“Giấy thông hành” đưa nông sản vươn xa

Những năm qua, cùng với đẩy mạnh tái cơ cấu ngành Nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa, hiện đại, việc chuẩn hóa điều kiện sản xuất, hoạt động xuất khẩu nông sản có bước phát triển mới. Việc cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu trở thành “giấy thông hành” quan trọng, mở ra cơ hội cho nông sản Phú Thọ vươn xa, khẳng định vị thế trên trường quốc tế.

Mở rộng thị trường từ những vùng trồng đạt chuẩn

Việc kiểm tra, giám sát sinh vật gây hại tại vùng trồng giúp hạn chế rủi ro, đảm bảo chất lượng sản phẩm.

Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát sinh vật gây hại, việc cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói là điều kiện để sản phẩm tiếp cận thị trường quốc tế, thúc đẩy người dân thay đổi phương thức sản xuất, tuân thủ quy trình kỹ thuật, nâng cao chất lượng nông sản. Đến tháng 10/2026, toàn tỉnh có 468 mã số vùng trồng với tổng diện tích hơn 7.000ha. Các mặt hàng nông sản được cấp mã số vùng trồng đảm bảo điều kiện xuất khẩu sang thị trường: Cộng hòa Séc, Đức, Hà Lan, Ba Lan, Pháp, New Zealand, Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Australia và cung ứng thị trường trong nước. Tỉnh có 6 mã số cơ sở đóng gói phục vụ sơ chế, đóng gói các sản phẩm chuối, ớt, dược liệu, thạch đen xuất khẩu sang Trung Quốc.

Để bảo đảm các mã số được quản lý đúng quy định, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh đã rà soát, kiểm tra, chuẩn hóa toàn bộ mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói được cấp trên địa bàn theo Nghị định số 38/2026/NĐ-CP ngày 24/1/2026 của Chính phủ. Công tác quản lý gắn với hoạt động giám sát định kỳ, hỗ trợ kỹ thuật canh tác, điều tra sinh vật gây hại và tập huấn chuyên môn cho các tổ chức, cá nhân. Nội dung hướng dẫn tập trung vào quy trình sản xuất an toàn, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định, ghi chép nhật ký canh tác, kiểm soát dịch hại và cập nhật yêu cầu của nước nhập khẩu. Nhiều người dân các vùng trồng, cơ sở đóng gói còn được tham gia tập huấn, nâng cao năng lực tổ chức sản xuất, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu.

Thực tế tại Hợp tác xã (HTX) nông nghiệp Đại Đồng (xã Yên Trị) cho thấy hiệu quả việc gắn sản xuất với yêu cầu thị trường. HTX được cấp mã số vùng trồng trên diện tích 31ha, phục vụ các thị trường Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu, Hàn Quốc, Australia và thị trường trong nước; thị trường Trung Quốc đang chờ phê duyệt. Trong giai đoạn 2022 - 2026, HTX đã xuất khẩu 140 tấn bưởi Diễn sang các thị trường Anh, EU, Hoa Kỳ. Để duy trì đầu ra, các hộ thành viên HTX thường xuyên được Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh hỗ trợ kỹ thuật, điều tra sâu bệnh hại, tập huấn chuyên môn, cập nhật quy định của nước nhập khẩu. Vùng trồng duy trì các điều kiện an toàn thực phẩm; sản phẩm bưởi tươi hằng năm được hỗ trợ lấy mẫu phân tích dư lượng hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật trước khi xuất khẩu. Việc kiểm soát sinh vật gây hại, phòng trừ dịch hại tổng hợp (IPM) được chú trọng, góp phần hạn chế rủi ro, bảo đảm chất lượng sản phẩm.

Không chỉ HTX nông nghiệp Đại Đồng, Tổ sản xuất bưởi Ngọc Long (xã Liên Châu) cũng từng bước mở rộng thị trường tiêu thụ. Trong 2 năm 2024, 2025, Tổ sản xuất đã xuất khẩu 8,5 tấn bưởi Diễn, trong đó xuất khẩu 4 tấn sang Cộng hòa Séc và 4,5 tấn sang New Zealand.

Mã số vùng trồng chỉ phát huy hiệu quả khi được gắn với quy trình sản xuất nghiêm túc, kiểm soát chất lượng thường xuyên và sự đồng hành của cơ quan chuyên môn. Đây là hướng đi để nông sản Phú Thọ nâng cao giá trị, mở rộng thị trường, từng bước xây dựng uy tín với đối tác quốc tế.

Tăng cường quản lý, tháo gỡ khó khăn từ cơ sở

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác cấp và quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói trên địa bàn tỉnh vẫn gặp một số khó khăn. Thực hiện Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP của Chính phủ, từ ngày 31/7/2026, thủ tục hành chính về cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói được phân cấp về cấp xã. Quá trình chuyển giao nhiệm vụ đòi hỏi chính quyền cơ sở phải nhanh chóng thích ứng, bảo đảm việc tiếp nhận, giải quyết thủ tục được thực hiện thông suốt. Tại một số xã, phường, nhân lực chuyên môn về trồng trọt và bảo vệ thực vật còn thiếu; trang thiết bị, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, gây khó khăn cho việc tiếp nhận hồ sơ, hướng dẫn người dân và tổ chức kiểm tra thực tế. Bên cạnh đó, hệ thống phần mềm giải quyết thủ tục hành chính chưa hoàn thiện, thao tác tạo lập hồ sơ và xuất mã số còn chậm, phức tạp, đòi hỏi người thực hiện phải có kỹ năng về công nghệ thông tin.

Một vấn đề khác là việc duy trì các điều kiện sau khi được cấp mã số ở một số hộ dân chưa thực sự nghiêm túc. Nhật ký canh tác, quản lý sinh vật gây hại và sử dụng hóa chất có lúc chưa được thực hiện đầy đủ. Trong khi đó, mã số vùng trồng không chỉ là điều kiện ban đầu mà còn đòi hỏi quá trình duy trì tiêu chuẩn liên tục. Những sai sót trong sản xuất và quản lý có thể dẫn đến nguy cơ bị cảnh báo, thu hồi mã số, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu và uy tín của nông sản địa phương.

Theo đồng chí Nguyễn Hồng Yến - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, thời gian tới, chi cục tiếp tục tham mưu, triển khai kịp thời các văn bản chỉ đạo của cấp trên; tăng cường kiểm tra, giám sát việc duy trì các điều kiện kỹ thuật tại vùng trồng và cơ sở đóng gói đã được cấp mã số. Cùng với đó, chi cục đẩy mạnh hỗ trợ UBND cấp xã, các tổ chức, cá nhân trong quá trình đăng ký, khai báo thông tin, hoàn thiện hồ sơ và thực hiện các yêu cầu kỹ thuật. Công tác tuyên truyền, tập huấn về cấp, quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và kiểm soát an toàn thực phẩm đối với sản phẩm trồng trọt tiếp tục được tăng cường, giúp người dân hiểu rõ trách nhiệm, chủ động tuân thủ quy trình sản xuất.

Phát triển mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói cần được thực hiện đồng bộ với nâng cao chất lượng sản phẩm, hoàn thiện chuỗi liên kết và tăng cường trách nhiệm của người sản xuất. Khi chính quyền cơ sở, cơ quan chuyên môn, HTX và người dân phối hợp chặt chẽ, những “giấy thông hành” này sẽ tiếp tục mở rộng cơ hội đưa nông sản Phú Thọ đến với thị trường quốc tế, góp phần nâng cao giá trị sản xuất, cải thiện thu nhập và thúc đẩy phát triển nông nghiệp theo hướng an toàn, hiện đại, bền vững.

Hoàng Hương