Đổi mới dữ liệu quản lý đất đai trong thời kỳ chuyển đổi số

Sau sáp nhập và vận hành chính quyền địa phương hai cấp, công tác quản lý đất đai đứng trước yêu cầu không thể trì hoãn: Dữ liệu phải chính xác, đồng bộ và có khả năng kết nối. Thực tiễn cho thấy, dữ liệu nếu không đảm bảo chất lượng sẽ không thể trở thành nền tảng cho điều hành. Vì vậy, chiến dịch làm giàu, làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai theo Kế hoạch 515 không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật, mà còn là bước rà soát toàn diện nền tảng quản lý, hướng tới phương thức quản lý mới - quản lý bằng dữ liệu.

Trụ sở chiến dịch 515 - Hỗ trợ trực tuyến các điểm cầu làm giàu, làm sạch đất đai.

Quy mô triển khai và những chuyển biến bước đầu

Chiến dịch làm giàu, làm sạch dữ liệu đất đai được triển khai với quy mô lớn chưa từng có, đặt toàn bộ hệ thống quản lý vào một phép thử thực chất về năng lực tổ chức và chất lượng dữ liệu nền. Trên phạm vi toàn tỉnh, hơn 3 triệu thửa đất đã được rà soát, đối soát và chuẩn hóa theo các tiêu chí thống nhất. Trong đó, 315.815 thửa, tương đương 10,4%, đã đạt trạng thái “đúng - đủ - sạch - sống”; phần còn lại tuy chưa hoàn chỉnh nhưng đã được đưa vào diện quản lý, có cơ sở để tiếp tục xử lý theo lộ trình.

Cùng với đó, khối lượng hồ sơ giấy tồn đọng nhiều năm bắt đầu được số hóa với tốc độ nhanh. Trong tổng số gần 947 nghìn Giấy chứng nhận cần thu thập, đã có hơn 611 nghìn giấy được cập nhật vào hệ thống, đạt khoảng 64,5%. Hàng trăm nghìn thửa đất ở, nhà ở trước đây chỉ tồn tại dưới dạng hồ sơ lưu trữ đã được tạo lập dữ liệu số, bổ sung vào cơ sở dữ liệu chung. Đây không chỉ là việc “lấp đầy khoảng trống dữ liệu”, mà còn là bước chuyển từ quản lý thủ công sang quản lý có cấu trúc.

Văn phòng đăng ký đất đai Phù Ninh tiếp nhận các hồ sơ của các hộ dân.

Một chuyển biến đáng chú ý khác là việc kết nối và đối soát dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Trong hơn 2,5 triệu chủ sử dụng đất cần xác thực, đã có trên 1,4 triệu trường hợp được đối khớp thông tin; gần 400 nghìn trường hợp phát sinh sai lệch và hơn 680 nghìn trường hợp chưa tìm thấy dữ liệu. Những con số này cho thấy một thực tế: Dữ liệu đất đai không thể tách rời dữ liệu dân cư và việc làm sạch không chỉ dừng ở kỹ thuật, mà là quá trình xác định lại chính xác chủ thể sử dụng đất.

Quan trọng hơn, toàn bộ 3.041.511 thửa đất đã được đồng bộ lên Cơ sở dữ liệu quốc gia, tạo nền tảng cho việc khai thác và vận hành liên thông. Việc kết nối với các hệ thống như iGate, iLIS, hệ thống Thuế bước đầu hình thành quy trình xử lý hồ sơ theo chuỗi, thay cho cách làm phân tán trước đây. Nhờ đó, thời gian giải quyết thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai có thể rút ngắn từ 30-50%, thành phần hồ sơ được cắt giảm, khối lượng xác minh thủ công giảm đáng kể.

Từ những kết quả bước đầu có thể thấy, giá trị của chiến dịch là thiết lập một nền tảng dữ liệu có khả năng vận hành. Dữ liệu đất đai bắt đầu “dịch chuyển” từ trạng thái lưu trữ sang tham gia trực tiếp vào quá trình quản lý, tạo tiền đề cho việc chuyển từ xử lý hồ sơ sang điều hành bằng dữ liệu trong thời gian tới.

Yêu cầu tái cấu trúc nền dữ liệu

Kết quả bước đầu của chiến dịch cho thấy một điều rõ ràng: Khi dữ liệu được “mở ra”, những tồn tại tích lũy qua nhiều năm cũng đồng thời lộ diện. Và chính ở điểm này, chiến dịch không chỉ dừng ở việc làm sạch, mà buộc hệ thống quản lý phải nhìn lại toàn diện cách vận hành của mình.

Trước hết, chất lượng dữ liệu vẫn là vấn đề cốt lõi. Tỷ lệ thửa đất đạt trạng thái “đúng - đủ - sạch - sống” mới ở mức 10,4%, cho thấy phần lớn dữ liệu vẫn cần tiếp tục chuẩn hóa. Nhiều hồ sơ được hình thành từ các giai đoạn khác nhau, sử dụng chuẩn kỹ thuật và phương pháp đo đạc khác nhau, dẫn đến sai lệch thông tin, thiếu đồng nhất giữa dữ liệu không gian và dữ liệu thuộc tính.

Đồng chí Tạ Ngọc Long - Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý đất đai, Đo đạc bản đồ và viễn thám (Sở Nông nghiệp và Môi trường) nhìn nhận: Khó khăn lớn nhất không nằm ở khối lượng công việc, mà ở chất lượng dữ liệu lịch sử. Dữ liệu được tích lũy qua nhiều thời kỳ, thiếu đồng bộ, có độ sai lệch nhất định, nên quá trình làm sạch thực chất là quá trình làm rõ lại toàn bộ thông tin về đất đai và chủ sử dụng đất.

Thực tế triển khai cũng cho thấy, tiến độ giữa các địa phương chưa đồng đều. Ở những nơi có sự chỉ đạo quyết liệt, dữ liệu được cập nhật nhanh, ít sai sót; trong khi đó, một số địa bàn còn phụ thuộc vào năng lực cán bộ và điều kiện hạ tầng. Hệ thống phần mềm trong quá trình vận hành bộc lộ những điểm nghẽn, có thời điểm quá tải, chưa hỗ trợ đầy đủ các thao tác chuẩn hóa tự động.

Một điểm đáng chú ý là khâu kết nối liên ngành. Dù đã bước đầu liên thông với cơ sở dữ liệu dân cư và các hệ thống chuyên ngành, nhưng việc đối soát, xác thực vẫn còn khoảng trống, thể hiện qua hàng trăm nghìn trường hợp sai lệch hoặc chưa xác định được thông tin chủ sử dụng đất. Điều này cho thấy dữ liệu vẫn chưa đạt mức tin cậy cao để phục vụ điều hành toàn diện.

Những tồn tại hiện nay không chỉ phản ánh áp lực của một chiến dịch quy mô lớn, mà còn cho thấy những hạn chế mang tính hệ thống của nền dữ liệu đất đai. Và cũng từ đó, một yêu cầu được xác lập rõ hơn: Làm sạch dữ liệu không phải là một đợt cao điểm, mà phải trở thành quá trình thường xuyên, gắn với cập nhật biến động hằng ngày và vận hành thực tế.

Chiến dịch làm sạch dữ liệu đất đai đã đi qua một chặng đường quan trọng, không chỉ tạo lập nền dữ liệu có cấu trúc mà còn chỉ ra những điểm nghẽn của công tác quản lý. Giá trị cốt lõi của chiến dịch không nằm ở các con số hoàn thành, mà ở việc đặt nền móng cho phương thức quản lý mới - quản lý bằng dữ liệu. Từ điểm khởi đầu này, yêu cầu đặt ra là dữ liệu phải được duy trì “sạch”, cập nhật liên tục và thực sự trở thành công cụ hiệu quả phục vụ điều hành.

Hương Giang