Đổi thay trên những chiến khu xưa

Dưới ngọn đuốc cách mạng dẫn đường, các chiến khu cách mạng trên địa bàn khu vực Hoà Bình đã lần lượt được thành lập. Từ đây, những thanh niên yêu nước đã được tập hợp, rèn luyện và trở thành lực lượng nòng cốt trong việc khởi nghĩa đấu tranh, đập tan áp bức, giành chính quyền.

Những ngày tháng Tám nắng trải vàng trên con đường bê tông men theo sườn núi quanh co, đưa chúng tôi lên xã vùng cao Quy Đức. Trong kháng chiến chống Pháp, để thực hiện nhiệm vụ xây dựng cơ sở cách mạng của Xứ ủy Bắc Kỳ, Căn cứ cách mạng Mường Diềm (xưa thuộc xã Trung Thành, nay thuộc xã Quy Đức) được Ban Cán sự Đảng tỉnh Hòa Bình cũ thành lập tháng 4/1945. Đây là một trong 4 khu căn cứ cách mạng quan trọng của tỉnh Hòa Bình cũ. Theo những tài liệu lịch sử ghi chép lại thì đồng chí Phan Lang được cử trực tiếp xây dựng khu Căn cứ cách mạng Mường Diềm.

Được sự giúp đỡ của Nhân dân trong vùng, đồng chí Phan Lang cùng các cán bộ cách mạng của Ban Cán sự Đảng tỉnh đã mở các lớp huấn luyện quân sự và học chính trị cho đội viên các đội tự vệ. Lực lượng cách mạng của khu căn cứ được xây dựng ngày một lớn mạnh trong sự đùm bọc, giúp đỡ tận tình của Nhân dân, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc khởi nghĩa giành chính quyền tháng 8/1945 tại châu lỵ Chợ Bờ, suối Rút, phố Vãng (tỉnh Hòa Bình cũ) và Mộc Châu (Sơn La). Căn cứ cách mạng Mường Diềm đã có những đóng góp quan trọng vào cuộc khởi nghĩa giành chính quyền tháng 8/1945, đập tan âm mưu lập “Xứ Mường tự trị” của thực dân Pháp.

Nối tiếp truyền thống, chiến công thời kỳ kháng chiến chống Pháp, trong kháng chiến chống Mỹ, với tinh thần đồng lòng, quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ, một lần nữa dân quân chiến khu căn cứ cách mạng Mường Diềm đã làm nên lịch sử với các chiến công bắn rơi máy bay Mỹ. Với tinh thần chiến đấu kiên cường và những đóng góp ý nghĩa, giá trị cho cách mạng, xã Trung Thành (nay là xã Quy Đức) đã được Nhà nước trao tặng danh hiệu cao quý “Anh hùng lực lượng vũ trang Nhân dân”.

Phát huy truyền thống quê hương anh hùng, nỗ lực khắc phục khó khăn, diện mạo Quy Đức hôm nay đã có nhiều đổi thay. Nhân dân tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, đặc biệt là phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới”. Kinh tế - xã hội cơ bản ổn định; một số mô hình sản xuất nông nghiệp hàng hóa, chăn nuôi, trồng trọt, phát triển cây đặc sản bước đầu mang lại hiệu quả, góp phần cải thiện thu nhập của người dân.

Đoàn viên thanh niên xã Cao Sơn tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa giáo dục truyền thống quê hương cách mạng cho thanh thiếu niên

Cách Quy Đức không xa là chiến khu Giằng Xèo nay thuộc xã Cao Sơn. Cuối năm 1944, đầu năm 1945, phong trào cách mạng tại khu vực Hoà Bình triển mạnh mẽ và bắt đầu xuất hiện những thời cơ khởi nghĩa giành chính quyền về tay Nhân dân. Nhận thấy rõ thời cơ trước mắt cũng như nhận được chỉ thị của trên về việc chuẩn bị lực lượng tại địa phương cho việc khởi nghĩa giành chính quyền, Bí thư Ban cán sự Đảng tỉnh đã thống nhất tổ chức lớp tập huấn quân sự để làm nòng cốt cho khởi nghĩa. Xóm Giằng - Xèo thuộc chiến khu Hiền Lương - Tu Lý (chiến khu cách mạng đầu tiên của tỉnh) đã được lựa chọn làm nơi tổ chức lớp huấn luyện quân sự.

Trong những ngày tháng Tám lịch sử này, Nhân dân xã Cao Sơn đang tự hào ôn lại truyền thống quê hương cách mạng cũng như đẩy mạnh các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, tri ân người có công, gia đình thương binh liệt sĩ. Đồng thời tổ chức các buổi gặp mặt, nói chuyện, ôn lại lịch sử cách mạng của dân tộc, địa phương giữa các đồng chí lãnh đạo qua các thời kỳ với đông đảo đoàn viên, thanh niên. Các trường học trên địa bàn xã cũng thường xuyên tổ chức dâng hương, kết nạp đội viên cho học sinh tại Đài tưởng niệm căn cứ cách mạng Giằng Xèo; xây dựng kế hoạch, tổ chức cho ĐV-TN tham gia lao động, dọn vệ sinh tại căn cứ cách mạng Giằng Xèo. Qua đó, giúp thanh, thiếu nhi hiểu về lịch sửđịa phương, giáo dục tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tình yêu quê hương đất nước.

Trên địa bàn khu vực Hoà Bình còn có các chiến khu cách mạng như Mường Khói (nay thuộc xã Đại Đồng), Cao Phong - Thạch Yên (nay thuộc xã Mường Thàng). Các chiến khu cách mạng đã phát huy vai trò là nòng cốt trong phong trào đấu tranh cách mạng của khu vực Hoà Bình. Đến đầu năm 1945, phong trào Việt Minh trên địa bàn khu vực Hoà Bình đã phát triển mạnh tại khu căn cư cách mạng; các đội tự vệ chiến đấu, các đội vũ trang được thành lập, sẵn sàng hành động.

Thời cơ cách mạng đã xuất hiện, Tỉnh ủy chủ trương khởi nghĩa từng phần, tiến lên tổng khởi nghĩa. Theo đó, ngày 20/8/1945, lực lượng khởi nghĩa từ căn cứ Mường Khói kết hợp biểu tình thị uy với vũ trang tuyên truyền chiếm châu Lạc Sơn. Thắng lợi này là cơ sở để Tỉnh ủy rút kinh nghiệm, tổ chức lực lượng khởi nghĩa hùng hậu từ các hướng theo Đường 12A tiến về thị xã Hòa Bình. Trước sức mạnh của quần chúng, quân Nhật án binh bất động.

Ngày 23/8/1945, quần chúng và tự vệ cứu quốc giành chính quyền tại thị xã Hòa Bình, châu Kỳ Sơn. Với chủ trương lãnh đạo đúng đắn, phương pháp linh hoạt, kết hợp chặt chẽ giữa biểu tình thị uy của quần chúng với bạo lực cách mạng, đặc biệt là phương pháp tổ chức tập hợp quần chúng trong vùng đồng bào dân tộc; khởi nghĩa từng phần, tiến lên tổng khởi nghĩa, đến ngày 26/8/1945, các châu, huyện giành được chính quyền về tay Nhân dân.

Hoà bình lập lại, các chiến khu cách mạng, nơi đập tan giấc mộng lập chế độ tự trị ở xứ Mường nay đã đổi thay, cuộc sống của người dân ngày một khởi sắc. Mường Thàng mùa này là bạt ngàn những nương ngô, bãi mía, vườn cam sai trữu trái ngọt; vùng Đại Đồng từng bước hiện đại hoá khi các cụm công nghiệp bắt đầu được hình thành, các nhà máy đi vào hoạt động ổn định. Vùng chiến khu xưa đang đang từng ngày đổi mới, đời sống Nhân dân ngày càng khởi sắc.

Dương Liễu