Du lịch học đường - Trải nghiệm văn hóa vùng Đất Tổ
Phú Thọ - vùng đất cội nguồn của dân tộc Việt Nam là nơi hội tụ hệ thống di sản phong phú gắn với thời đại Hùng Vương dựng nước. Trong không gian phát triển mới sau sáp nhập, Phú Thọ không chỉ là trung tâm cội nguồn dân tộc mà còn trở thành “điểm nút” liên kết vùng, sự liên kết ba không gian tạo nên một “vành đai du lịch học đường đặc thù”, nơi lịch sử - di sản - tri thức - khoa học - kỹ năng sống được tích hợp trong cùng một hệ sinh thái trải nghiệm. Đây là lợi thế nổi trội để Phú Thọ mới phát triển du lịch học đường theo hướng giáo dục di sản, trải nghiệm thực tế, phát triển toàn diện cho học sinh, phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục và yêu cầu phát triển du lịch bền vững.
Du lịch học đường không chỉ là một sản phẩm du lịch đơn thuần, mà là mô hình giáo dục ngoài lớp học, đưa học sinh đến với di sản trong không gian sống động, trực quan, giúp các em “học bằng trải nghiệm - học từ di sản - học trong cộng đồng”, nơi các em không chỉ “nghe - nhìn” mà còn “chạm - thực hành - trải nghiệm”, học lịch sử từ chính không gian lịch sử, học văn hóa từ cộng đồng chủ thể di sản, học kỹ năng sống từ thiên nhiên và lao động sáng tạo.
Đối với Phú Thọ, du lịch học đường - giáo dục di sản văn hóa mang ý nghĩa đặc biệt. Đây không chỉ là sản phẩm du lịch mới, mà là lựa chọn mang tính chiến lược, lâu dài, góp phần giáo dục truyền thống lịch sử, đạo lý “uống nước nhớ nguồn” cho thế hệ trẻ; đồng thời khắc phục tính mùa vụ của du lịch văn hóa - lễ hội, kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng giá trị dịch vụ và tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng dân cư tại các khu, điểm di tích.
Trong không gian phát triển mới, du lịch học đường trở thành “cầu nối” liên kết đa ngành giữa du lịch - giáo dục - văn hóa - khoa học - cộng đồng. Thông qua các hoạt động trải nghiệm có kiểm soát, di sản được bảo tồn và phát huy không chỉ bằng trùng tu, tôn tạo, mà còn bằng sự tiếp nhận, lan tỏa và kế thừa của thế hệ trẻ. Đây chính là cách làm bền vững, lâu dài để di sản “sống” cùng đời sống đương đại. Từ đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo xây dựng Chương trình Du lịch học đường - Giáo dục di sản văn hóa vùng Đất Tổ với định hướng rõ ràng: Kết nối các điểm đến thành chuỗi sản phẩm theo chuyên đề, có tính mở, linh hoạt, phù hợp với từng cấp học; từng bước định vị thương hiệu “Phú Thọ - trung tâm du lịch học đường giáo dục di sản của cả nước”.
Giám đốc Trung tâm Thông tin, xúc tiến du lịch Phú Thọ Nguyễn Đức Hòa thông tin: Chương trình du lịch học đường vùng Đất Tổ được thiết kế thành nhiều hành trình chuyên đề, giàu tính giáo dục và trải nghiệm, tạo nên sự khác biệt so với các sản phẩm du lịch truyền thống.
Với chủ đề “Theo dấu chân Vua Hùng - Hành trình về cội nguồn dân tộc”, học sinh được tiếp cận hệ thống di sản tiêu biểu của thời đại Hùng Vương như Bảo tàng Hùng Vương, Khu di tích lịch sử Đền Hùng, làng cổ Hùng Lô, Miếu Lãi Lèn. Điểm nhấn của hành trình là trải nghiệm Hát Xoan làng cổ - nơi di sản được “đánh thức” trong không gian gốc, thông qua sự dẫn dắt của các nghệ nhân. Ở đó, Hát Xoan không còn là kiến thức khô cứng trong sách giáo khoa mà trở thành “lớp học sống”, nơi học sinh được nghe, được hát, được cảm nhận hơi thở di sản bằng chính cảm xúc của mình.
Với chủ đề “Về miền đất học - Hành trình tri ân hiền tài”, chương trình kết nối các điểm đến như: Đền thờ Vũ Thê Lang, Văn Miếu Vĩnh Phúc, Đền thờ danh nhân Đỗ Khắc Chung, Đền thờ Trần Nguyên Hãn. Hành trình nhấn mạnh giáo dục truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, khơi dậy khát vọng học tập, ý chí vươn lên cho học sinh thông qua những tấm gương hiền tài của quê hương, đất nước.
Cùng trải nghiệm Hát Xoan với các nghệ nhân
Ở chủ đề “Hành trình tri thức và công nghệ xanh”, học sinh được trải nghiệm thiên nhiên và khoa học tại Vườn Quốc gia Xuân Sơn, đồi chè Long Cốc, Nhà máy thủy điện Hòa Bình, Công viên Di sản các nhà khoa học Việt Nam. Đây là không gian tích hợp giáo dục sinh thái, môi trường, năng lượng tái tạo, khoa học - công nghệ và kỹ năng sống, góp phần hình thành tư duy phát triển bền vững cho thế hệ trẻ.
.
Bên cạnh đó, chủ đề “Học từ di sản - Trải nghiệm từ làng nghề” khai thác các làng nghề truyền thống, làng cổ, không gian văn hóa cộng đồng gắn với thực hành nghề, giúp học sinh hiểu giá trị lao động, sáng tạo, sự cần cù của người dân và ý nghĩa của việc bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể trong đời sống hiện đại.
.
Đặc biệt, sản phẩm “Trải nghiệm, thực hành di sản Hát Xoan làng cổ” được xem là điểm nhấn khác biệt của du lịch học đường vùng Đất Tổ. Tại Đình Hùng Lô, Miếu Lãi Lèn - những không gian gắn với nguồn gốc Hát Xoan, học sinh được nghệ nhân dân gian giới thiệu lịch sử hình thành, ý nghĩa từng chặng hát; trực tiếp học hát, học múa, thử gõ phách, đánh trống Xoan, tìm hiểu trang phục truyền thống của đào - kép Xoan. Qua đó, di sản không còn là khái niệm trừu tượng mà trở thành ký ức sống động, dễ nhớ, dễ lan tỏa trong tâm hồn các em.
Em Mai Phúc Minh Dũng - Học sinh Trường Phổ thông Chất lượng cao Hùng Vương chia sẻ: "Được tìm hiểu về di tích lịch sử Đình Hùng Lô và trải nghiệm Hát Xoan em thấy rất tự hào về các di sản văn hóa quê hương mình. Em rất thích được đi tìm hiểu những di tích trên các địa phương trong tỉnh và mong muốn trường sẽ tổ chức nhiều buổi tham quan trải nghiệm như thế này".
Sau chương trình công bố, các hoạt động phối hợp giữa ngành văn hóa, du lịch và giáo dục sẽ tiếp tục được triển khai đồng bộ. Trung tâm Thông tin xúc tiến du lịch giữ vai trò đầu mối kết nối, điều phối, xây dựng sản phẩm, truyền thông quảng bá và định vị thương hiệu du lịch học đường vùng Đất Tổ.
Ngôi đình cổ hơn 300 năm tuổi là một trong những điểm đến trong các tour du lịch học đường
Các khu, điểm du lịch và đơn vị cung cấp dịch vụ là chủ thể trực tiếp tạo ra trải nghiệm, có trách nhiệm đảm bảo chất lượng dịch vụ, an toàn tuyệt đối cho học sinh. Doanh nghiệp lữ hành đóng vai trò cầu nối thị trường, thiết kế tour, tổ chức vận hành, đưa du lịch học đường trở thành dòng sản phẩm ổn định, lâu dài.
Du lịch học đường - giáo dục di sản văn hóa vùng Đất Tổ không chỉ mở ra hướng đi mới cho du lịch Phú Thọ, mà còn góp phần quan trọng vào công tác giáo dục truyền thống, bảo tồn di sản và phát triển bền vững.
Khi các khu di tích, làng cổ, không gian văn hóa cộng đồng trở thành những “lớp học sống”, di sản sẽ tiếp tục được gìn giữ bằng chính sự hiểu biết, trân trọng và tình yêu của thế hệ trẻ hôm nay - những chủ nhân tương lai của vùng Đất Tổ cội nguồn.
Nội dung: Phương Thanh; Trình bày: Đinh Tú
