Cần giải pháp bảo vệ môi trường làng nghề tái chế nhựa Đông Mẫu

Nhiều năm qua, nghề tái chế nhựa tại thôn Đông Mẫu, xã Tam Hồng đã góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập cho hàng nghìn lao động địa phương. Từ một vùng quê thuần nông, Đông Mẫu đã bứt phá mạnh mẽ, nhiều hộ gia đình vươn lên khá giả nhờ tư duy nhạy bén với cơ chế thị trường. Sự phát triển này đóng góp không nhỏ vào nguồn thu ngân sách và thay đổi diện mạo của xã. Tuy nhiên, sự phát triển thiếu quy hoạch bài bản khiến tình trạng ô nhiễm môi trường ngày càng nghiêm trọng và nguy cơ mất an toàn cháy nổ, đòi hỏi phải có những giải pháp căn cơ, đồng bộ.

Cán bộ Phòng Nông nghiệp và Môi trường xã Tam Hồng kiểm tra các cơ sở sản xuất tại Cụm công nghiệp Yên Đồng.

Thực trạng báo động

Nghề tái chế nhựa ở thôn Đông Mẫu những năm gần đây ngày càng mở rộng. Phế liệu từ khắp các tỉnh, thành phố, các khu, cụm công nghiệp (CCN), cơ sở y tế đến chợ đầu mối được thu gom về đây. Hiện nay, có gần 100 hộ tham gia thu mua, tập kết và hơn 40 cơ sở chuyên làm nghề tái chế, tập trung chủ yếu trong CCN Yên Đồng và xen lẫn trong khu dân cư. Mỗi tháng, thôn Đông Mẫu tái chế khoảng 150 - 200 tấn nhựa từ nhiều loại phế liệu như bình ắc quy, vỏ ti vi, ruột tủ lạnh, can nhựa... Trải qua các công đoạn nghiền, xay, phế liệu được biến thành các hạt nhựa, mảnh nhựa để phục vụ nhu cầu thị trường.

Tuy nhiên, mặt trái của hiệu quả kinh tế ấy là một thực tế đáng lo ngại. Do thiếu quy hoạch và quản lý thiếu đồng bộ ngay từ đầu, hoạt động thu gom, tập kết phế liệu diễn ra tự phát, dẫn đến tình trạng phế liệu để tràn lan từ trong nhà ra ngoài ngõ, dưới lòng đường, lấn chiếm lối đi chung và bờ ruộng. Hạ tầng bảo vệ môi trường chưa tương xứng với quy mô sản xuất. Hầu hết các hộ tái chế nhựa không có hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn. Nước thải chứa nhiều hóa chất độc hại từ các công đoạn rửa, xay nghiền nhựa được xả thẳng ra hệ thống cống rãnh, kênh mương. Thôn Đông Mẫu có khoảng 28 ao, hồ phục vụ nước sinh hoạt và sản xuất, nhưng nay bị biến thành những “bể chứa” nước thải ô nhiễm, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe của Nhân dân.

Bên cạnh đó, nguy cơ cháy nổ tại làng nghề luôn tiềm ẩn. Nhựa và vải vụn là những chất dễ bắt lửa; thực tế thời gian qua đã ghi nhận một số vụ hỏa hoạn xảy ra, gây tổn thất về kinh tế và là hồi chuông cảnh báo về công tác phòng cháy, chữa cháy. Ông Nguyễn Văn Vĩnh, chủ một cơ sở tại địa phương trăn trở: "Chúng tôi biết làm nghề này độc hại, nguy cơ cháy nổ cao nên rất lo ngại cho sức khỏe. Nhưng vì sinh kế, người dân mong mỏi các cấp chính quyền sớm có giải pháp quy hoạch bài bản để yên tâm đầu tư công nghệ sạch, vừa giữ được nghề vừa bảo vệ môi trường".

Cần giải pháp căn cơ, đồng bộ

Trước phản ánh của người dân, chính quyền xã Tam Hồng đã tổ chức lực lượng ra quân, yêu cầu các hộ kinh doanh chấm dứt việc tập kết phế liệu lấn chiếm lối đi công cộng, di dời vào CCN; thành lập các đội thu gom rác thải chuyên trách, nghiêm cấm triệt để hành vi đốt rác thủ công, yêu cầu các hộ ký hợp đồng với đơn vị xử lý chất thải chuyên nghiệp. Bên cạnh đó, tăng cường thanh tra, kiểm soát chặt chẽ các cơ sở vi phạm và tổ chức các biện pháp vớt rác thải nhựa trên ao, hồ, kênh mương nhằm giảm thiểu ô nhiễm cục bộ.

Về mặt quản lý nhà nước lâu dài, UBND xã tiến hành thống kê, phân loại cụ thể hình thức hoạt động của từng cơ sở, chủ động phân bổ nguồn kinh phí sự nghiệp môi trường để nâng cấp công trình xử lý chất thải. Tuy nhiên, nút thắt hiện nay nằm ở chỗ CCN Yên Đồng chỉ rộng 3,7ha, quy mô nhỏ, hạ tầng kỹ thuật lạc hậu, chưa đáp ứng được nhu cầu phân tách khu sản xuất ra khỏi khu dân cư.

Đồng chí Trần Gia Khánh - Phó Chủ tịch UBND xã Tam Hồng cho biết: Quan điểm của Đảng ủy, UBND xã là không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần. Trong khi người dân rất mong muốn có một khu xử lý phế liệu với hạ tầng xử lý nước thải, khí thải bảo đảm tiêu chuẩn thì nút thắt lớn nhất cần tháo gỡ chính là không gian quy hoạch và hạ tầng kỹ thuật tiên tiến. Để hiện thực hóa quyết tâm trên, xã đang tích cực phối hợp với các cơ quan chức năng mời gọi nhà đầu tư thực hiện dự án mở rộng CCN Yên Đồng lên quy mô 18ha, với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 300 tỷ đồng. Dự án này được kỳ vọng sẽ quy tụ các ngành nghề từ tái chế phế liệu đến dệt may, áp dụng quy trình kiểm soát xả thải nghiêm ngặt. Bên cạnh đó, chính quyền địa phương tiếp tục đồng hành cùng người dân thông qua chính sách khuyến công, hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi để đổi mới thiết bị, chuyển giao công nghệ sản xuất sạch hơn.

Thiết nghĩ, nhằm giải quyết triệt để bài toán kinh tế - môi trường tại Đông Mẫu cần có sự quan tâm đúng mức của các cấp chính quyền và các sở, ngành chức năng tạo cơ chế thông thoáng thông qua các chính sách kích cầu, miễn giảm thuế cho các hộ làm nghề mạnh dạn đầu tư công nghệ. Các cơ quan quản lý nhà nước tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các cơ sở cố tình vi phạm quy định về bảo vệ môi trường và an toàn phòng cháy, chữa cháy...

Ngọc Thắng