EU thúc đẩy hợp tác an ninh với Trung Đông nhằm giảm tác động của xung đột Iran

Liên minh châu Âu (EU) tuyên bố sẽ tăng cường hợp tác an ninh, kinh tế và năng lượng với các đối tác Trung Đông trong bối cảnh xung đột liên quan đến Iran làm gián đoạn thương mại toàn cầu và đẩy giá năng lượng tại châu Âu tăng mạnh.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen trong cuộc họp báo sau hội nghị thượng đỉnh không chính thức của EU ở Nicosia, CH Síp, ngày 24/4/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Theo kênh Euronews ngày 25/4, các lãnh đạo EU đã cam kết thúc đẩy quan hệ với các nước Trung Đông và tìm kiếm giải pháp ngoại giao cho cuộc chiến liên quan đến Iran, sau cuộc họp diễn ra tại Nicosia (CH Síp) bên lề hội nghị thượng đỉnh EU.

Tham dự cuộc gặp có lãnh đạo Liban, Ai Cập, Syria, Jordan cùng Tổng thư ký Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh. Cuộc thảo luận tập trung vào tác động của xung đột đối với an ninh khu vực, chuỗi cung ứng toàn cầu và thị trường năng lượng châu Âu.

Chủ tịch Hội động châu Âu Antonio Costa cho rằng diễn biến hiện nay cho thấy an ninh của châu Âu gắn chặt với Trung Đông, đồng thời nhấn mạnh hợp tác quốc phòng và an ninh giữa hai bên ngày càng trở nên quan trọng.

Dù hội nghị không đưa ra quyết định chính thức, các lãnh đạo đã trao đổi về tình hình chiến sự, các lệnh ngừng bắn gần đây và hậu quả kinh tế từ việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran cũng như việc eo biển Hormuz gần như bị đình trệ hoạt động vận tải.

Ông Costa cho biết EU không tham gia trực tiếp vào cuộc xung đột nhưng muốn đóng vai trò trong tiến trình tìm kiếm giải pháp hòa bình. Ông hoan nghênh các thỏa thuận ngừng bắn gần đây giữa Mỹ và Iran, cũng như giữa Israel và Hezbollah tại Liban.

Trong tuần này, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết lệnh ngừng bắn với Iran đã được gia hạn vô thời hạn. Trong khi đó, thỏa thuận đình chiến giữa Israel và Hezbollah tại Liban cũng được kéo dài thêm ba tuần.

Một số quan chức châu Âu cũng đề cập khả năng thành lập lực lượng đa quốc gia nhằm hộ tống tàu thương mại và rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, kế hoạch này hiện vẫn ở giai đoạn thảo luận ban đầu.

EU cho rằng các quốc gia Trung Đông là đối tác chiến lược trong các lĩnh vực năng lượng, di cư và số hóa. Vì vậy, khối này muốn tăng cường hỗ trợ các nước bị ảnh hưởng bởi chiến sự nhằm hạn chế nguy cơ bất ổn lan rộng.

Tổng thống lâm thời Syria Ahmed al-Sharaa, một trong những nhân vật tham dự hội nghị, khẳng định quan hệ giữa Syria và EU là thiết yếu, đặc biệt trong việc bảo đảm an ninh toàn cầu và ổn định chuỗi cung ứng. Ông cũng kêu gọi cộng đồng quốc tế thực hiện trách nhiệm trong việc xử lý các hành động quân sự của Israel mà Syria cho là ảnh hưởng tới lãnh thổ nước này.

Một nội dung lớn khác tại hội nghị là đà tăng mạnh của giá năng lượng sau khi eo biển Hormuz bị gián đoạn hoạt động. Tuyến hàng hải này vốn vận chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu trong thời bình. Việc đình trệ vận tải qua Hormuz đã khiến giá năng lượng tại châu Âu tăng vọt, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu và suy giảm kinh tế.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết kể từ khi xung đột bùng phát, chi phí nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch của châu Âu đã tăng thêm hơn 25 tỷ euro mà không có thêm nguồn cung năng lượng thực tế nào. Bà nhấn mạnh EU cần giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu để hạn chế tổn thương trước các cuộc khủng hoảng địa chính trị.

Theo bà von der Leyen, EU cũng đang thúc đẩy mở rộng quan hệ kinh tế, thương mại và chính trị với Jordan, Ai Cập, Syria và các quốc gia vùng Vịnh, đồng thời xem xét mở rộng hợp tác sang lĩnh vực quốc phòng.

Bà đề cập khả năng nâng cấp chiến dịch hải quân Operation Aspides của EU tại Biển Đỏ từ nhiệm vụ bảo vệ tàu thương mại sang mô hình phối hợp hàng hải chung quy mô lớn hơn. Chiến dịch này được EU triển khai từ năm 2024 nhằm bảo vệ tàu thương mại trước các cuộc tấn công của lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn.

Ngoài ra, bà von der Leyen cho rằng châu Âu và Trung Đông đang đối mặt với mối đe dọa chung từ sự phổ biến của thiết bị bay không người lái và tên lửa, đồng thời kêu gọi xây dựng cơ chế hợp tác dài hạn để mở rộng năng lực sản xuất quốc phòng.

Theo baotintuc.vn