đại mà giống nhau, những khu du lịch chỉ đông khách nhưng thiếu bản sắc, địa phương có thể có tăng trưởng trước mắt nhưng khó tạo sức hấp dẫn lâu dài.

Từ góc độ đó, thành công của Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất gửi đến các địa phương một thông điệp rõ ràng: pháp luật chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi vào cuộc sống; cơ hội chỉ trở thành kết quả khi địa phương đủ chủ động để nắm bắt. Quốc hội mở hành lang pháp lý, nhưng chính quyền địa phương phải biến hành lang ấy thành những dự án tốt hơn, dịch vụ công thuận lợi hơn, môi trường đầu tư minh bạch hơn và cơ hội phát triển cụ thể hơn cho người dân, doanh nghiệp.

Phú Thọ đang đứng trước một thời điểm đặc biệt. Một không gian phát triển mới đã hình thành; quy mô kinh tế - xã hội lớn hơn, nguồn lực phong phú hơn và khả năng kết nối vùng rộng hơn. Nhưng cũng chính vì vậy, yêu cầu đối với tư duy phát triển phải cao hơn.

Không thể chỉ phát triển nhanh, mà phải phát triển hài hòa giữa đô thị và nông thôn, công nghiệp và nông nghiệp, tăng trưởng và môi trường, hiện đại và truyền thống, hiệu quả kinh tế và công bằng xã hội.

Nếu tận dụng tốt những hành lang pháp lý mới, đồng thời phát huy tinh thần “Linh hoạt - Nhanh chóng - Quyết liệt - Đồng hành” mà kỳ họp đã thể hiện, Phú Thọ có thể biến lợi thế quy mô thành lợi thế phát triển, biến sự đa dạng thành sức mạnh bổ trợ lẫn nhau và biến những tiềm năng đang có thành chất lượng sống tốt hơn cho Nhân dân.

Bởi sau cùng, đó cũng là thước đo quan trọng nhất của mọi quyết sách: người dân có thêm cơ hội hay không, doanh nghiệp có thêm niềm tin hay không, nguồn lực có được sử dụng hiệu quả hơn hay không và quê hương có trở nên đáng sống hơn, giàu bản sắc hơn, phát triển bền vững hơn hay không.

Bùi Hoài Sơn