“Đánh thức” Đá Bia

Giữa ngút ngàn sóng nước lòng hồ Hòa Bình, bản du lịch cộng đồng Đá Bia (xóm Đức Phong, xã Tiền Phong) hiện lên như một nét chấm phá thanh bình, ẩn chứa sức hút kỳ diệu. Từ một vùng đất từng chia cắt với bên ngoài, sau một gấc “ngủ dài”, Đá Bia “bừng tỉnh” vươn mình trở thành điểm sáng du lịch cộng đồng đạt chuẩn OCOP 3 sao, viết nên câu chuyện từng bước thoát nghèo của đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây.

Bản Du lịch cộng đồng Đá Bia từ trên cao.

Nơi hút du lịch quốc tế

Rời cảng Bích Hạ trên chiếc tàu du lịch chầm chậm rẽ nước, trôi giữa lòng hồ thủy điện Hòa Bình rộng lớn với những dãy núi đá vôi hùng vĩ ôm trọn bao quanh, sau gần 2 giờ thưởng ngoạn cảnh sắc sơn thủy hữu tình, bản Đá Bia hiện ra trước mắt chúng tôi dịu dàng như một bức tranh thủy mặc. Những mái nhà sàn truyền thống tựa lưng vững chãi vào vách núi, thấp thoáng ẩn hiện sau vòm cây xanh ngắt. Dưới chân dốc, mấy chiếc thuyền độc mộc nằm gối đầu bên bờ nước; xa xa, vài bóng du khách thảnh thơi buông cần câu trong làn sương mỏng, hơi nước từ lòng hồ phả vào mặt mát lạnh. Tiếng cười nói đùa vui của người dân bản địa cất lên giòn giã chào đón du khách phương xa như đón người thân lâu ngày trở về, xóa tan đi mọi mệt mỏi của chặng đường dài.

Bản Đá Bia thuộc xóm Đức Phong hôm nay khoác lên mình diện mạo mới đầy sức sống. Bắt đầu triển khai từ năm 2017 dưới sự đồng hành của chính quyền địa phương, các ngành chức năng cùng một tổ chức phi chính phủ, phi lợi nhuận của Australia, hướng dẫn bà con xây dựng mô hình du lịch cộng đồng. Đến nay đã có hàng chục hộ dân trong bản trực tiếp tham gia mạng lưới chuỗi dịch vụ từ kinh doanh lưu trú, cung cấp thực phẩm tươi ngon, dẫn đường trekking xuyên rừng đến tham gia đội văn nghệ biểu diễn nghệ thuật truyền thống.

Chính sự chuyển dịch đúng hướng và quyết tâm cao độ đã mang về cho bà con Đá Bia những “quả ngọt” xứng đáng. Năm 2019, điểm du lịch cộng đồng xóm Đá Bia vinh dự trở thành 1 trong 3 đại diện tiêu biểu của cả nước đoạt Giải thưởng Du lịch cộng đồng ASEAN - danh hiệu cao quý khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch khu vực. Tiếp nối đà phát triển ấy, bản Đá Bia vinh dự được xếp hạng OCOP 3 sao. Đây là phần thưởng cho sự đồng lòng giữa chính quyền, doanh nghiệp và toàn thể nhân dân.

Hiện nay, địa phương đã xây dựng và đưa vào vận hành 6 - 7 khu nhà nghỉ cộng đồng (homestay) chất lượng. Các homestay này vốn được cải tạo khéo léo từ chính nhà ở truyền thống của người Mường, người Dao: Không gian nghỉ ngơi ngăn cách bằng rèm vải tinh tế, thoáng mát, giữ nguyên vẹn nét kiến trúc nhà sàn nguyên sơ nhưng vẫn đáp ứng đầy đủ tiện nghi sinh hoạt hiện đại cho khách du lịch. Hạ tầng giao thông trong xã đã và đang được đầu tư bài bản, giúp việc đi lại trở nên thuận tiện.

Trao đổi về chiến lược phát triển bền vững của địa phương, ông Xa Văn Đẳng - Chánh Văn phòng HĐND và UBND xã Tiền Phong khẳng định: “Sự chuyển dịch sang làm du lịch cộng đồng đã thực sự mang lại làn gió mới cho xã Tiền Phong. Không chỉ giải quyết việc làm cho hàng nghìn lượt lao động địa phương, mô hình còn giúp nâng cao thu nhập rõ rệt cho bà con. Mục tiêu của xã đến năm 2030 là khai thác tối đa thế mạnh lòng hồ, biến Đá Bia thành điểm đến hấp dẫn hàng đầu. Chính quyền đang tích cực triển khai các giải pháp như chuyên nghiệp hóa dịch vụ, ứng dụng công nghệ số và tăng cường quảng bá kết nối thị trường”.

Trải nghiệm văn hóa và thiên nhiên

Đến với Đá Bia là đến với hành trình khám phá những nét văn hóa đặc sắc của người Mường, người Dao... Đêm xuống, bên bếp lửa bập bùng giữa cao nguyên sương giăng, du khách được say trong điệu múa Sênh tiền rộn rã hay đắm chìm theo tiếng khèn lá mê hớp do những chàng trai, cô gái bản tự dàn dựng. Mỗi lời ca, điệu múa là một thông điệp gìn giữ hồn cốt dân tộc. Việc tham gia biểu diễn vừa giúp chị em tự tin, có thêm thu nhập ổn định, vừa bảo tồn giá trị truyền thống.

Ẩm thực Đá Bia cũng là một nốt nhạc thăng hoa trong lòng du khách. Mâm cỗ lá Mường được chuẩn bị công phu với đầy đủ hương vị đặc trưng núi rừng Tây Bắc: Thịt trâu nấu lá lồm chua thanh, ốc vặn xào lá lốt thơm nồng, hay bát canh cây chuối rừng đậm đà. Sớm mai thức giấc, giữa làn sương mỏng vắt ngang sườn núi soi bóng xuống mặt hồ êm đềm, thưởng thức bát cháo cá nóng hổi cùng món bánh nẹt độc đáo sẽ đem lại cảm giác bình yên đến vô tận.

Một nét văn hóa độc bản không thể bỏ qua tại Đá Bia chính là Quán Tự Giác - “siêu thị mini” không người bán đã tồn tại từ nhiều năm nay. Nằm ven đường bản, gian hàng bày đủ nông sản địa phương như chuối, bưởi, măng khô, cá nướng, mật ong... Đồ đạc đều niêm yết giá sẵn. Du khách tự do chọn hàng rồi tự giác thả tiền vào giỏ. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, gian hàng chưa bao giờ bị quỵt tiền - một biểu tượng đẹp đẽ về sự trung thực và lòng tin của người dân nơi đây.

Không dừng lại ở đó, bản Đá Bia còn thu hút du khách bởi chuỗi hoạt động trải nghiệm ngoài trời đa dạng. Du khách có thể thử sức đi bộ trekking xuyên qua những cánh rừng nguyên sinh, tìm hiểu nghề nuôi cá lồng truyền thống trên hồ, hay mặc áo phao chèo thuyền kayak lướt nhẹ trên mặt nước ngọc bích. Những trải nghiệm thực tế này khiến du khách được hòa mình trọn vẹn vào không khí khoáng đạt của thiên nhiên.

Với sự đồng hành sát sao từ chính quyền xã Tiền Phong và người dân, Đá Bia - vùng đất xa xôi ngày nào giờ đã và đang vươn mình mạnh mẽ, khai thác thế mạnh địa phương. Việc bảo tồn văn hóa gắn với phát triển du lịch xanh chính là chìa khóa vàng giúp bản làng giữ đà phát triển bền vững và ấm no.

Hồng Trung