Độc đáo Lễ hội Tây Thiên - Hành trình về miền linh thiêng
Mỗi độ xuân về, khi đất trời giao hòa trong sắc xuân tươi mới, hàng vạn du khách và phật tử từ khắp mọi miền Tổ quốc lại hành hương về Khu danh thắng Tây Thiên (xã Đại Đình, tỉnh Phú Thọ) để tham dự Lễ hội Tây Thiên - một trong những lễ hội tâm linh tiêu biểu của vùng trung du Bắc Bộ. Đây không chỉ là dịp tưởng nhớ Quốc Mẫu Tây Thiên Lăng Thị Tiêu, người có công giúp các Vua Hùng dựng nước, mà còn là hành trình trở về với cội nguồn văn hóa dân tộc, nơi hội tụ chiều sâu tín ngưỡng và bản sắc văn hóa truyền thống.
Mỗi độ xuân về, khi đất trời giao hòa trong sắc xuân tươi mới, hàng vạn du khách và phật tử từ khắp mọi miền Tổ quốc lại hành hương về Khu danh thắng Tây Thiên (xã Đại Đình, tỉnh Phú Thọ) để tham dự Lễ hội Tây Thiên - một trong những lễ hội tâm linh tiêu biểu của vùng trung du Bắc Bộ. Đây không chỉ là dịp tưởng nhớ Quốc Mẫu Tây Thiên Lăng Thị Tiêu, người có công giúp các Vua Hùng dựng nước, mà còn là hành trình trở về với cội nguồn văn hóa dân tộc, nơi hội tụ chiều sâu tín ngưỡng và bản sắc văn hóa truyền thống.
Không khí trang nghiêm trong nghi lễ rước kiệu Quốc Mẫu Tây Thiên, thể hiện lòng thành kính của Nhân dân hướng về cội nguồn dân tộc.
Nằm trên sườn phía Tây dãy Tam Đảo hùng vĩ, Tây Thiên từ lâu đã trở thành điểm đến linh thiêng, thu hút đông đảo du khách mỗi dịp đầu Xuân. Những bậc đá uốn lượn giữa rừng xanh, những mái đền, chùa cổ kính ẩn mình trong sương núi, tiếng chuông ngân vang trong không gian tĩnh lặng... tất cả tạo nên một bức tranh vừa hùng vĩ, vừa thanh tịnh. Dòng người hành hương nối dài như không dứt, ai cũng mang theo niềm thành kính khi hướng về đền Thượng - nơi thờ Quốc Mẫu.
Lễ hội Tây Thiên được tổ chức với nhiều nghi lễ truyền thống trang nghiêm như lễ cáo, rước kiệu Quốc Mẫu, dâng hương và lễ cầu quốc thái dân an. Đoàn rước kiệu với cờ hội, lọng, chiêng, trống rộn ràng tái hiện không gian văn hóa cổ truyền, thể hiện lòng tri ân sâu sắc của Nhân dân đối với Quốc Mẫu - vị thần được tôn kính là người bảo hộ quốc gia. Mỗi nghi lễ không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn là sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa con người hôm nay với cội nguồn dân tộc.
Các trò chơi dân gian sôi nổi tạo nên không khí vui tươi, gắn kết cộng đồng trong những ngày hội xuân Tây Thiên.
Bên cạnh phần lễ trang nghiêm, phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao hấp dẫn. Từ các chương trình nghệ thuật, trống hội, trình diễn tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ tại khu Tam tòa Thánh Mẫu, đến các trò chơi dân gian, hội thi gói bánh chưng, bánh dày, bánh gio, giao lưu văn nghệ, biểu diễn dân ca Soọng Cô... tất cả tạo nên một không gian lễ hội vừa đậm đà bản sắc vừa giàu sức sống. Đây cũng là dịp để quảng bá những giá trị văn hóa truyền thống, góp phần bảo tồn di sản của vùng đất Phú Thọ.
Hoạt cảnh chèo đặc sắc tại lễ hội.
Theo các tư liệu lịch sử, Quốc Mẫu Tây Thiên Lăng Thị Tiêu là Chính Vương phi của Hùng Chiêu Vương thứ 7, có công lớn trong việc giúp vua mở mang bờ cõi, dạy dân canh tác, xây dựng đất nước. Sau khi hóa, bà được sắc phong là “Tam Đảo Sơn trụ Quốc Mẫu, tối linh Đại Vương”, thuộc hàng Thượng đẳng Phúc thần. Ngày 15 tháng 2 âm lịch hằng năm trở thành ngày giỗ Quốc Mẫu tại xã Đại Đình và được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Quốc gia đặc biệt từ năm 2015 và cũng là thời điểm chính hội Tây Thiên.
Chương trình văn nghệ đặc sắc tại Lễ hội Tây Thiên với những tiết mục mang đậm bản sắc văn hóa dân gian, thu hút đông đảo du khách thưởng thức.
Không chỉ mang giá trị lịch sử, Tây Thiên còn là nơi giao thoa độc đáo giữa tín ngưỡng thờ Quốc Mẫu, thờ Mẫu Tam phủ - Tứ phủ và Phật giáo vốn xuất hiện tại vùng đất này từ thế kỷ III trước Công nguyên. Chính sự hòa quyện này đã tạo nên chiều sâu văn hóa đặc sắc, giúp Tây Thiên trở thành điểm đến tâm linh hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách. Năm 2020, tín ngưỡng thờ Mẫu Tây Thiên được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia, khẳng định giá trị bền vững của vùng đất này.
Du khách ghi lại những khoảnh khắc đẹp tại Tây Thiên trong hành trình về miền đất linh thiêng.
Những năm gần đây, Khu danh thắng Tây Thiên được tỉnh quan tâm đầu tư, tôn tạo khang trang với hệ thống hạ tầng đồng bộ, đường lên đền thuận tiện, cáp treo hiện đại, góp phần đáp ứng nhu cầu tham quan, chiêm bái của Nhân dân và du khách. Nhờ đó, lễ hội ngày càng thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước, trở thành điểm nhấn quan trọng trong phát triển du lịch của địa phương.
Du khách lựa chọn các sản phẩm lưu niệm mang đậm dấu ấn văn hóa Tây Thiên.
Chia sẻ cảm nhận khi hành hương về Tây Thiên, bạn Nguyễn Phương Thảo - sinh viên đến từ Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 xúc động bày tỏ: Nhiều lần tôi trở lại Tây Thiên, nhưng lần nào cũng mang lại những cảm xúc rất khác. Ngay từ khi đặt chân lên những bậc đá đầu tiên, tôi đã cảm nhận được sự thanh tịnh lan tỏa trong không gian núi rừng. Càng lên cao, khung cảnh càng hùng vĩ, nhưng trong lòng lại thấy nhẹ nhõm, an yên đến lạ. Khi đứng trước Đền Thượng, thắp nén hương dâng Quốc Mẫu, tôi như thấy mình được kết nối với cội nguồn, với những giá trị thiêng liêng của dân tộc. Không chỉ là đi lễ, tôi nghĩ đây còn là hành trình để mỗi người tự soi lại mình, buông bỏ những bộn bề của cuộc sống. Tây Thiên thực sự là nơi khiến người ta muốn quay trở lại, không chỉ một lần.
Còn bà Diệp Thị Ba - người dân tộc khu Trại Mới, xã Đại Đình chia sẻ: Với chúng tôi, Tây Thiên không chỉ là một điểm du lịch hay nơi thờ tự linh thiêng, mà còn là một phần máu thịt của quê hương. Từ nhỏ, tôi đã theo cha mẹ đi lễ hội, chứng kiến từng đoàn rước kiệu, từng nghi lễ được gìn giữ qua bao thế hệ. Mỗi mùa lễ hội đến, nhìn dòng người từ khắp nơi đổ về, lòng tôi lại dâng lên niềm xúc động khó tả. Chúng tôi luôn nhắc nhau phải giữ gìn từng bậc đá, mái đền, nét văn hóa để Tây Thiên mãi là chốn linh thiêng, thanh sạch. Điều khiến tôi vui nhất là ngày càng có nhiều người trẻ tìm về, trân trọng những giá trị truyền thống. Đó chính là cách để Tây Thiên luôn sống mãi trong lòng mỗi người dân đất Việt.
Đồng chí Đào Thắng - Chủ tịch UBND xã Đại Đình cho biết: Lễ hội Tây Thiên không chỉ là hoạt động tín ngưỡng quan trọng mà còn là sự kiện văn hóa lớn của địa phương. Những năm qua, chúng tôi luôn chú trọng công tác bảo tồn, gìn giữ các giá trị truyền thống, đồng thời tăng cường đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng tổ chức lễ hội theo hướng văn minh, an toàn. Qua đó, không chỉ đáp ứng nhu cầu tâm linh của Nhân dân mà còn góp phần quảng bá hình ảnh quê hương Đại Đình, thúc đẩy phát triển du lịch và kinh tế - xã hội của địa phương.
Giải thể thao truyền thống diễn ra hào hứng, thu hút đông đảo vận động viên và người dân tham gia cổ vũ.
Lễ hội Tây Thiên năm 2026 diễn ra với nhiều hoạt động phong phú, hấp dẫn, tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm văn hóa - lễ hội quy mô của tỉnh Phú Thọ. Không chỉ là nơi hành hương chiêm bái, Tây Thiên còn là điểm dừng chân để mỗi người tìm về sự an yên giữa thiên nhiên hùng vĩ. Trong dòng chảy của cuộc sống hiện đại, Lễ hội Tây Thiên vẫn giữ được những giá trị cốt lõi, trở thành sợi dây gắn kết cộng đồng, góp phần gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc Việt.
Dương Chung - Ngọc Tùng
