Hiểm hoạ thiên tai rình rập ở Thượng Cốc

Không chỉ chịu tác động của nguy cơ sạt lở đất, xã Thượng Cốc còn đối mặt với tình trạng ngập úng cục bộ và đá lăn trên nhiều tuyến giao thông, nhất là trong mùa mưa bão. Những hiểm họa này luôn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất cũng như an toàn tính mạng, tài sản của người dân. Trước thực tế đó, cấp ủy, chính quyền địa phương đang chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp phòng ngừa, ứng phó, từng bước giảm thiểu rủi ro thiên tai, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Khu vực phía sau nhà ông Bùi Văn Nhàn, ở thôn Chiềng xuất hiện các vết nứt, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở cao.

Căn nhà sàn của gia đình ông Bùi Văn Nhàn, ở thôn Chiềng, giờ đây không còn mang lại cảm giác bình yên mỗi khi mùa mưa đến. Ba năm liên tiếp, gia đình ông phải di dời đến Nhà văn hóa thôn để tránh sạt lở. Phía sau ngôi nhà, những vết nứt lớn chạy dài trên sườn đồi vẫn ngày một rõ hơn, khiến bất kỳ ai chứng kiến cũng không khỏi lo ngại. Mùa mưa năm 2026 sắp bắt đầu, đồng nghĩa với việc nỗi lo về một vụ sạt lở lại tiếp tục đè nặng lên gia đình ông.

Ông Nhàn trăn trở: “Mỗi khi mưa to là cả gia đình tôi không ai ngủ được. Đêm nào cũng phải thay nhau thức để theo dõi xem đất có nứt thêm hay không. Nhà cửa, tài sản thì ai cũng xót, nhưng điều lo nhất vẫn là tính mạng của cả gia đình. Ba năm nay, cứ đến mùa mưa là chúng tôi lại phải đi sơ tán để tránh sạt lở. Chỉ mong Nhà nước sớm có giải pháp để gia đình được chuyển đến nơi ở an toàn”.

Sau hợp nhất, xã Thượng Cốc có địa hình chủ yếu là đồi núi cao, bị chia cắt bởi nhiều khe suối và sườn dốc. Chính đặc điểm địa hình cùng nền đất feralit dễ bão hòa nước đã khiến địa phương trở thành một trong những khu vực có nguy cơ sạt lở đất cao mỗi khi bước vào mùa mưa. Theo đánh giá của chính quyền địa phương, nhiều khu vực trên địa bàn đang tiềm ẩn nguy cơ sạt trượt, đặc biệt tại các xóm Thượng Riêng, Thây Voi, Thăn, Ráy, Tre, Rậm Cọ, Khặng Vát, Khụ. Chỉ cần xuất hiện mưa lớn kéo dài, đất đá có thể sạt xuống, uy hiếp nhà ở của người dân và gây chia cắt nhiều tuyến giao thông.

Trong năm 2025, do ảnh hưởng của các đợt mưa lớn sau bão, địa phương đã phải khẩn cấp di dời 14 hộ dân với 60 nhân khẩu đến nơi an toàn để tránh nguy cơ sạt lở. Đây cũng là lời cảnh báo về những diễn biến khó lường của thiên tai trong bối cảnh thời tiết ngày càng cực đoan.

Bên cạnh nguy cơ sạt lở đất, xã Thượng Cốc còn đối mặt với nhiều loại hình thiên tai khác trong mùa mưa bão. Tại các khu vực trũng ven sông Bưởi như các thôn Mè Cổm, Rậm Cọ... mưa lớn trong thời gian kéo dài có thể gây ngập úng cục bộ, chia cắt các tuyến giao thông liên xóm, ảnh hưởng đến việc đi lại và đời sống của người dân. Cùng với đó, dông lốc, sét cũng là những hiện tượng thời tiết cực đoan thường xuyên xảy ra trên địa bàn, tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại về nhà ở, tài sản và sản xuất của người dân.

Các phương tiện lưu thông trên các tuyến đường vùng cao tiềm ẩn nguy cơ sạt lở, đá lăn trong mùa mưa bão.

Trước diễn biến phức tạp của thiên tai, xã Thượng Cốc xác định phương châm xuyên suốt là “phòng ngừa là chính, ứng phó kịp thời, khắc phục khẩn trương”, trong đó mọi phương án đều được triển khai theo nguyên tắc “4 tại chỗ”.

Địa phương đã kiện toàn Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự xã và đội xung kích phòng chống thiên tai với nòng cốt là 56 thành viên, gồm dân quân tự vệ, công an xã và các tổ chức đoàn thể. Lực lượng này được bố trí trực 24/24 giờ tại trụ sở Ban Chỉ huy quân sự xã trong mùa mưa bão. Đồng thời, tại các thôn, xóm cũng thành lập các tổ xung kích do trưởng xóm làm tổ trưởng, nhằm kịp thời nắm bắt và xử lý tình huống tại cơ sở. Công tác cảnh báo, tuyên truyền được triển khai đa dạng, từ hệ thống loa truyền thanh đến các nền tảng mạng xã hội, nhóm Zalo, giúp thông tin về mưa lũ được cập nhật nhanh chóng, kịp thời đến người dân.

Hiện nay, địa phương đã chủ động rà soát, kiểm tra và sẵn sàng ứng trực tại 16 hồ chứa do xã quản lý, nhằm kịp thời xử lý các tình huống phát sinh. Các phương án sơ tán cũng được xã xác định là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu để bảo đảm an toàn tính mạng người dân. Trước mùa mưa bão, địa phương đã rà soát, chuẩn bị các điểm tránh trú an toàn tại nhà văn hóa, trường học, trạm y tế; lập danh sách các hộ dân ở vùng nguy cơ cao, ưu tiên hỗ trợ người già, trẻ em và người khuyết tật khi di dời.

Cùng với đó, công tác hậu cần, vật tư cũng được chuẩn bị với nguồn dự trữ lương thực, thực phẩm, thuốc men thiết yếu, bảo đảm phục vụ tối thiểu 15 ngày cho các khu vực có nguy cơ bị chia cắt. Lực lượng xung kích được trang bị đầy đủ áo phao, dụng cụ cứu hộ và máy cưa xăng, sẵn sàng xử lý ngay khi xảy ra sự cố sạt lở hoặc cây đổ, ách tắc giao thông.

Cán bộ Phòng Kinh tế xã Thượng Cốc kiểm tra, rà soát các khu vực xung yếu.

Đồng chí Nguyễn Quốc Tiệp - Phó Chủ tịch UBND xã Thượng Cốc khẳng định: "Cấp ủy, chính quyền địa phương không chủ quan, lơ là trước diễn biến phức tạp của thiên tai, chủ động triển khai các giải pháp đồng bộ nhằm bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của Nhân dân. Tuy nhiên, trước diễn biến phức tạp của thiên tai, UBND xã đề nghị các cấp, ngành quan tâm rà soát các khu vực tiềm ẩn nguy cơ sạt lở cao, bố trí kinh phí sửa chữa, đầu tư nâng cấp hệ thống hạ tầng thiết yếu như đường giao thông, công trình thủy lợi; lắp đặt hệ thống cảnh báo sớm tại các khu vực có nguy cơ cao về lũ quét, sạt lở đất, góp phần chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại khi thiên tai xảy ra".

Đối với các hộ gia đình nằm trong vùng đặc biệt nguy hiểm, địa phương đã kiến nghị tỉnh sớm phê duyệt và bố trí nguồn vốn cho các dự án tái định cư khẩn cấp, giúp người dân tại các khu vực này ổn định cuộc sống.

Bên cạnh đó, xã đề xuất ngành chức năng hỗ trợ bổ sung các trang thiết bị cứu hộ, cứu nạn, bộ đàm liên lạc và phương tiện bảo hộ cá nhân, nhằm nâng cao năng lực ứng phó trong điều kiện thiên tai diễn biến phức tạp. Đồng thời, tăng cường các lớp tập huấn chuyên sâu, tổ chức diễn tập thực tế tại địa hình vùng núi cho lực lượng xung kích cấp cơ sở, qua đó nâng cao kỹ năng xử lý tình huống và khả năng phối hợp trong công tác phòng, chống thiên tai.

Đức Anh